പിണറായി മുന്നിൽ, പാർട്ടി മുഴുവൻ തെരുവിൽ; ജന്തർ മന്തർ നൽകിയ പുതിയ രാഷ്ട്രീയചിത്രം

ഒക്ടോബർ 10ന് ഡൽഹിയിലെ രാഷ്ട്രീയചിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ മുഖങ്ങളിലൊന്ന് പിണറായി വിജയന്റേതായിരുന്നു. മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി പ്രഖ്യാപിച്ച ജന്തർ മന്തർ പ്രതിഷേധത്തെ പൊലീസ് തടഞ്ഞപ്പോൾ, കേരളത്തിന്റെ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി പ്രതിഷേധത്തിൽനിന്ന് മാറിനിന്നില്ല. ബാരിക്കേഡുകളും പൊലീസ് നിയന്ത്രണങ്ങളും കസ്റ്റഡിയും നേരിട്ടുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം സമരത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ നിന്നു. പിണറായി വിജയൻ, ജോൺ ബ്രിട്ടാസ്, കെ.എൻ.ബാലഗോപാൽ എന്നിവർ കേരള ഹൗസിന് സമീപത്തുനിന്ന് കസ്റ്റഡിയിലായി; എം.എ.ബേബി, ബൃന്ദ കാരാട്ട്, എം.വി.ഗോവിന്ദൻ, കെ.കെ.ശൈലജ, പി.കെ.ശ്രീമതി, പി.രാജീവ് തുടങ്ങി പാർട്ടിയുടെ വലിയൊരു നേതൃത്വനിരയും വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പൊലീസ് നടപടിക്ക് വിധേയരായി.

ജന്തർ മന്തർ സമരത്തിൽ പിണറായിയുടെ സാന്നിധ്യത്തെ ഒരു സാധാരണ ഐക്യദാർഢ്യപ്രകടനമായി ചുരുക്കാനാവില്ല. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ നിർണായകമായ ഒരു പ്രതിഷേധദിനത്തിൽ നേരിട്ട് തെരുവിലിറങ്ങുന്ന മുതിർന്ന പ്രതിപക്ഷനേതാവിന്റെ സാന്നിധ്യമാണ് അദ്ദേഹം ഉറപ്പിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന് പിന്നാലെ പാർട്ടിയുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി മുതൽ വിദ്യാർഥി പ്രവർത്തകർവരെ വിപുലമായൊരു നിര അണിനിരന്നപ്പോൾ സമരത്തിന്റെ രൂപവും ഭാവവും മാറി.

മുൻനിരയിൽ പിണറായി

കേരളത്തിന്റെ ഭരണനേതാവായി ദേശീയതലത്തിൽ ഏറെക്കാലമായി അറിയപ്പെടുന്ന പിണറായി വിജയന്റെ രാഷ്ട്രീയജീവിതത്തിൽ ഡൽഹിയിലെ ഈ തെരുവുസാന്നിധ്യത്തിന് വേറിട്ട പ്രാധാന്യമുണ്ട്. സംസ്ഥാനഭരണത്തിന്റെ ചട്ടക്കൂടിൽനിന്ന് ദേശീയ ജനാധിപത്യപ്രശ്നത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള പ്രക്ഷോഭവേദിയിലേക്കാണ് അദ്ദേഹം എത്തിയത്. കസ്റ്റഡിയിലായശേഷവും ജനങ്ങൾക്ക് സ്വന്തം ഭരണാധികാരികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശം സംരക്ഷിക്കപ്പെടണമെന്നും പ്രതിഷേധം അവസാനിക്കില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

പൊലീസ് തടയുമെന്ന് നേരത്തെ വ്യക്തമായിരുന്ന സാഹചര്യത്തിലും സമരത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചതാണ് രാഷ്ട്രീയമായി ശ്രദ്ധേയമായത്. പ്രതിഷേധത്തിന്റെ പ്രധാന വേദിയിലെത്തുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ അറസ്റ്റ് ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ടായിരുന്നിട്ടും അതിനെ നേരിടാൻ തയ്യാറായി എത്തിയതിലൂടെ പിണറായി ദേശീയ പ്രതിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ തന്റെ സാന്നിധ്യം കൂടുതൽ ദൃശ്യമാക്കി.

