രാമക്ഷേത്രം വിശ്വാസത്തിൻ്റെ പ്രതീകമോ, ക്രമക്കേടുകളുടെ കേന്ദ്രമോ?

അയോധ്യയിലെ രാമക്ഷേത്രം ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മുദ്രാവാക്യം മാത്രമല്ല. ദശകങ്ങളോളം സംഘപരിവാർ രാഷ്ട്രീയം കെട്ടിപ്പടുത്ത ഏറ്റവും ശക്തമായ വികാരപ്രതീകമാണത്. “രാമൻ” എന്ന വിശ്വാസത്തെ കേന്ദ്രമാക്കി രൂപപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണമാണ് ഒടുവിൽ സുപ്രീംകോടതി വിധിയിലേക്കും ക്ഷേത്രനിർമാണത്തിലേക്കും എത്തിയത്. എന്നാൽ ക്ഷേത്രം യാഥാർഥ്യമായതിനു ശേഷമുള്ള വാർത്തകളും അന്വേഷണവിവരങ്ങളും മറ്റൊരു ഗൗരവമുള്ള ചോദ്യം ഉയർത്തുന്നു: വിശ്വാസത്തിൻ്റെ പേരിൽ ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് സമാഹരിക്കപ്പെട്ട കോടിക്കണക്കിന് രൂപയും സ്വർണവും വെള്ളിയും കാണിക്കപ്പണവും എത്രത്തോളം സുതാര്യമായി കൈകാര്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു?

അയോധ്യ രാമക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ ഇപ്പോൾ പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘത്തിൻ്റെ പരിശോധനയിലാണ്. ഭക്തർ സമർപ്പിച്ച കാണിക്കപ്പണം, സംഭാവനയായി ലഭിച്ച സ്വർണവും വെള്ളിയും, പ്രധാന ചടങ്ങുകളുടെ ചെലവുകൾ, ഭൂമിയിടപാടുകളെച്ചൊല്ലിയ പഴയ ആരോപണങ്ങൾ, സുരക്ഷാസംവിധാനങ്ങളുടെ വീഴ്ച, ട്രസ്റ്റിൻ്റെ അക്കൗണ്ടുകൾ എന്നിവയെല്ലാം ഇപ്പോൾ പൊതുചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രത്തിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്. വിശ്വാസത്തെ രാഷ്ട്രീയമായി ഉപയോഗിച്ചവർക്കും ക്ഷേത്രഭരണം ഏറ്റെടുത്തവർക്കും ആ വിശ്വാസത്തിൻ്റെ പേരിൽ സമാഹരിക്കപ്പെട്ട സമ്പത്തിൻ്റെ കണക്ക് പറയാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഒഴിവാക്കാനാവില്ല.

ഭൂമിയിടപാടുകളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച സംശയങ്ങൾ

രാമജന്മഭൂമി ട്രസ്റ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭൂമിയിടപാടുകളെക്കുറിച്ച് നേരത്തെയും വിവാദങ്ങൾ ഉയർന്നിരുന്നു. ചില ഭൂമികൾ കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് വാങ്ങിയ ശേഷം വളരെ കുറഞ്ഞ സമയത്തിനകം പലമടങ്ങ് വിലയ്ക്ക് ട്രസ്റ്റിന് വിറ്റുവെന്ന ആരോപണങ്ങൾ പ്രതിപക്ഷ കക്ഷികളും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകരും ഉന്നയിച്ചിരുന്നു. ട്രസ്റ്റ് ഇവയിൽ പലതും നിഷേധിച്ചെങ്കിലും, ക്ഷേത്രനിർമാണത്തിനായി രൂപവത്കരിച്ച സ്ഥാപനത്തിൻ്റെ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ കൂടുതൽ സുതാര്യമായി പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ വരണമെന്ന ആവശ്യം അന്നുതന്നെ ശക്തമായിരുന്നു.

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഇപ്പോഴത്തെ കാണിക്കക്കൊള്ളയും ചടങ്ങുചെലവുകളെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണവും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നേടുന്നത്. രാമക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റ് ഒരു സാധാരണ സ്വകാര്യസ്ഥാപനമല്ല. രാജ്യവ്യാപകമായി ഭക്തരിൽ നിന്ന് സംഭാവനകൾ സമാഹരിച്ച, രാഷ്ട്രീയമായും മതപരമായും വലിയ പ്രാധാന്യമുള്ള സ്ഥാപനമാണ് അത്. അതിനാൽ ഭൂമിയിടപാടുകളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ചെറിയ കാണിക്കപ്പണത്തിൻ്റെ കണക്കുവരെ ഓരോ വിഷയത്തിലും കർശനമായ സുതാര്യതയും ഉത്തരവാദിത്തവും അനിവാര്യമാണ്.

പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലെ പണമിടപാടുകളിലും അന്വേഷണം

കാണിക്കപ്പണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്രമക്കേടുകൾക്കൊപ്പം, പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്രമോദി പങ്കെടുത്ത ക്ഷേത്രോദ്ഘാടനം ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലെ പണമിടപാടുകളിലും ദുരൂഹതയുണ്ട്. പ്രാണപ്രതിഷ്ഠയുടെയും അനുബന്ധ പരിപാടികളുടെയും ഭാഗമായി രാമക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റ് ചെലവിട്ടതായി പറയുന്ന ഏകദേശം 124 കോടി രൂപയുടെ രേഖകൾ പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘം പരിശോധിക്കുകയാണ്. 2025ലെ മഹാകുംഭമേള, 2025 നവംബറിൽ പ്രധാനമന്ത്രി ഉൾപ്പെടെ പങ്കെടുത്ത ധ്വജാരോഹണം, ആദ്യ പ്രതിഷ്ഠാ ദ്വാദശി ആഘോഷങ്ങൾ എന്നിവയിലെ ധനവിനിയോഗവും അന്വേഷണപരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ട്രസ്റ്റിൻ്റെ കഴിഞ്ഞ രണ്ട് വർഷത്തെ കണക്കുകൾ എസ്.ഐ.ടി. ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചാർട്ടേഡ് അക്കൗണ്ടൻ്റ് റിപ്പോർട്ടുകൾ, വൗച്ചറുകൾ, ബില്ലുകൾ, ബാങ്ക് സ്റ്റേറ്റ്‌മെൻ്റുകൾ, പേ‌മെൻ്റ് രേഖകൾ എന്നിവ പരിശോധിച്ചുവരികയാണ്. 2024 ജനുവരി 22ന് നടന്ന രാമക്ഷേത്ര ഉദ്ഘാടനച്ചടങ്ങുകൾക്ക് മാത്രം 113 കോടി രൂപ ചെലവായെന്നാണ് പുറത്തുവന്ന കണക്ക്. ഇതിൽ ഷെഡ്ഡുകളും ടെൻ്റുകളും കെട്ടാൻ 35.97 കോടി രൂപ, അക്ഷതപൂജാ പ്രചാരണത്തിന് 30.85 കോടി രൂപ, പരസ്യത്തിന് 21.77 കോടി രൂപ, ആഡംബരവും പ്രകാശ ക്രമീകരണവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള സജ്ജീകരണങ്ങൾക്ക് 14.62 കോടി രൂപ എന്നിങ്ങനെയാണ് ചെലവുകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.

ഇത്തരം തുകകൾ സാധാരണ ചെലവുകണക്കുകളായി മാത്രം കാണാനാവില്ല. ചെലവുകൾ ഏത് നടപടിക്രമപ്രകാരം അംഗീകരിച്ചു, കരാറുകൾ എങ്ങനെ നൽകി, ജോലികളുടെ യാഥാർഥ്യവും ചെലവിൻ്റെ ന്യായീകരണവും ആരാണ് പരിശോധിച്ചത്, ഓരോ പേമെൻ്റിനും രേഖാമൂലമുള്ള വിശദീകരണമുണ്ടോ എന്നതെല്ലാം പൊതുജനങ്ങൾക്ക് അറിയേണ്ട കാര്യങ്ങളാണ്. ഭക്തരുടെ സംഭാവനയും പൊതുഭാവനയും രാഷ്ട്രീയപ്രതിഷ്ഠയും ചേർന്നുണ്ടായ പദ്ധതിയിൽ അക്കൗണ്ടിങ്ങിലെ അസ്പഷ്ടതകൾ സംശയങ്ങൾക്ക് വഴിതുറക്കുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്.

ആഘോഷച്ചെലവുകളും ധ്വജാരോഹണവും

2025 ജനുവരി 11 മുതൽ 13 വരെ നടന്ന ആദ്യ പ്രതിഷ്ഠാ ദ്വാദശി ആഘോഷച്ചെലവുകളും അന്വേഷണവിധേയമാണ്. ആഡംബരച്ചെലവായി 52 ലക്ഷം രൂപ ഉൾപ്പെടെ ആകെ 83 ലക്ഷം രൂപ ചെലവാക്കിയെന്ന കണക്കാണ് പുറത്തുവന്നിരിക്കുന്നത്. അതിനു പുറമേ, 2025 നവംബറിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ധ്വജാരോഹണത്തിനുമാത്രം 10.12 കോടി രൂപ ചെലവായെന്ന വിവരവും ഗൗരവമുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു. ഒരു മതചടങ്ങിൻ്റെ പേരിൽ വലിയ തുകകൾ വിനിയോഗിക്കുമ്പോൾ, അതിൻ്റെ സാമ്പത്തിക ഉറവിടം, ചെലവിൻ്റെ അനിവാര്യത, അംഗീകാരപ്രക്രിയ, കരാറുകളുടെ സുതാര്യത എന്നിവ സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കപ്പെടണം.

