വിജയം മോഷ്ടിക്കാനെത്തുന്നവർ

ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിൽ നടന്നത് ഒരു സാധാരണ പ്രതിഷേധമല്ലായിരുന്നു. പരീക്ഷാഹാളിൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ട കുട്ടികൾ സ്വന്തം ഭാവി തിരിച്ചു ചോദിച്ച സമരമായിരുന്നു അത്. കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി എന്ന പരിഹാസനാമത്തിൽ തുടങ്ങിയ യുവജനമുന്നേറ്റം, നിരാഹാരവും പൊലീസ് മർദ്ദനവും പാർലമെൻ്റ് മാർച്ചും കടന്നുപോയി ഒടുവിൽ കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ്റെ രാജിയിലേക്ക് എത്തിച്ച ജനാധിപത്യവിജയമായിരുന്നു അത്. എന്നാൽ ഒരു സമരം വിജയിക്കുമ്പോൾ അതിൻ്റെ ഫലം മാത്രമല്ല അപകടത്തിലാകുന്നത്; അതിൻ്റെ ഓർമ്മയും അപകടത്തിലാകും. ഡൽഹിയിൽ അതാണ് ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നത്. വിദ്യാർത്ഥികൾ ചോരകൊടുത്ത സമരത്തിൻ്റെ ക്രെഡിറ്റ് കോൺഗ്രസ് സ്വന്തമാക്കാൻ നോക്കുന്നു. ആ രാഷ്ട്രീയ നീക്കത്തിന് മനോരമ പോലുള്ള മാധ്യമങ്ങൾ വാർത്താ ഫ്രെയിം ഒരുക്കുന്നു.

കോൺഗ്രസ് ആദ്യം സംശയിച്ചു, പിന്നെ കൈയടിച്ചു

ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ റിപ്പോർട്ട് കോൺഗ്രസിൻ്റെ ഈ ഇരട്ട നിലപാട് തുറന്നുകാട്ടുന്നു. കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി ഉയർത്തിയ വിദ്യാർത്ഥി സമരത്തെ കോൺഗ്രസ് ആദ്യം സംശയത്തോടെയാണ് കണ്ടത്. അണ്ണാ ഹസാരെ സമരത്തിൻ്റെ ഓർമ്മയും, മൻമോഹൻ സർക്കാരിനെതിരെ അന്ന് ഉയർന്ന പ്രക്ഷോഭം പിന്നീട് ആർ.എസ്.എസ്. ആസൂത്രിതമായിരുന്നുവെന്ന രാഷ്ട്രീയവായനയും കോൺഗ്രസിനെ പിന്തുടർന്നിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സി.ജെ.പിയുടെ പിന്നിലും അത്തരമൊരു സംശയം കോൺഗ്രസിനുണ്ടായിരുന്നു.

ഇന്ത്യ സഖ്യത്തിലെ ചില ചർച്ചകളിലും ഇത് പ്രകടമായി. നീറ്റ് പ്രതിഷേധം പാർലമെൻ്റിൽ ഉന്നയിക്കണമെന്ന ഒരു നിലപാടിനൊപ്പം, അയോധ്യ സംഭാവനാ വിവാദം ബി.ജെ.പിക്കെതിരെ കൂടുതൽ നല്ല രാഷ്ട്രീയ ആയുധമാകുമെന്ന വാദവും കോൺഗ്രസും എസ്.പിയും മുന്നോട്ടുവെച്ചു. ഒടുവിൽ പേപ്പർ ലീക്ക് വിഷയത്തിൽ നിലപാട് എടുക്കേണ്ടിവന്നു. പക്ഷേ അത് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വേദന ആദ്യം മനസ്സിലാക്കിയതുകൊണ്ടല്ല; പൊലീസ് അടിച്ചമർത്തലിന് ശേഷം രാജ്യം മുഴുവൻ സമരത്തോട് ആഭിമുഖ്യത്തോടെ തിരിഞ്ഞപ്പോൾ സംശയിക്കാനുള്ള ഇടം കോൺഗ്രസിന് നഷ്ടമായതുകൊണ്ടാണ്.

