ചില ശബ്ദങ്ങൾ മരിക്കാറില്ല.
അവ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടുപോകും.
പക്ഷേ, കാറ്റിൽ തുടരും.
മഴയോടൊപ്പം തിരികെ വരും.
ചിലപ്പോൾ റേഡിയോയിലൂടെ.
ഒരാളുടെ ഏകാന്തതയിൽ പെട്ടെന്ന് ഒരു പാട്ടായി വീണുണരും.
എസ്.ജാനകി അത്തരമൊരു ശബ്ദമായിരുന്നു.
അവരുടെ വിടവാങ്ങൽ ഒരു ഗായികയുടെ മരണവാർത്ത മാത്രമല്ല. അത് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിൻ്റെ നീണ്ടൊരു കാലഘട്ടം പതുക്കെ കണ്ണടയ്ക്കുന്ന നിമിഷമാണ്. മലയാളിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ, തമിഴൻ്റെ ഓർമ്മയിൽ, തെലുങ്കിൻ്റെയും കന്നഡയുടെയും സംഗീതലോകത്തിൽ — ജാനകിയമ്മ ഒരു ഗായികയായി മാത്രം ജീവിച്ചിട്ടില്ല. അമ്മയായി, പ്രണയിനിയായി, കുയിലായി, കുഞ്ഞായി, കാറ്റായി, നദിയായി, മഴയായി, വേദനയായി അവർ നിലനിന്നു.
അവരുടെ ശബ്ദത്തിന് പ്രായമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
അത് ചിലപ്പോൾ കുട്ടിയുടെ നിഷ്കളങ്കതയായിരുന്നു.
ചിലപ്പോൾ പ്രണയത്തിൻ്റെ വിറയലായിരുന്നു.
ചിലപ്പോൾ വിരഹത്തിൻ്റെ മുറിവായിരുന്നു.
ചിലപ്പോൾ ദൈവത്തോട് സംസാരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ്റെ ശാന്തമായ പ്രാർത്ഥനയായിരുന്നു.
“തുമ്പി വാ തുമ്പക്കുടത്തിൻ” എന്ന് അവർ പാടിയപ്പോൾ മലയാളിയുടെ ബാല്യം ഒരു സംഗീതത്തൊട്ടിലിൽ കിടന്നു. ആ പാട്ടിൽ ഒരു കുട്ടിയുടെ സ്വപ്നം മാത്രമല്ല, ഒരു കാലത്തിൻ്റെ നിർമലതയും ഉണ്ടായിരുന്നു. “തേനും വയമ്പും” പാടിയപ്പോൾ പ്രണയം അതിൻ്റെ മധുരവും കാഠിന്യവും ഒരുമിച്ച് കേൾപ്പിച്ചു. “ഒരു വട്ടം കൂടിയെന്നോർമകൾ മേയുന്ന” എന്ന ഓർമ്മയുടെ നനവ് അവരുടെ ശബ്ദത്തിൽ വന്നപ്പോൾ, കഴിഞ്ഞുപോയ ദിവസങ്ങൾ പോലും തിരികെ വരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതായി തോന്നി.
“ആടിവാ കാറ്റേ” എന്ന് അവർ വിളിച്ചപ്പോൾ കാറ്റ് പോലും സംഗീതം പഠിച്ചു. “ഏറ്റുമാനൂർ അമ്പലത്തിൽ” എന്ന പാട്ടിൽ ഭക്തിയും ഭാവവും ഒരുമിച്ച് ചേർന്നു. “സൂര്യകാന്തി”, “തളിരിട്ട കിനാക്കൾ”, “സ്വർണമുകിലേ”, “നീലജലാശയത്തിൽ” — ഇവയെല്ലാം വെറും ഗാനശീർഷകങ്ങളല്ല. മലയാളിയുടെ ജീവിതത്തിലൂടെ പല കാലങ്ങളിൽ ഒഴുകിയ ചെറിയ സംഗീതനദികളാണ്.