മതസ്ഥാപനമാണെന്ന കാരണത്താൽ രാമക്ഷേത്രം സാമ്പത്തിക പരിശോധനയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാകാൻ പാടില്ല. മറിച്ച്, കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ വിശ്വാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനമായതിനാൽ അവിടെ കൂടുതൽ കർശനമായ ഉത്തരവാദിത്തമാണ് വേണ്ടത്. വിശ്വാസം ഭരണവൈകല്യങ്ങൾക്ക് മറയാകുന്ന നിമിഷം, വിശ്വാസം തന്നെ ചൂഷണത്തിനുള്ള ഉപകരണമായി മാറുന്നു.

സ്വർണവും വെള്ളിയും: കണക്കെടുപ്പിലെ നിർണായക ഘട്ടം

സംഭാവനയായി ലഭിച്ച സ്വർണത്തിൻ്റെയും വെള്ളിയുടെയും കണക്കെടുപ്പും അന്വേഷണത്തിൻ്റെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്. 2024 നവംബർ മുതൽ 2025 ഫെബ്രുവരി വരെ 2.3 കിലോ സ്വർണവും 83.3 കിലോ വെള്ളിയും ലഭിച്ചെന്നാണ് ഔദ്യോഗിക കണക്ക്. മഹാകുംഭമേളയുടെ ഭാഗമായി 1.5 കിലോ സ്വർണവും 28 കിലോ വെള്ളിയും ലഭിച്ചതായും കണക്കുകളിൽ പറയുന്നു. ഈ സ്റ്റോക്കും രേഖകളും എസ്.ഐ.ടി. ഒത്തുനോക്കുകയാണ്.

ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന സ്വർണവും വെള്ളിയും ആഭരണങ്ങളും സാധാരണ സംഭാവനകളല്ല. അവയ്ക്ക് സാമ്പത്തിക മൂല്യത്തിനൊപ്പം ഭക്തിപരമായ മൂല്യവുമുണ്ട്. അവ എപ്പോൾ ലഭിച്ചു, ആരാണ് സ്വീകരിച്ചത്, എവിടെയാണ് സൂക്ഷിച്ചത്, സ്റ്റോക്ക് രജിസ്റ്ററിൽ എങ്ങനെ രേഖപ്പെടുത്തി, ഭൗതിക സ്റ്റോക്കും കണക്കുകളും തമ്മിൽ പൊരുത്തമുണ്ടോ എന്നീ കാര്യങ്ങൾ കൃത്യമായി പരിശോധിക്കണം. ചെറിയൊരു പൊരുത്തക്കേടുപോലും വലിയ ഭരണവീഴ്ചയുടെ സൂചനയായിരിക്കാം.

കാണിക്കക്കൊള്ള: 40 ദിവസത്തിനിടെ 70ലേറെ തവണ

അയോധ്യ രാമക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് 40 ദിവസത്തിനിടെ 70ലേറെ തവണ കാണിക്കപ്പണം കടത്തിയതായി പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘം കണ്ടെത്തിയത് അതീവഗൗരവമുള്ളതാണ്. ക്ഷേത്രട്രസ്റ്റ് നിയോഗിച്ച 8 ജീവനക്കാർ വസ്ത്രങ്ങളിലും ഷൂസുകളിലും പണമൊളിപ്പിച്ച് കടത്തിയതിൻ്റെ തെളിവുകൾ ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നാണ് വിവരം. ഭക്തർ സമർപ്പിച്ച കാണിക്കപ്പണം ഇങ്ങനെ ജീവനക്കാരുടെ കൈകളിലൂടെ പുറത്തേക്ക് പോയെങ്കിൽ അത് ഒരു സാധാരണ മോഷണമല്ല; ക്ഷേത്രഭരണസംവിധാനത്തിൻ്റെ ഘടനാപരമായ പരാജയമാണ്.