ജന്തർ മന്തറിലേക്കല്ല, ക്യാമറയിലേക്കാണ് ഓട്ടം

തുടക്കം മുതൽ പ്രതിഷേധക്കാർ രാഷ്ട്രീയ പിന്തുണയെക്കുറിച്ച് അതീവ ജാഗ്രത പുലർത്തിയിരുന്നു. സോനം വാങ്ചുക്ക് തന്നെ രാഷ്ട്രീയനേതാക്കളുടെ അഭാവത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. പിന്നീട് ഗീതാഞ്ജലി അങ്മോയും രാഹുൽ ഗാന്ധി ജന്തർ മന്തറിൽ വരാത്തതിനെ ചോദ്യം ചെയ്തു. സമരത്തിൻ്റെ യഥാർത്ഥ വേദി അവിടെയായിരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾ ഉറങ്ങാതെ കാത്തിരുന്ന മണ്ണ് അവിടെയായിരുന്നു. സോനം വാങ്ചുക്കിൻ്റെ നിരാഹാരം അവിടെയായിരുന്നു. പൊലീസ് ആക്രമണത്തിൻ്റെ മുറിവ് അവിടെയായിരുന്നു.

പക്ഷേ കോൺഗ്രസ് തിരഞ്ഞെടുത്തത് ജന്തർ മന്തറല്ല. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വസതിക്ക് മുന്നിലെ ദൃശ്യരാഷ്ട്രീയമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഗീതാഞ്ജലിയുടെ വിമർശം അത്ര കൃത്യമായത്. ശരിയായ ഐക്യദാർഢ്യം മുറിവേറ്റവരുടെ അരികിലേക്കാണ് പോകേണ്ടത്. കോൺഗ്രസ് ചെയ്തത് മുറിവിൻ്റെ അരികിലേക്കല്ല, വാർത്താ ക്യാമറയുടെ മുന്നിലേക്കാണ്.

ഇടതുപക്ഷം കുറച്ചു സീറ്റിൽ; വലിയ രാഷ്ട്രീയഫലം

ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ രണ്ടാമത്തെ റിപ്പോർട്ട് ഈ സമരത്തിൻ്റെ മറ്റൊരു നിർണായക സത്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. പാർലമെൻ്റിൽ ചെറിയ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിട്ടും, നിലത്തുള്ള ശക്തി കുറവായിട്ടും, ഇടതുപക്ഷം എസ്.എഫ്.ഐ., എ.ഐ.എസ്.എഫ്., ഐസ തുടങ്ങിയ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകളിലൂടെ ഈ സമരത്തിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. “ചെറിയ രാഷ്ട്രീയ മൂലധനത്തിൽ വലിയ നേട്ടം” നേടിയ സംഭവമായി ടൈംസ് അത് വിലയിരുത്തുന്നു.

എസ്.എഫ്.ഐ., എ.ഐ.എസ്.എഫ്., ഐസ സംഘടനകൾ അഭിജീത് ദിപ്കെയെയും സി.ജെ.പി. പ്രവർത്തകരെയും പിന്തുണച്ചു. അതേ സമയം സി.പി.എം., സി.പി.ഐ., സി.പി.ഐ.എം.എൽ. തുടങ്ങിയ മാതൃസംഘടനകൾ സമരത്തെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ പ്രതിപക്ഷകക്ഷികളെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ഇത് ഇടതുപക്ഷത്തിൻ്റെ പഴയ സംഘടനാപരിചയവും പുതിയ തലമുറയുടെ ഡിജിറ്റൽ രോഷവും തമ്മിൽ ഉണ്ടായ സംഗമമായിരുന്നു. സമരം ഒരു മീമിൽനിന്ന് തെരുവിലേക്കെത്തിയപ്പോൾ, അതിന് രാഷ്ട്രീയ ഭാഷയും സ്ഥിരതയും നൽകിയതിൽ ഇടതുവിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകൾക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ടായിരുന്നു.