തമിഴിൽ അവർ പാടിയ “സെന്തൂരപ്പൂവേ”യിൽ ഒരു വേദന പൂവായി വിരിഞ്ഞു. “കാറ്റ്രിൽ എന്തൻ ഗീതം” എന്ന പാട്ടിൽ കാറ്റുതന്നെ ഒരു പ്രിയസന്ദേശവാഹകയായി. “ചിന്ന ചിന്ന വണ്ണക്കുയിൽ” പാടിയപ്പോൾ ശബ്ദം ശരിക്കും കുയിലിൻ്റെ ചിറകുകളണിഞ്ഞു. “ഇഞ്ചി ഇടുപ്പഴഗി”യിൽ കളിയും ചിരിയും ഒത്തുചേർന്നു. ഓരോ ഭാഷയിലും അവർ ആ ഭാഷയുടെ മണ്ണിൻ്റെ മണവുമായി പാടി. അതുകൊണ്ടാണ് ജാനകിയമ്മയെ കേൾക്കുമ്പോൾ, അവർ പുറത്തുനിന്ന് പാടുന്നുവെന്ന് തോന്നാതിരുന്നത്; ഭാഷയുടെ ഉള്ളിൽ നിന്നുതന്നെ ശബ്ദം ഉയരുന്നതുപോലെ തോന്നിയത്.
എസ്.ജാനകിയുടെ ശബ്ദം സാങ്കേതിക മികവിൻ്റെ അത്ഭുതമായിരുന്നു. പക്ഷേ, അതിലും വലിയ അത്ഭുതം അതിൻ്റെ മാനുഷികതയായിരുന്നു. അവർ സ്വരം ഉയർത്തുമ്പോൾ അതിൽ കൃത്യത ഉണ്ടായിരുന്നു; പക്ഷേ, കൃത്യതയെക്കാൾ മുമ്പ് ഹൃദയം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരു വാക്കിൻ്റെ ഇടയിൽ പതുങ്ങിയിരിക്കുന്ന കണ്ണീർ അവർ കണ്ടുപിടിച്ചു. ഒരു വരിയുടെ അടിയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ചിരി അവർ പുറത്തെടുത്തു. സംഗീതസംവിധായകർ നോട്ടുകളായി എഴുതിയതിനെ അവർ മനുഷ്യൻ്റെ ശ്വാസമാക്കി.
അതുകൊണ്ടാണ് അവരുടെ പാട്ടുകൾ പഴയതായി തോന്നാത്തത്.
അവ വീണ്ടും വീണ്ടും കേൾക്കുമ്പോൾ കാലം മാറും; പാട്ട് മാറില്ല.
നമ്മൾ മാറും; അവരുടെ ശബ്ദം അതേപോലെ കാത്തുനിൽക്കും.
ജാനകിയമ്മ പോയി എന്നു പറയാം.
പക്ഷേ, “തുമ്പി വാ” കേൾക്കുന്ന വീട്ടിൽ അവർ വീണ്ടും വരും.
“ഒരു വട്ടം കൂടി” കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യൻ്റെ കണ്ണിൽ അവർ വീണ്ടും നനവാകും.
“തേനും വയമ്പും” കേൾക്കുന്ന പ്രണയഹൃദയത്തിൽ അവർ വീണ്ടും മധുരമാകും.
“കാറ്റ്രിൽ എന്തൻ ഗീതം” കേൾക്കുന്ന സായാഹ്നത്തിൽ അവർ വീണ്ടും കാറ്റാകും.
ഒരു കാലത്ത് റേഡിയോ തുറന്നാൽ അവർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഒരു കാലത്ത് കാസറ്റ് തിരിച്ചാൽ അവർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഒരു കാലത്ത് സിനിമാഹാളിൻ്റെ ഇരുട്ടിൽ അവർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഇനി ഓർമ്മ തുറന്നാൽ മതി — അവർ ഉണ്ടാകും.
സംഗീതലോകത്തിന് ഇന്ന് ഒരു മഹാശബ്ദത്തെ നഷ്ടപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ആ നഷ്ടം പൂർണ്ണമല്ല. കാരണം അവർ പാടിയ ഓരോ പാട്ടും അവരുടെ ജീവിതത്തിൻ്റെ ചെറിയൊരു തുടർച്ചയാണ്. മരണം ശരീരത്തെ മാത്രം വിളിച്ചുകൊണ്ടുപോകും. ശബ്ദത്തെ കൊണ്ടുപോകാൻ അതിന് കഴിയില്ല.
എസ്.ജാനകി ഇനി മൗനത്തിലാണ്.
പക്ഷേ, ആ മൗനത്തിനകത്ത് ആയിരക്കണക്കിന് പാട്ടുകൾ ഇപ്പോഴും പാടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
മൗനമേ… നിറയും മൗനമേ…