ഇത് അദ്ദേഹത്തെ ഏതെങ്കിലും ഔദ്യോഗിക പ്രതിപക്ഷനേതൃസ്ഥാനത്തേക്ക് ഉയർത്തിയെന്നർഥമല്ല. എന്നാൽ അധികാരകേന്ദ്രത്തെ നേരിട്ട് ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന സമരദിവസത്തിൽ തെരുവിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നേതാവെന്ന ചിത്രം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.

രാഹുൽ ചെന്നൈയിൽ; പിണറായി ഡൽഹിയിലെ തെരുവിൽ

ഒക്ടോബർ 10ന്റെ രാഷ്ട്രീയവ്യത്യാസം കൂടുതൽ വ്യക്തമായത് കോൺഗ്രസിന്റെ അസാന്നിധ്യത്തിലൂടെയാണ്. ലോക്സഭാ പ്രതിപക്ഷനേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധി അന്ന് ചെന്നൈയിലെ മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച വിദ്യാർഥി സംവാദപരിപാടിയിലും തമിഴ്നാട് മുഖ്യമന്ത്രി സി.ജോസഫ് വിജയുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയിലുമായിരുന്നു. കോൺഗ്രസും ഈ പ്രത്യേക ജന്തർ മന്തർ പ്രതിഷേധത്തിൽ ഔദ്യോഗികമായി പങ്കെടുത്തില്ല. അതേസമയം പിണറായി വിജയനും സി.പി.എം. നേതൃത്വവും ഡൽഹിയിലെ തെരുവിലായിരുന്നു.

രാഹുൽ ഗാന്ധി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷനെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങളിൽനിന്ന് പൂർണമായി വിട്ടുനിന്നുവെന്ന് ഇതിന് അർഥമില്ല. ഇതിനുമുമ്പുള്ള പ്രതിപക്ഷ സമരങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തിരുന്നു. പക്ഷേ ഒക്ടോബർ 10 എന്ന പ്രത്യേക ദിനത്തിന്റെ ദൃശ്യരാഷ്ട്രീയം വേറെയായിരുന്നു. രാജ്യതലസ്ഥാനത്ത് വലിയ പൊലീസ് സന്നാഹവും കസ്റ്റഡികളും നടക്കുമ്പോൾ പിണറായി അവിടെ നേരിട്ടുണ്ടായിരുന്നു; രാഹുൽ മറ്റൊരു പരിപാടിയിലായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആ ദിവസത്തെ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ദേശീയ ദൃശ്യങ്ങളിൽ ഇടതുപക്ഷത്തിനും പ്രത്യേകിച്ച് പിണറായി വിജയനും അസാധാരണമായ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു.

പിണറായിക്കൊപ്പം എം.എ.ബേബി — സമരത്തിന് പാർട്ടിയുടെ മുഴുവൻ ഭാരം

പിണറായി വിജയന്റെ സാന്നിധ്യത്തിന് സംഘടനാപരമായ കരുത്ത് നൽകിയത് സി.പി.എം. ജനറൽ സെക്രട്ടറി എം.എ.ബേബിയുടെ നേരിട്ടുള്ള പങ്കാളിത്തമാണ്. പ്രതിഷേധത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനായി ഡൽഹിയിൽ നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന കേന്ദ്രകമ്മിറ്റി യോഗം മാറ്റിവെച്ചു. പിണറായി മുന്നിൽനിന്നപ്പോൾ ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്നു എന്നത് സമരത്തിന് ഇരട്ട രാഷ്ട്രീയഭാരം നൽകി. ഒരുവശത്ത് രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പരിചിതരായ ഇടതുപക്ഷ ഭരണനേതാക്കളിലൊരാളുടെ സാന്നിധ്യം; മറുവശത്ത് പാർട്ടിയുടെ പരമോന്നത സംഘടനാനേതൃത്വത്തിന്റെ പങ്കാളിത്തം. ഇതാണ് ജന്തർ മന്തറിലെ സി.പി.എം. ഇടപെടലിനെ ഒരു സാധാരണ പ്രതിഷേധപങ്കാളിത്തത്തിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കിയത്.