ഇത് അവസാനനിമിഷ ഐക്യദാർഢ്യമല്ല; തുടക്കംമുതൽ നിന്ന പോരാട്ടം

ഇടതുവിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകൾ ഈ സമരത്തിൽ “ക്രെഡിറ്റ് പിടിക്കാൻ ചാടിയവർ” അല്ലെന്നാണ്. പരീക്ഷാസംവിധാനത്തിലെ പിഴവുകൾ, തൊഴിലില്ലായ്മ, വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഭാവി എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഇവർ നേരത്തേ തന്നെ നിരന്തരം സമരം ചെയ്തവരാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് സി.ജെ.പി. സമരത്തിലേക്ക് അവർ സ്വാഭാവികമായി ചേർന്നത്.

ഇടതുവിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളായ നേഹ ബോറ, മനീഷ് കുമാർ, അമീൻ അമിതോജ് എന്നിവർ അഭിജീത് ദിപ്കെയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലായിരുന്നിട്ടും വിദ്യാർത്ഥികളോട് ഐക്യദാർഢ്യമായി 23 ദിവസം നിരാഹാരസമരത്തിൽ പങ്കെടുത്തത് ഈ സമരത്തിൻ്റെ ഹൃദയമാണ്. അത് രാഷ്ട്രീയ കണക്കുകൂട്ടലല്ല. അത് വിദ്യാർത്ഥി വേദനയുടെ അടുത്ത് ശരീരം വെച്ചുനിന്ന ഐക്യദാർഢ്യമാണ്.

ജൂലൈ 20ലെ പാർലമെൻ്റ് മാർച്ചിനെതിരായ പൊലീസ് നടപടിക്കെതിരെ ഇടതുപക്ഷത്തിലെ 15 എം.പിമാരും വിദ്യാർത്ഥികളോടൊപ്പം നിന്നു. ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ്റെ രാജിയാവശ്യത്തിൽ വെള്ളം ചേർക്കാൻ അവർ അനുവദിച്ചില്ല. ഈ വസ്തുതകൾ മറച്ചുവെച്ച് കോൺഗ്രസിൻ്റെ വൈകിയെത്തിയ ദൃശ്യത്തെ മാത്രം ഉയർത്തിക്കാണിക്കുന്നത് ചരിത്രത്തോടുള്ള അനീതിയാണ്.

എം.എ.ബേബിയും ഡി.രാജയും പറഞ്ഞ രാഷ്ട്രീയസാരം

സി.പി.എം. ജനറൽ സെക്രട്ടറി എം.എ.ബേബിയുടെ പ്രതികരണം ശ്രദ്ധേയമാണ്. ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ്റെ രാജി ആദ്യപടി മാത്രമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അഭിജീത് ദിപ്കെക്കും സി.ജെ.പിക്കും, എസ്.എഫ്.ഐ., എ.ഐ.എസ്.എഫ്., ഐസ പ്രവർത്തകർക്കും, രാജ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും യുവാക്കൾക്കും അഭിനന്ദനം അറിയിച്ച അദ്ദേഹം എൻ.ടി.എ. പിരിച്ചുവിടണമെന്നും ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസനയം പിൻവലിക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു.

സി.പി.ഐ. ജനറൽ സെക്രട്ടറി ഡി. രാജ ഈ വിജയത്തെ ജനാധിപത്യ ഉത്തരവാദിത്തത്തിൻ്റെ അപൂർവ നിമിഷമെന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഇത് ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ സദുദ്ദേശ്യത്തിൽ നിന്നുള്ള വഴങ്ങലല്ലെന്നും, രാജ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും യുവാക്കളുടെയും നിരന്തര സമരത്തിൻ്റെ ഫലമാണെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അഹങ്കാരപൂർണമായ ബി.ജെ.പി. ഭരണത്തെ വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനം മറുപടി പറയാൻ നിർബന്ധിതമാക്കിയെന്നതാണ് ആ വിലയിരുത്തലിൻ്റെ സാരം.

ഈ വാക്കുകൾ വെറും പാർട്ടി പ്രസ്താവനകളല്ല. സമരത്തിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ വിലാസം ആരുടേതാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന രേഖകളാണ്.