കാണിക്കപ്പണം എണ്ണുന്ന ഇടങ്ങളിൽ കർശന നിരീക്ഷണം, പ്രവേശനനിയന്ത്രണം, ശരീരപരിശോധന, സി.സി.ടി.വി. സംരക്ഷണം, ഇരട്ടപരിശോധന, ഡിജിറ്റൽ റെക്കോർഡിങ്, സ്വതന്ത്ര ഓഡിറ്റ് എന്നിവ ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടതാണ്. മോഷണം തടയാൻ മതിയായ സുരക്ഷാസംവിധാനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്ന ആരോപണം ശരിയാണെങ്കിൽ, കുറ്റം ചില ജീവനക്കാരുടെ കൈയേറ്റത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങില്ല. അത് മേൽനോട്ടം വഹിച്ച ഭരണസംവിധാനത്തിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തമായി മാറും.

സി.സി.ടി.വി. ദൃശ്യങ്ങളും അനിൽ മിശ്രയുടെ ഭരണവീഴ്ചയും

രാജിവെച്ച ട്രസ്റ്റ് അംഗവും ആർ.എസ്.എസ്. നേതാവുമായ അനിൽ മിശ്ര ഗുരുതര വീഴ്ച വരുത്തിയെന്ന വിവരവും അന്വേഷണറിപ്പോർട്ടുകളിലൂടെ പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഏപ്രിൽ 27 മുതൽ ജൂൺ 5 വരെയുള്ള 40 ദിവസത്തെ സി.സി.ടി.വി. ദൃശ്യങ്ങൾ മാത്രമാണ് എസ്.ഐ.ടിക്ക് ലഭിച്ചതെന്നാണ് വിവരം. 180 ദിവസം സി.സി.ടി.വി. ദൃശ്യങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചുവെക്കണമെന്ന നിബന്ധനയുണ്ടായിരിക്കെ രാമക്ഷേത്രത്തിൽ 40 മുതൽ 45 ദിവസം വരെ മാത്രമാണ് ദൃശ്യങ്ങൾ നിലനിർത്തിയതെന്നത് വലിയ സംശയം ഉയർത്തുന്നു.

കാണിക്കപ്പണം എണ്ണൽ, സൂക്ഷിക്കൽ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾക്ക് മേൽനോട്ടം വഹിച്ചിരുന്നത് അനിൽ മിശ്രയായിരുന്നു. ഏപ്രിൽ 27ന് മുമ്പുള്ള ദൃശ്യങ്ങൾ ലഭിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ കൊള്ളയുടെ വ്യാപ്തി കൂടുതൽ വ്യക്തമാകുമായിരുന്നു. ദൃശ്യങ്ങൾ നിശ്ചിതകാലം സൂക്ഷിക്കാത്തത് സാങ്കേതിക പിഴവാണോ, ഭരണപരമായ അലംഭാവമാണോ, അതോ കുറ്റകൃത്യത്തിൻ്റെ വ്യാപ്തി മറയ്ക്കാൻ സഹായിച്ച സംവിധാനപരമായ വീഴ്ചയാണോ എന്ന് അന്വേഷണത്തിലൂടെ വ്യക്തമാകണം.

ചംപത് റായി: ട്രസ്റ്റിൻ്റെ മുഖവും ഉത്തരവാദിത്തചോദ്യങ്ങളും

ഈ വിവാദത്തിൽ ചംപത് റായിയുടെ പേര് ഒഴിവാക്കി സംസാരിക്കാനാവില്ല. വിശ്വഹിന്ദു പരിഷത്തിൻ്റെ മുതിർന്ന നേതാവായ ചംപത് റായി, ശ്രീ രാം ജന്മഭൂമി തീർഥ ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റിൻ്റെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയെന്ന നിലയിൽ വർഷങ്ങളോളം രാമക്ഷേത്ര പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന പൊതുമുഖമായിരുന്നു. രാമക്ഷേത്രത്തിനായി നടന്ന രാജ്യവ്യാപക പ്രചാരണങ്ങളിലും സംഭാവനാസമാഹരണത്തിലും ട്രസ്റ്റിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക നിലപാടുകൾ വിശദീകരിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കാണിക്കപ്പണം കൈകാര്യം ചെയ്ത സംവിധാനത്തിൽ ഇത്തരമൊരു വലിയ വീഴ്ചയുണ്ടായപ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഭരണപരമായ ഉത്തരവാദിത്തം ചോദ്യത്തിന് പുറത്താക്കാനാവില്ല.