ബൃന്ദ കാരാട്ട് — പഴയ സമരപാരമ്പര്യം വീണ്ടും തെരുവിൽ

ബൃന്ദ കാരാട്ടിന്റെ സാന്നിധ്യം ആ ചിത്രത്തിന് മറ്റൊരു തലം നൽകി. സ്ത്രീ, തൊഴിലാളി, ജനാധിപത്യാവകാശ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ ദീർഘകാലമായി തെരുവുസമരത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന ബൃന്ദയും പൊലീസ് കസ്റ്റഡിയിലായി. ജനങ്ങളെ തടഞ്ഞുവയ്ക്കാനാവില്ലെന്നും ഡൽഹി ജനങ്ങളുടേതാണെന്നും അവർ പ്രതികരിച്ചു. പിണറായിയുടെ ഭരണപരിചയം, എം.എ.ബേബിയുടെ സംഘടനാനേതൃത്വം, ബൃന്ദ കാരാട്ടിന്റെ സമരപാരമ്പര്യം—ഇവ ഒരുമിച്ചെത്തിയപ്പോൾ സി.പി.എമ്മിന്റെ വ്യത്യസ്ത രാഷ്ട്രീയശക്തികൾ ഒരേ വേദിയിൽ കൂടിച്ചേർന്നു.

ബ്രിട്ടാസും ശിവദാസനും — പാർലമെന്റിലെ പോരാട്ടം തെരുവിലേക്ക്

രാജ്യസഭയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷൻ അടക്കമുള്ള വിഷയങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായി ഇടപെടുന്ന ജോൺ ബ്രിട്ടാസ് പിണറായി വിജയനും കെ.എൻ.ബാലഗോപാലിനുമൊപ്പം കസ്റ്റഡിയിലായി. പൊലീസ് നിയന്ത്രണങ്ങൾക്കിടയിലും പ്രതിഷേധം ഡൽഹിയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചു. ഡോ.വി.ശിവദാസന്റെ സാന്നിധ്യം ഇതിലും വിപുലമായൊരു തുടർച്ചയുടെ ഭാഗമാണ്. ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജിയും എസ്.ഐ.ആർ. നടപടിക്കെതിരായ പ്രതിഷേധവും ആവശ്യപ്പെട്ട് നടന്ന മുൻ സമരങ്ങളിലും ശിവദാസൻ സജീവമായിരുന്നു. സെപ്റ്റംബർ 25ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷൻ ആസ്ഥാനത്തേക്ക് എസ്.എഫ്.ഐ. നടത്തിയ മാർച്ചിൽ എ.എ.റഹിമിനൊപ്പം അദ്ദേഹവും കസ്റ്റഡിയിലായി. പാർലമെന്റിൽ ഉയർത്തുന്ന വിഷയത്തെ അവിടെ അവസാനിപ്പിക്കാതെ തെരുവിലെ പ്രക്ഷോഭവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയരീതിയാണ് ബ്രിട്ടാസിന്റെയും ശിവദാസന്റെയും സാന്നിധ്യം പ്രകടമാക്കിയത്.

റഹിം — തടഞ്ഞ സമരത്തിന് പുതിയ വേദി

എ.എ.റഹിമിന്റെ ഇടപെടലാണ് പ്രതിഷേധത്തിന്റെ യുവജനമുഖത്തെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കിയത്. ജന്തർ മന്തറിലേക്ക് എത്താൻ കഴിയാതെ വന്നപ്പോൾ നംഗ്ലോയ് സ്റ്റേഡിയത്തിൽ എസ്.എഫ്.ഐ. പ്രവർത്തകർക്കൊപ്പം ‘ജന്തർ മന്തർ 2.0’ പ്രഖ്യാപിച്ച് പ്രതിഷേധം തുടരുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കസ്റ്റഡിയിലാക്കിയ വിദ്യാർഥികളെ വിട്ടയക്കണമെന്നും പൊലീസ് നടപടിയിൽ ഉത്തരവാദിത്തം ഉറപ്പാക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ട് നിരാഹാരസമരവും പ്രഖ്യാപിച്ചു.

ഇവിടെ സമരത്തിന്റെ രീതിയാണ് മാറിയത്. ജന്തർ മന്തർ അടച്ചാൽ പ്രതിഷേധവും അടയുമെന്ന് കരുതിയിടത്ത് മറ്റൊരു ജന്തർ മന്തർ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. മുതിർന്ന നേതാക്കളെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തപ്പോൾ സമരം അവസാനിച്ചില്ല; യുവജന–വിദ്യാർഥിനിര അത് ഏറ്റെടുത്തു.