വാർത്തയുടെ പേരിലുള്ള മനോരമയുടെ ഫ്രെയിം മാറ്റം

ഇതിൻ്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് മനോരമയുടെ ഇന്നത്തെ വാർത്താവതരണം പരിശോധിക്കേണ്ടത്. ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ പോലുള്ള ദേശീയ മാധ്യമം പോലും കോൺഗ്രസ് ആദ്യം സി.ജെ.പി.യെ സംശയിച്ചിരുന്നുവെന്ന് തുറന്ന് എഴുതുന്നു. ഇടതുവിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകളുടെ പങ്ക് പ്രത്യേകമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കോൺഗ്രസിൻ്റെ വൈകിയെത്തിയ നിലപാട് വിമർശനപരമായി വായിക്കുന്നു. എന്നാൽ മനോരമയുടെ പേജ് രാഹുൽ ഗാന്ധിയെ പ്രൊജക്ട് ചെയ്യുന്ന രീതിയിലാണ് വാർത്ത അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.

എസ്.എഫ്.ഐ., എ.ഐ.എസ്.എഫ്., ഐസ എന്നീ സംഘടനകളുടെ സംഭാവന അവിടെ എവിടെ? ജന്തർ മന്തറിൽ 23 ദിവസം ഉപവസിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾ എവിടെ? പൊലീസിൻ്റെ ലാത്തിക്കു മുന്നിൽ നിന്ന ഇടത് എം.പിമാർ എവിടെ? സമരം തുടങ്ങുമ്പോൾ സംശയത്തോടെ നോക്കിയ കോൺഗ്രസ് അവസാനഘട്ടത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ വാർത്തയുടെ മുഖം ആയിത്തീരുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

ഇത് വെറും പത്രപ്രവർത്തന പിഴവല്ല. ഇത് രാഷ്ട്രീയ ഓർമ്മയുടെ എഡിറ്റിങ് ആണ്. വായനക്കാരൻ്റെ മനസ്സിൽ “സമരം = രാഹുൽ” എന്ന ചിത്രം പതിപ്പിക്കാനുള്ള ഫ്രെയിം നിർമ്മാണമാണ്. ജന്തർ മന്തറിലെ നീണ്ട പോരാട്ടം ഒറ്റ ഫോട്ടോയിൽ വിഴുങ്ങിപ്പോകുന്ന അപകടം ഇതിലാണ്.

മാധ്യമവും കോൺഗ്രസും ചേർന്ന ഓർമ്മമോഷണം

ഈ നടപടിക്ക് ഗൂഢാലോചനാ സ്വഭാവമുണ്ട് എന്നു പറയുമ്പോൾ അതിൻ്റെ അർത്ഥം നിയമപരമായ കുറ്റകൃത്യത്തിൻ്റെ ആരോപണമല്ല. അത് രാഷ്ട്രീയ-മാധ്യമ കൂട്ടുകെട്ടിൻ്റെ സ്വഭാവമാണ്. ആദ്യം സമരം അവഗണിക്കുക. പിന്നെ സമരം വലുതാകുമ്പോൾ സംശയിക്കുക. പൊലീസ് മർദ്ദനത്തിന് ശേഷം ജനരോഷം ഉയരുമ്പോൾ വേദി മാറ്റി സ്വന്തം ചിത്രം സൃഷ്ടിക്കുക. പിന്നെ മാധ്യമങ്ങൾ വഴി ആ ചിത്രത്തെ ചരിത്രമാക്കുക. ഇതാണ് ഇവിടെ നടന്നത്.

വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ശരീരത്തിൽ വീണ ലാത്തിയുടെ ശബ്ദം ചെറുതാക്കി, രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ പ്രതിഷേധചിത്രം വലുതാക്കുന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തനം ജനാധിപത്യത്തിൻ്റെ ഭാഗമല്ല; അത് ജനാധിപത്യസ്മരണയുടെ മോഷണമാണ്. മുറിവേറ്റവരുടെ പേരുകൾ കുറച്ച്, വൈകിയെത്തിയ നേതാവിൻ്റെ ചിത്രം വലുതാക്കുന്ന വാർത്താരചന യഥാർത്ഥത്തിൽ അധികാരവിരുദ്ധമല്ല. അത് മറ്റൊരു അധികാരത്തിൻ്റെ പി.ആർ. ആണ്.