ഇപ്പോൾ ലഭ്യമായ പൊതുവിവരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ചംപത് റായി നേരിട്ട് പണം കൈക്കലാക്കിയതായി അന്തിമമായി തെളിഞ്ഞുവെന്ന് പറയാനാവില്ല. എന്നാൽ അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം അവസാനിക്കുന്നില്ല. ജനറൽ സെക്രട്ടറിയെന്ന സ്ഥാനം ഒരു അലങ്കാരപദവി മാത്രമല്ല. കാണിക്കപ്പണം എണ്ണുന്ന രീതി, ബാങ്കിലേക്കുള്ള കൈമാറ്റം, ജീവനക്കാരുടെ മേൽനോട്ടം, സുരക്ഷാപ്രോട്ടോകോൾ, സി.സി.ടി.വി. സംരക്ഷണം, അക്കൗണ്ടിങ് നടപടിക്രമങ്ങൾ, വലിയ ചടങ്ങുകളുടെ ചെലവിനുള്ള ഭരണാനുമതി എന്നിവയെല്ലാം ട്രസ്റ്റിൻ്റെ ഉന്നത ഭരണസംവിധാനത്തിൻ്റെ പരിധിയിലുള്ള കാര്യങ്ങളാണ്. ഈ ഘടകങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടുവെങ്കിൽ, അത് താഴേക്കിടയിലെ ജീവനക്കാരുടെ മോഷണമായി മാത്രം ചുരുക്കാനാവില്ല; അത് മേൽനോട്ടത്തിൻ്റെ പരാജയമാണ്.

കൊള്ളവിവാദം ശക്തമായതിനു പിന്നാലെ ചംപത് റായിയുടെയും അനിൽ മിശ്രയുടെയും രാജി ട്രസ്റ്റ് അംഗീകരിച്ചത് വിഷയത്തിൻ്റെ ഗൗരവം വ്യക്തമാക്കുന്നു. രാജി “ധാർമ്മിക ഉത്തരവാദിത്തം” എന്ന പേരിൽ അവതരിപ്പിച്ചാലും, യഥാർത്ഥ ചോദ്യങ്ങൾ അവിടെത്തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു. കോടികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ക്ഷേത്രഭരണത്തിൽ ക്രമക്കേട് നടന്നപ്പോൾ ജനറൽ സെക്രട്ടറി എന്തറിഞ്ഞു? എപ്പോൾ അറിഞ്ഞു? എന്ത് നടപടി എടുത്തു? സുരക്ഷാവീഴ്ചകൾ നേരത്തെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടിരുന്നോ? ട്രസ്റ്റിൻ്റെ ഉന്നതനേതൃത്വം മുന്നറിയിപ്പുകൾ അവഗണിച്ചോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മറുപടി ലഭിക്കാതെ രാജി മാത്രം മതിയായ പരിഹാരമാകില്ല.

ചംപത് റായി എസ്.ഐ.ടിക്ക് നൽകിയ വിശദീകരണത്തിൽ, കാണിക്കപ്പണം എണ്ണലിലും കൈമാറ്റത്തിലും എസ്.ബി.ഐ. അയോധ്യ ശാഖയുടെ സുരക്ഷാ വീഴ്ചകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി കൈകഴുകാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ നിലപാട് ബാങ്കിൻ്റെ പങ്കിനെയും പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചാലും, ട്രസ്റ്റിൻ്റെ സ്വന്തം ഉത്തരവാദിത്തം അതിലൂടെ ഇല്ലാതാവുന്നില്ല. പണം ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഭക്തർ സമർപ്പിച്ചതാണ്. അതിനാൽ അത് എണ്ണപ്പെടുന്നതും രേഖപ്പെടുത്തുന്നതും സുരക്ഷിതമായി കൈമാറുന്നതും ഉറപ്പാക്കേണ്ട ആദ്യ ഉത്തരവാദിത്തം ട്രസ്റ്റിനായിരുന്നു.

കോൺഗ്രസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രതിപക്ഷകക്ഷികൾ ചംപത് റായിയുടെ പങ്ക് അന്വേഷിക്കണമെന്നും അറസ്റ്റ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നടപടി വേണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മറുവശത്ത്, ട്രസ്റ്റ് ആഭ്യന്തരമായി അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ കുറ്റം കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലെന്ന നിലപാടാണ് എടുത്തിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ ഒരു വ്യക്തിയുടെ നേരിട്ടുള്ള ക്രിമിനൽ പങ്ക് തെളിയിക്കൽ അന്വേഷണത്തിൻ്റെ വിഷയമാണെങ്കിൽ, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഭരണകാലത്ത് ഉണ്ടായ മേൽനോട്ടവീഴ്ചകൾ ജനാധിപത്യപരമായ കണക്കെടുപ്പിൻ്റെ വിഷയമാണ്. ചംപത് റായി പണം എടുത്തോ എന്നതിലല്ല മാത്രം ചോദ്യം; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുണ്ടായിരുന്ന സംവിധാനത്തിൽ ഭക്തരുടെ പണം സുരക്ഷിതമല്ലാതായത് എങ്ങനെ എന്നതാണ് പ്രധാന ചോദ്യം.