എസ്.എഫ്.ഐ. — പൊലീസിന്റെ വലയത്തിനപ്പുറം പ്രതിഷേധം

എസ്.എഫ്.ഐയുടെ ഇടപെടലാണ് ഈ സമരത്തിന് തെരുവിലെ തുടർച്ച നൽകിയത്. എസ്.എഫ്.ഐ., ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. പ്രവർത്തകർ എ.കെ.ജി. ഭവനിൽനിന്ന് ജന്തർ മന്തറിലേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്യാൻ പദ്ധതിയിട്ടപ്പോൾ എ.കെ.ജി. ഭവനും ഹർകിഷൻ സിങ് സുർജിത് ഭവനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പൊലീസ് വലിയ സന്നാഹമൊരുക്കി. എസ്.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റ് ആദർശ് എം.സജി ഉൾപ്പെടെയുള്ള നേതാക്കൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

പ്രധാന വേദിയിലെത്തുന്നത് തടഞ്ഞിട്ടും പ്രവർത്തകർ ഡൽഹിയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ചെറിയ സംഘങ്ങളായി പ്രതിഷേധിച്ചു. നംഗ്ലോയ് സ്റ്റേഡിയത്തിലെ വിദ്യാർഥിനിര റഹിമിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പുതിയ സമരകേന്ദ്രമായി. മുതിർന്ന നേതാക്കളുടെ അറസ്റ്റിൽ അവസാനിക്കാതെ വിദ്യാർഥികൾ ഏറ്റെടുത്ത് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോയതാണ് ജന്തർ മന്തർ പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ പ്രത്യേകത.

ശൈലജയും ശ്രീമതിയും — വനിതാനേതൃത്വവും മുൻനിരയിൽ

കെ.കെ.ശൈലജയും പി.കെ.ശ്രീമതിയും പ്രതിഷേധത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് പൊലീസ് നടപടിക്ക് വിധേയരായത് പാർട്ടിയുടെ വനിതാനേതൃത്വത്തിന്റെ ശക്തമായ സാന്നിധ്യം ഉറപ്പിച്ചു. ബൃന്ദ കാരാട്ടിനൊപ്പം ഇവരും രംഗത്തെത്തിയപ്പോൾ ദേശീയ–സംസ്ഥാന തലങ്ങളിലെ പരിചയസമ്പന്നരായ വനിതാനേതാക്കളുടെ വലിയ നിര തന്നെ സമരത്തിന്റെ ഭാഗമായി.

ഇത് ഒരു പുരുഷനേതൃത്വത്തിന്റെ പ്രകടനം മാത്രമല്ലെന്ന സന്ദേശവും അതിലൂടെ ലഭിച്ചു. ഭരണാനുഭവമുള്ള വനിതാനേതാക്കളും ദീർഘകാല സമരപരിചയമുള്ള ദേശീയ നേതാക്കളും ഒരേ വേദിയിൽ എത്തി.

ഗോവിന്ദനും ബാലഗോപാലും രാജീവും — കേരള നേതൃത്വം ഒന്നാകെ

എം.വി.ഗോവിന്ദൻ, കെ.എൻ.ബാലഗോപാൽ, പി.രാജീവ് തുടങ്ങിയവരുടെ പങ്കാളിത്തവും ഈ സമരത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു. പിണറായി, ബാലഗോപാൽ, ബ്രിട്ടാസ് എന്നിവർ ഒരുമിച്ച് കസ്റ്റഡിയിലായപ്പോൾ ഗോവിന്ദനും രാജീവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള നേതാക്കൾ മറ്റ് കേന്ദ്രങ്ങളിൽ തടയപ്പെട്ടു.

കേരളത്തിലെ ഭരണരംഗത്തും പാർട്ടി സംഘടനയിലും പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ച നേതാക്കൾ ഒന്നാകെ ദേശീയ ജനാധിപത്യപ്രശ്നത്തിൽ തെരുവിലിറങ്ങിയത് സി.പി.എമ്മിന്റെ കേരളഘടകത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയശക്തിയെ ഡൽഹിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന കാഴ്ചയായി.