കോൺഗ്രസ് എന്തുകൊണ്ട് പരാജയപ്പെട്ട സംഘം

ഈ സമരം കോൺഗ്രസിൻ്റെ പരാജയം നഗ്നമായി തെളിയിച്ചു. രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിപക്ഷകക്ഷിയായിട്ടും യുവജനങ്ങളുടെ കോപം ആദ്യം വായിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പരീക്ഷാ പ്രതിസന്ധിയെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയപ്രശ്നമാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. സമരപ്പന്തലിൽ തുടക്കംമുതൽ നിൽക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി എന്ന പുതിയ തലമുറയുടെ ഭാഷ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

കോൺഗ്രസിന് കഴിഞ്ഞത് ഒടുവിൽ ഫോട്ടോ ഫ്രെയിമിലേക്ക് നടക്കുക മാത്രമാണ്. ജനങ്ങളുടെ വേദന ഉയരുമ്പോൾ അതിൻ്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് പോകാൻ മടിക്കുന്ന സംഘടന, വിജയസാദ്ധ്യത കണ്ടാൽ അതിൻ്റെ മുമ്പിൽ നിൽക്കാൻ മടിക്കാത്ത സംഘടന — അതാണ് ഇന്നത്തെ കോൺഗ്രസ്. അതിൻ്റെ പരാജയം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കണക്കുകളിൽ മാത്രം കാണാൻ പറ്റില്ല; ഇത്തരം സമരങ്ങളിൽ അതിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ ശൂന്യത കാണാം.

ജയിച്ചത് വിദ്യാർത്ഥികൾ; കൈയടി കൈയടക്കാൻ കോൺഗ്രസ്

ടൈംസ് റിപ്പോർട്ടിലെ തലക്കെട്ട് തന്നെ ഈ സത്യം പറയുന്നു: കോൺഗ്രസ് സി.ജെ.പി.യെക്കുറിച്ച് ജാഗ്രതയിലായിരുന്നു, പിന്നീട് വിജയത്തെ വാഴ്ത്താൻ ചേർന്നു. അതായത് ഈ പോരാട്ടത്തിൻ്റെ ആദിമഭാഗത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ ഇടം സംശയമായിരുന്നു; അവസാനത്തിൽ അതിൻ്റെ ഇടം കൈയടിയായിരുന്നു. എന്നാൽ സമരചരിത്രം സംശയിച്ചവരുടെയോ കൈയടി അടിച്ചുമാറ്റാൻ നോക്കിയവരുടെയോ പേരിൽ എഴുതാനാവില്ല. അത് പോരാടിയവരുടെ പേരിലാണ് എഴുതേണ്ടത്.

ജയിച്ചത് കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടിയാണ്. ജയിച്ചത് പേപ്പർ ലീക്കിൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ട വിദ്യാർത്ഥികളാണ്. ജയിച്ചത് ജന്തർ മന്തറിൽ രാത്രികൾ കഴിച്ച യുവാക്കളാണ്. ജയിച്ചത് സോനം വാങ്ചുക്കിൻ്റെ നിരാഹാരത്തിൻ്റെ നൈതിക സമ്മർദ്ദമാണ്. ജയിച്ചത് എസ്.എഫ്.ഐ., എ.ഐ.എസ്.എഫ്., ഐസ അടക്കമുള്ള ഇടതുവിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകൾ നൽകിയ തുടർച്ചയായ രാഷ്ട്രീയ കരുത്താണ്. ജയിച്ചത് ലാത്തിക്കു മുന്നിൽ നിന്ന ജനാധിപത്യവിശ്വാസമാണ്.