കൊള്ളമുതലിൻ്റെ ഉപയോഗം: ആഡംബരജീവിതത്തിൻ്റെ തെളിവുകൾ

കാണിക്കയിൽ നിന്ന് കൊള്ളയടിച്ച പണം പ്രതികൾ സ്വകാര്യ ആഡംബരത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന വിവരവും പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. അറസ്റ്റിലായ ക്ഷേത്രജീവനക്കാരൻ അവിനാശ് ശുക്ല മോഷ്ടിച്ച പണം ഉപയോഗിച്ച് ബന്ധുക്കൾക്കും കാമുകിക്കും സുഹൃത്തുക്കൾക്കും വിലപിടിപ്പുള്ള സമ്മാനങ്ങൾ വാങ്ങിയതായി കുറ്റസമ്മതം നടത്തി. സഹോദരൻ്റെ വിവാഹപാർട്ടി നടത്താനും അദ്ദേഹം കൊള്ളമുതൽ ഉപയോഗിച്ചു.

കാമുകിക്ക് ഐഫോൺ സമ്മാനിച്ചതിന് പുറമേ അവരുടെ അക്കൗണ്ടിലേക്ക് ലക്ഷങ്ങൾ കൈമാറിയെന്നും 3.5 ലക്ഷം രൂപ ചെലവിട്ട് കാർ വാങ്ങിയെന്നും അന്വേഷണവിവരങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അവിനാശ് ശുക്ലയുടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് 20 ലക്ഷം രൂപ കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു. ഭക്തർ ദൈവത്തിന് സമർപ്പിച്ച കാണിക്കപ്പണം ജീവനക്കാരുടെ സ്വകാര്യ ആഡംബരത്തിനായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന ആരോപണം, ക്ഷേത്രസംവിധാനത്തിലെ നൈതികവും ഭരണപരവുമായ തകർച്ചയെ തുറന്നുകാട്ടുന്നു.

വ്യാജ ക്യു.ആർ. കോഡുകളും ഡിജിറ്റൽ തട്ടിപ്പുകളും

അയോധ്യയിൽ രാമക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പേരിൽ വ്യാജ ക്യു.ആർ. കോഡുകൾ പതിപ്പിച്ച് ഭക്തരിൽ നിന്ന് സംഭാവന ശേഖരിച്ച തട്ടിപ്പുസംഘങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്തകളും മുമ്പ് പുറത്തുവന്നിരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന തീർഥാടകരെ ലക്ഷ്യമിട്ട് നടന്ന ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകൾ നിയമസംവിധാനങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയും കേസുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡിജിറ്റൽ സംഭാവനാ സംവിധാനങ്ങൾ സാധാരണമായ കാലത്ത്, ഔദ്യോഗികവും വ്യാജവുമായ പേമെൻ്റ് മാർഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം സാധാരണ ഭക്തർക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും എളുപ്പമല്ല.

ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകൾ ഭക്തരുടെ വിശ്വാസത്തെ നേരിട്ട് ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന രീതിയിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഔദ്യോഗിക സംഭാവനാ മാർഗങ്ങൾ വ്യക്തമായി പ്രഖ്യാപിക്കുക, വ്യാജ ക്യൂ.ആർ. കോഡുകളും വെബ്സൈറ്റുകളും അതിവേഗം നീക്കം ചെയ്യുക, ഡിജിറ്റൽ പേമെൻ്റ് സുരക്ഷയെക്കുറിച്ച് ഭക്തരെ ബോധവത്കരിക്കുക എന്നിവ ട്രസ്റ്റിൻ്റെയും ഭരണകൂടത്തിൻ്റെയും അടിസ്ഥാന ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളാണ്.

വിശ്വാസം രാഷ്ട്രീയത്തിൻ്റെ സാമ്പത്തിക മൂലധനമായോ?