കേന്ദ്രനേതൃത്വം മുതൽ വിദ്യാർഥിവരെ ഒരേ ശൃംഖല

ബി.വി.രാഘവുലു, ആർ.അരുൺകുമാർ, വിജൂ കൃഷ്ണൻ, സുഭാഷിണി അലി തുടങ്ങിയ കേന്ദ്രനേതാക്കളും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷനെതിരായ മുൻ പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. അതിനാൽ ഒക്ടോബർ 10 പെട്ടെന്ന് ഉണ്ടായ ഒരു പ്രതികരണമല്ല. സെപ്റ്റംബർ മുതൽ വികസിച്ച പ്രതിഷേധപരമ്പരയുടെ ഏറ്റവും ദൃശ്യമായ ഘട്ടമാണ് ജന്തർ മന്തർ.

അതിലെ നിർണായകമായ മാറ്റം, ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറി മുതൽ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിവരെ, പാർലമെന്റംഗങ്ങൾ മുതൽ സംസ്ഥാനനേതാക്കൾ വരെ, ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. മുതൽ എസ്.എഫ്.ഐ. വരെയുള്ള മുഴുവൻ രാഷ്ട്രീയശൃംഖലയും ഒരേ വിഷയത്തിൽ അണിനിരന്നു എന്നതാണ്.

പിണറായി നൽകിയ രാഷ്ട്രീയഭാരം

ഇവിടെ പിണറായി വിജയന്റെ പ്രാധാന്യം കൂടുതൽ വ്യക്തമാകുന്നു. സംഘടനാപരമായി വലിയൊരു നിര ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, അതിന് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയദൃശ്യത നൽകുന്ന കേന്ദ്രമുഖം പിണറായിയായിരുന്നു. 2 തവണ കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന നേതാവ് പൊലീസ് തടസ്സങ്ങളെ നേരിട്ട് പ്രതിഷേധത്തിനിറങ്ങുമ്പോൾ അതിന് സ്വാഭാവികമായും ദേശീയവാർത്താമൂല്യം ലഭിച്ചു.

ഡൽഹിയിലെ പൊലീസ് നടപടിയെക്കുറിച്ചുള്ള ദേശീയ മാധ്യമറിപ്പോർട്ടുകളിലും പിണറായി വിജയൻ പ്രധാനമായി പരാമർശിക്കപ്പെട്ടു. സി.ജെ.പി. നേതാക്കൾക്കൊപ്പം കസ്റ്റഡിയിലായ പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയനേതാക്കളുടെ പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് മുൻനിരയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പിണറായി മുന്നിൽ നടന്നപ്പോൾ പാർട്ടിയുടെ മുഴുവൻ നേതൃത്വനിരയും ഒപ്പം ചേർന്ന് സമരത്തെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കിയ രാഷ്ട്രീയനിമിഷം.

പുതിയ തലമുറയിലേക്ക് പിണറായി നയിക്കുന്ന പാലം

ഈ പ്രതിഷേധത്തിന് മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയുണ്ട്. സി.പി.എം. തന്നെ വിളിച്ച പരിപാടിയായിരുന്നില്ല ഇത്. പാർട്ടിക്ക് പുറത്തു വളർന്ന കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി എന്ന പുതിയ യുവജനപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആഹ്വാനത്തോട് പ്രതികരിക്കുകയായിരുന്നു ഇടതുപക്ഷം. തൊഴിലില്ലായ്മ, പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകൾ, വിദ്യാഭ്യാസം, വോട്ടവകാശം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങളിലൂടെ രൂപപ്പെട്ട പുതിയ തലമുറയുടെ പ്രതിഷേധരാഷ്ട്രീയവുമായി ഒരു പഴയ കേഡർ പാർട്ടി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെടുന്ന നിമിഷമാണിത്.

അത്തരമൊരു വേദിയിൽ പിണറായി വിജയൻ നേരിട്ട് എത്തിയത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മുതിർന്ന നേതാവും പുതിയ തലമുറയുടെ പ്രസ്ഥാനവും തമ്മിലുള്ള ദൂരം കുറയ്ക്കുന്ന പ്രതീകാത്മകത അതിനുണ്ട്. എസ്.എഫ്.ഐയും ഡി.വൈ.എഫ്.ഐയും സജീവമായി രംഗത്തിറങ്ങിയതോടെ ആ ബന്ധം സംഘടനാതലത്തിലേക്കും വ്യാപിച്ചു.