ചോരയ്ക്ക് ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് ഇല്ല

ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയുടെ തല പൊട്ടുമ്പോൾ അതിൽ പാർട്ടി മുദ്ര പതിയില്ല. ഒരു അമ്മ കടം വാങ്ങി മകനെ പരീക്ഷയ്ക്ക് പഠിപ്പിക്കുമ്പോൾ അവർക്ക് വേണ്ടത് നേതാവിൻ്റെ ഫോട്ടോ അല്ല; നീതിയുള്ള പരീക്ഷയാണ്. ഒരു പെൺകുട്ടി അഡ്മിറ്റ് കാർഡ് കൈയിൽ പിടിച്ച് ഭാവി കാത്തിരിക്കുമ്പോൾ അവൾ ചോദിക്കുന്നത് പി.ആർ. അല്ല; സുരക്ഷിതമായ വിദ്യാഭ്യാസസംവിധാനമാണ്.

അതിനാൽ ഈ സമരത്തിൻ്റെ ക്രെഡിറ്റ് ആരും അടിച്ചുമാറ്റരുത്. ജന്തർ മന്തറിലെ ചോരയ്ക്ക് ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് ഇല്ല. അതിന് ഉടമകൾ വിദ്യാർത്ഥികളാണ്. അതിൻ്റെ സാക്ഷികൾ അവരുടെ മുറിവുകളാണ്. അതിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയസ്മരണ മായ്ക്കാൻ കോൺഗ്രസിൻ്റെ ഫോട്ടോഷൂട്ടിനും മനോരമയുടെ വാർത്താപേജിനും കഴിയില്ല.

ചരിത്രം പത്രപ്പേജിനേക്കാൾ വലുതാണ്

മനോരമ ഒരു പേജ് നിർമ്മിച്ചേക്കാം. കോൺഗ്രസ് ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചേക്കാം. പക്ഷേ ചരിത്രം അതിലും ദീർഘമാണ്. പത്രത്തിൻ്റെ ഇന്നത്തെ പേജ് നാളെ പഴയ കടലാസാകും. എന്നാൽ ജന്തർ മന്തറിൽ ലാത്തിയേറ്റ് നിന്ന വിദ്യാർത്ഥിയുടെ ഓർമ്മ പഴകില്ല. 23 ദിവസം നിരാഹാരമിരുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ശരീരം മറക്കില്ല. ഇടതുവിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകൾ തുടക്കംമുതൽ നൽകിയ പിന്തുണ മറക്കാനാവില്ല.

അതുകൊണ്ട് ഈ വിജയത്തിൻ്റെ രേഖപ്പെടുത്തൽ ഇങ്ങനെ ആയിരിക്കണം: ആദ്യം സംശയിച്ച കോൺഗ്രസ് പിന്നീട് കൈയടിക്കാൻ വന്നു. ഇടതുവിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകൾ തുടക്കംമുതൽ സമരത്തിനുള്ളിൽ നിന്നു. മനോരമ രാഹുലിനെ മുന്നിൽനിറുത്തിയെങ്കിലും, ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ പോലും ആ സത്യം മറച്ചില്ല.

ഈ പോരാട്ടം വിദ്യാർത്ഥികളുടേതാണ്. അതിൻ്റെ ചോര ജന്തർ മന്തറിലാണ് വീണത്. അതിൻ്റെ മുഖം രാഹുലിൻ്റെ ചിത്രത്തിൽ അല്ല. അതിൻ്റെ ഹൃദയം കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടിയിലും ഇടതുവിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലുമാണ്.

സമരം ജയിച്ചു. കോൺഗ്രസ് എത്തി. മാധ്യമങ്ങൾ ചിത്രം മാറ്റി. പക്ഷേ ചരിത്രം ഇപ്പോഴും അതേ വാക്ക് പറയുന്നു: ചോദ്യപേപ്പർ ചോർന്നപ്പോൾ ഭാവി തിരിച്ചു ചോദിച്ചത് വിദ്യാർത്ഥികളാണ്; ആ ഭാവിയുടെ ക്രെഡിറ്റ് ആരും കവർന്നെടുക്കേണ്ട.