രാമക്ഷേത്ര പ്രസ്ഥാനം രൂപപ്പെട്ട കാലം മുതൽ ആർ.എസ്.എസ്., വിശ്വഹിന്ദു പരിഷത്ത് (വി.എച്ച്.പി.) തുടങ്ങിയ സംഘപരിവാർ സംഘടനകൾ അയോധ്യയെ “ഹിന്ദുസമൂഹത്തിൻ്റെ ആത്മാഭിമാനത്തിൻ്റെ പ്രതീകം” എന്ന നിലയിലാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ ക്ഷേത്രം യാഥാർഥ്യമായ ശേഷം പുറത്തുവരുന്ന വിവാദങ്ങൾ മറ്റൊരു ചിത്രം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു. വിശ്വാസത്തിൻ്റെ പേരിൽ ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് സമാഹരിക്കപ്പെട്ട വിഭവങ്ങൾ എത്രത്തോളം ക്ഷേത്രപരിപാലനത്തിനും പൊതുതാൽപ്പര്യത്തിനും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു? അതോ അവയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ ശക്തികേന്ദ്രങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ?

സംഭാവനാ ക്രമക്കേടുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവാദം ശക്തമായതോടെ ആർ.എസ്.എസ്. പ്രതികരിക്കാൻ നിർബന്ധിതമായി. സംഭവത്തിൽ ഭക്തർ വേദനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ട്രസ്റ്റ് മാനേജ്മെൻ്റിലെ പോരായ്മകൾ പരിഹരിക്കണമെന്നും അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതേസമയം, ഈ വിഷയം “ഹിന്ദുവിരുദ്ധ ശക്തികൾ രാഷ്ട്രീയമായി ഉപയോഗിക്കരുത്” എന്ന നിലപാടും ഉയർത്തി. എന്നാൽ ഇവിടെ പ്രധാന ചോദ്യമിരിക്കുന്നത് വിമർശം ആരാണ് ഉന്നയിക്കുന്നത് എന്നതിലല്ല; കണക്കിൽ വ്യക്തതയുണ്ടോ, മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ട പണം തിരികെ കണ്ടെത്തിയോ, ഉത്തരവാദികൾക്കെതിരെ നടപടി ഉണ്ടോ, ഭാവിയിൽ ഇത്തരം ക്രമക്കേടുകൾ തടയാൻ സംവിധാനപരമായ പരിഷ്കാരം ഉണ്ടാകുമോ എന്നതിലാണ്.

ട്രസ്റ്റിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തവും സ്വതന്ത്ര ഓഡിറ്റിൻ്റെ ആവശ്യകതയും

ശ്രീ രാം ജന്മഭൂമി തീർഥ ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ ഭരണച്ചുമതല വഹിക്കുന്നത്. അതിനാൽ കാണിക്കകൾ, സ്വർണാഭരണങ്ങൾ, സംഭാവനകൾ, ഭൂമിയിടപാടുകൾ, കരാറുകൾ, ചടങ്ങുചെലവുകൾ, പരസ്യച്ചെലവുകൾ, സുരക്ഷാസംവിധാനങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ സംഭാവനാ സംവിധാനം എന്നിവയെല്ലാം പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വിശ്വാസം നൽകുന്ന രീതിയിൽ രേഖപ്പെടുത്തുകയും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് ട്രസ്റ്റിൻ്റെ ബാധ്യതയാണ്.

ഇവിടെ ആഭ്യന്തര കണക്കെടുപ്പ് മാത്രം മതിയാകില്ല. രാജ്യവ്യാപകമായി വിശ്വാസത്തിൻ്റെ പേരിൽ സമാഹരിക്കപ്പെട്ട പണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയത്തിൽ സ്വതന്ത്രവും നിയമപരവുമായ ഓഡിറ്റ് അനിവാര്യമാണ്. കണക്ക് ചോദിക്കുന്നത് വിശ്വാസവിരുദ്ധതയല്ല. മറിച്ച്, വിശ്വാസത്തെ ചൂഷണത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ജനാധിപത്യാവകാശമാണ്.

കേന്ദ്ര ഏജൻസികളുടെ നിശ്ശബ്ദത

അഴിമതി ആരോപണങ്ങൾ ഉയരുമ്പോഴെല്ലാം കേന്ദ്ര അന്വേഷണ ഏജൻസികൾ അതിവേഗം ഇടപെടാറുണ്ടെന്നതാണ് പൊതുവായ രാഷ്ട്രീയധാരണ. എന്നാൽ അയോധ്യയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവാദങ്ങളിൽ അതേ ജാഗ്രത കാണുന്നില്ലെന്ന വിമർശനം പ്രതിപക്ഷ കക്ഷികളും നിരീക്ഷകരും ഉന്നയിക്കുന്നു. ഇത് ഒരു സാധാരണ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയമല്ല. രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ മത-രാഷ്ട്രീയ പദ്ധതികളിലൊന്നായ രാമക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇടപാടുകളാണ്.