കോൺഗ്രസ് ഇല്ലാത്തപ്പോൾ സി.പി.എം. നേടിയ ദൃശ്യസ്ഥാനം

ഒക്ടോബർ 10ലെ പ്രത്യേക വേദിയിൽ കോൺഗ്രസ് ഇല്ലാതിരുന്നതും സി.പി.എമ്മിന്റെ സാന്നിധ്യത്തെ കൂടുതൽ തെളിച്ചത്തോടെ മുന്നിലെത്തിച്ചു. രാഹുൽ ഗാന്ധി ചെന്നൈയിലെ പരിപാടിയിലായിരുന്നപ്പോൾ സി.പി.എം. ജനറൽ സെക്രട്ടറി എം.എ.ബേബി, പിണറായി വിജയൻ, ബൃന്ദ കാരാട്ട്, കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ നേതാക്കൾ, പാർലമെന്റംഗങ്ങൾ, യുവജന–വിദ്യാർഥി നേതൃത്വം എന്നിവരെല്ലാം ഡൽഹിയിലെ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഭാഗമായി.

ഇത് കോൺഗ്രസ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷൻ വിഷയത്തിൽ മൗനം പാലിച്ചുവെന്ന അർഥത്തിലല്ല. എന്നാൽ ഒരു വലിയ പ്രതിഷേധദിവസത്തിൽ ആരായിരുന്നു ഭൗതികമായി തെരുവിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത് എന്ന ചോദ്യം രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രധാനമാണ്. ഒക്ടോബർ 10ന് ആ ഇടം പിണറായി വിജയനും സി.പി.എം. നേതൃത്വവും നിറച്ചു. ഇതാണ് പിണറായിക്ക് ആ ദിവസത്തിൽ ലഭിച്ച പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയദൃശ്യത.

പ്രതിപക്ഷത്തിലെ പുതിയ സമവാക്യങ്ങൾക്ക് സൂചന

പിണറായി വിജയനൊപ്പം മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായ മണിക് സർക്കാർ, മമത ബാനർജി, അരവിന്ദ് കെജ്‌രിവാൾ തുടങ്ങിയ വ്യത്യസ്ത പ്രതിപക്ഷധാരകളിലെ നേതാക്കളും പൊലീസ് നടപടിക്ക് വിധേയരായി. ദീപാങ്കർ ഭട്ടാചാര്യ, യോഗേന്ദ്ര യാദവ്, പ്രശാന്ത് ഭൂഷൺ തുടങ്ങിയവരും പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഭാഗമായി.

ഇത് പുതിയൊരു സ്ഥിരസഖ്യം രൂപപ്പെട്ടുവെന്നതിന് തെളിവല്ല. എന്നാൽ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വം നൽകുന്ന ഔദ്യോഗിക സഖ്യവേദിക്ക് പുറത്തും പ്രതിപക്ഷകക്ഷികളും സാമൂഹികപ്രസ്ഥാനങ്ങളും ഒന്നിക്കാവുന്നുവെന്ന സൂചനയാണ്. ആ ഇടത്തിൽ സി.പി.എമ്മിനും അതിന്റെ ഏറ്റവും ദൃശ്യമായ നേതാക്കളിലൊരാളായ പിണറായി വിജയനും കൂടുതൽ സജീവമായ പങ്ക് ലഭിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.

പൊലീസ് തടഞ്ഞപ്പോൾ പിണറായി കൂടുതൽ ദൃശ്യനായി

ജന്തർ മന്തറിനെ പൊലീസ് വളഞ്ഞതും നേതാക്കളെ മുൻകൂട്ടി കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തതും പ്രതിഷേധത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയില്ല. മറിച്ച് സമരം ദേശീയവാർത്തയായി. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള മുതിർന്ന നേതാക്കളുടെ കസ്റ്റഡി, എസ്.എഫ്.ഐയുടെ ചെറുപ്രകടനങ്ങൾ, നംഗ്ലോയ് സ്റ്റേഡിയത്തിലെ സമരം എന്നിവ ചേർന്ന് പ്രതിഷേധം നഗരത്തിന്റെ പല കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കും പടർന്നു.