അതുകൊണ്ട് ഉയരുന്ന എല്ലാ സംശയങ്ങൾക്കും നിയമപരവും സുതാര്യവുമായ അന്വേഷണം നടക്കേണ്ടത് ജനാധിപത്യത്തിൻ്റെ ആവശ്യമാണ്. രാമക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പേര് ഉപയോഗിച്ച് രാഷ്ട്രീയലാഭം നേടിയവർക്കും, ക്ഷേത്രഭരണത്തിൻ്റെ ചുമതല ഏറ്റെടുത്തവർക്കും, സംഭാവന സ്വീകരിച്ചവർക്കും, സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കേണ്ടവർക്കും ഒരുപോലെ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. ഭക്തരുടെ പണം കാണാതാകുമ്പോൾ മൗനം പാലിക്കുന്നത് ഭരണപരമായ പരാജയത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനു തുല്യമാണ്.

വിശ്വാസത്തെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ആരാണ്?

ഒരു ക്ഷേത്രം കല്ലും സിമൻ്റും കൊണ്ടുള്ള കെട്ടിടം മാത്രമല്ല; കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ വിശ്വാസത്തിൻ്റെ പ്രതീകമാണ്. ആ വിശ്വാസം സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് രാഷ്ട്രീയപ്രചാരണങ്ങളിലൂടെയല്ല, സാമ്പത്തിക സുതാര്യതയിലൂടെയും ഉത്തരവാദിത്തപരമായ ഭരണത്തിലൂടെയുമാണ്. “വിശ്വാസം” എന്ന വാക്ക് കണക്ക് ചോദിക്കാതിരിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, വിശ്വാസം തന്നെ സാമ്പത്തിക ചൂഷണത്തിൻ്റെ മറയാകുന്നു.

അയോധ്യയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി ഉയരുന്ന ഓരോ ആരോപണവും ഒടുവിൽ ഒരു അടിസ്ഥാനചോദ്യത്തിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്: രാമൻ്റെ പേരിൽ ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് സമാഹരിക്കപ്പെട്ട വിശ്വാസവും സമ്പത്തും ആരുടെ കൈകളിലാണ്? അതിൻ്റെ കണക്ക് ആരാണ് പറയുക? 113 കോടി രൂപയുടെ ഉദ്ഘാടനച്ചെലവ് മുതൽ 10.12 കോടി രൂപയുടെ ധ്വജാരോഹണച്ചെലവുവരെ, 2.3 കിലോ സ്വർണം മുതൽ 83.3 കിലോ വെള്ളിവരെ, 40 ദിവസത്തിനിടെ 70ലേറെ തവണ കടത്തപ്പെട്ട കാണിക്കപ്പണം മുതൽ ജീവനക്കാരുടെ വീടുകളിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ ലക്ഷങ്ങളുവരെ ഓരോ വിവരവും കൂടുതൽ വലിയ ചോദ്യങ്ങളിലേക്ക് വിരൽചൂണ്ടുന്നു.

ഈ ചോദ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ചംപത് റായിയെയും അനിൽ മിശ്രയെയും ട്രസ്റ്റിൻ്റെ ഉന്നത നേതൃത്വത്തെയും വേർതിരിക്കാനാവില്ല. നേരിട്ടുള്ള കുറ്റപങ്ക് അന്വേഷണത്തിൽ തെളിയിക്കേണ്ടതാണ്. എന്നാൽ അവരുടെ ഭരണകാലത്ത് ഉണ്ടായ മേൽനോട്ടവീഴ്ചകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയവും ധാർമ്മികവുമായ കണക്ക് ചോദിക്കപ്പെടണം. അയോധ്യയിൽ ഉയരുന്ന സംശയങ്ങൾക്ക് വ്യക്തവും വിശ്വസനീയവുമായ മറുപടി ലഭിക്കണമെങ്കിൽ സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണം, സമഗ്ര ഓഡിറ്റ്, പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമാകുന്ന കണക്കുകൾ, ഉത്തരവാദികളായവർക്കെതിരായ നടപടി, ഭാവിയിൽ മോഷണവും തട്ടിപ്പും തടയുന്ന ശാസ്ത്രീയ സുരക്ഷാസംവിധാനം എന്നിവ അനിവാര്യമാണ്. അതുവരെ അയോധ്യയിലെ രാമക്ഷേത്രം വിശ്വാസത്തിൻ്റെ പ്രതീകമെന്നതോടൊപ്പം, വിശ്വാസത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി രൂപപ്പെട്ട സാമ്പത്തിക അധികാരത്തിൻ്റെ കേന്ദ്രമാണോ എന്ന ചോദ്യം ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിൻ്റെ മുന്നിൽ തുറന്നുനിൽക്കും.