ഒരു വേദി തടഞ്ഞപ്പോൾ പല വേദികൾ രൂപപ്പെട്ടു. ഒരു നേതാവിനെ തടഞ്ഞപ്പോൾ പിന്നിൽ മറ്റൊരു നിര ഉയർന്നു. ആ നിരയുടെ മുൻവശത്ത് പിണറായി വിജയൻ ഉണ്ടായിരുന്നതാണ് ഈ സമരത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയദൃശ്യം.

പഴയ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ പുതിയ ദേശീയ മുഖം

തൊഴിലാളി–കർഷക–വിദ്യാർഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങളാണ് ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ അടിത്തറ. പാർലമെന്ററി അംഗബലം കുറഞ്ഞ സാഹചര്യത്തിൽ ആ സമരപാരമ്പര്യം വീണ്ടും ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രധാന ആയുധമാക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ സൂചനയായി ജന്തർ മന്തറിനെ കാണാം. ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറി, മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി, കേന്ദ്രനേതാക്കൾ, എം.പിമാർ, സംസ്ഥാനനേതാക്കൾ, യുവജന–വിദ്യാർഥി പ്രവർത്തകർ — എല്ലാവരും ഒരേ സമരത്തിൽ എത്തിയതാണ് അതിന്റെ കരുത്ത്.

എന്നാൽ ആ വിപുലമായ നിരയെ ദേശീയ ശ്രദ്ധയിൽ കൊണ്ടുവന്ന പ്രധാന ദൃശ്യകേന്ദ്രം പിണറായി വിജയനായിരുന്നു. പാർലമെന്റിലെ എണ്ണത്തിനപ്പുറം തെരുവിലെ രാഷ്ട്രീയസാന്നിധ്യവും ദേശീയ നേതൃത്വത്തിന്റെ മാനദണ്ഡമാകാമെന്ന് ആ ദിവസം അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.

നിർണായകദിനത്തിൽ ഡൽഹിയിലുണ്ടായിരുന്ന നേതാവ്

ഒക്ടോബർ 10 ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലവും നിർണയിച്ചിട്ടില്ല. ഒരു ദിവസത്തെ സമരംകൊണ്ട് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ശക്തിസമവാക്യങ്ങൾ മാറിയെന്നും പറയാനാവില്ല. എന്നാൽ ദേശീയ പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയചർച്ചയിൽ ചില ചിത്രങ്ങൾ ഏറെക്കാലം നിലനിൽക്കും.

ഡൽഹി പൊലീസ് പ്രതിഷേധവേദി അടച്ച ദിവസം, ആയിരങ്ങൾ കസ്റ്റഡിയിലായ ദിവസം, രാജ്യത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ ജന്തർ മന്തറിലേക്കു തിരിഞ്ഞ ദിവസം — പിണറായി വിജയൻ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പം എം.എ.ബേബിയുണ്ടായിരുന്നു. ബൃന്ദ കാരാട്ടുണ്ടായിരുന്നു. എം.വി.ഗോവിന്ദനും കെ.കെ.ശൈലജയും പി.കെ.ശ്രീമതിയും രാജീവും ബാലഗോപാലുമുണ്ടായിരുന്നു. ബ്രിട്ടാസും ശിവദാസനും റഹിമുമുണ്ടായിരുന്നു. പിന്നാലെ എസ്.എഫ്.ഐ.–ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. പ്രവർത്തകരുടെ നിരയുണ്ടായിരുന്നു. പിണറായി മുന്നിൽനിന്നപ്പോൾ ആ മുഴുവൻ നിരയും സമരത്തിന് സംഘടനാശക്തി നൽകി. ആ കൂട്ടാണ് ജന്തർ മന്തറിന്റെ രാഷ്ട്രീയഭാവം മാറ്റിയത്.

ആ ദിവസത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയചിത്രം അതായിരുന്നു: ദേശീയപ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു പ്രതിഷേധത്തിന്റെ നിർണായക നിമിഷത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ തെരുവിലുണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പം പാർട്ടിയുടെ ദേശീയനേതൃത്വം മുതൽ വിദ്യാർഥിനിരവരെ ഒരു വലിയ ചുവന്ന നിരയും ഉണ്ടായിരുന്നു.