അയോധ്യയിലെ കാണിക്കവിവാദം വെളിവാക്കിയ സംഘപരിവാറിൻ്റെ വികൃത മുഖം

അയോധ്യയിലെ രാമക്ഷേത്രം സംഘപരിവാർ രാജ്യത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചത് ഒരു ക്ഷേത്രമായി മാത്രമല്ല. അത് അവരുടെ രാഷ്ട്രീയചരിത്രത്തിൻ്റെ വിജയചിഹ്നമായിരുന്നു. ആർ.എസ്.എസ്. പതിറ്റാണ്ടുകളായി കെട്ടിപ്പടുത്ത മതരാഷ്ട്രീയത്തിൻ്റെ കൊടുമുടി. വി.എച്ച്.പി. തെരുവിലും മുദ്രാവാക്യത്തിലും ഘോഷയാത്രകളിലും കത്തിച്ചുയർത്തിയ പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പ്രതീകം. ബി.ജെ.പി. അധികാരത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപയോഗിച്ച വികാരത്തിൻ്റെ കല്ലുക്ഷേത്രം.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ രാമക്ഷേത്രത്തിലെ കാണിക്കപ്പണവും വിലപിടിപ്പുള്ള വസ്തുക്കളും മോഷ്ടിച്ചതും ദുരുപയോഗം ചെയ്തതുമെന്ന കേസ് ഒരു സാധാരണ ക്ഷേത്രഭരണ വിവാദമല്ല. വിശ്വാസത്തിൻ്റെ പേരിൽ രാജ്യം മുഴുവൻ ചലിപ്പിച്ചവരുടെ കണക്കുപുസ്തകമാണ് ഇപ്പോൾ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. കാണിക്കപ്പെട്ടിയിലേക്കു വീണത് ഭക്തരുടെ പണം. അതിനെ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത് ആർ.എസ്.എസ്.–വി.എച്ച്.പി. പശ്ചാത്തലമുള്ള പ്രമുഖർ. ഇന്ന് അന്വേഷണത്തിൻ്റെ നിഴൽ വീഴുന്നത് ആ ഭരണസംവിധാനത്തിൻ്റെ ഉള്ളറകളിലേക്കാണ്.

ശ്രീരാമ ജന്മഭൂമി തീർഥക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റിൻ്റെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ചംപത് റായിയും ട്രസ്റ്റി അനിൽ മിശ്രയും രാജിവെച്ചപ്പോൾ, അത് രണ്ട് വ്യക്തികളുടെ സ്ഥാനമൊഴിയൽ മാത്രമായിരുന്നില്ല. രാമക്ഷേത്രപ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പഴയ സംഘാടകർ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന സംവിധാനത്തിന് മുകളിൽ ഉയർന്ന ഗുരുതരമായ അവിശ്വാസത്തിൻ്റെ അടയാളമായിരുന്നു അത്.

ചംപത് റായി ആരാണ്? അനിൽ മിശ്ര ആരാണ്? അറസ്റ്റിലായ എട്ട് പേർ ആരൊക്കെയാണ്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം കണ്ടെത്തുമ്പോഴാണ് അയോധ്യ വിവാദത്തിൻ്റെ യഥാർഥ രാഷ്ട്രീയഗൗരവം വ്യക്തമാകുന്നത്.

ചംപത് റായി: ആർ.എസ്.എസ്. ശാഖയിൽ നിന്ന് രാമക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റിൻ്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക്

ചംപത് റായി ഒരു സാധാരണ ട്രസ്റ്റ് ഭാരവാഹിയല്ല. രാമക്ഷേത്രപ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ സംഘപരിവാർ നാഡിയോട് ചേർന്നുനിന്ന ഒരാളാണ്. 79കാരനായ റായി ഉത്തർപ്രദേശിലെ ബിജ്നോർ ജില്ലയിലെ നാഗിന തഹസിലിലാണ് ജനിച്ചത്. ഫിസിക്സിൽ ബിരുദാനന്തരബിരുദം നേടിയ ശേഷം ബിജ്നോറിലെ നാഗിനയിൽ ഒരു കോളേജിൽ ഏകദേശം 11 വർഷം അധ്യാപകനായി പ്രവർത്തിച്ചു. ബാല്യകാലം മുതൽ ആർ.എസ്.എസ്. ബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹം അടിയന്തരാവസ്ഥാ കാലത്ത് ഔദ്യോഗികമായി സംഘത്തിൻ്റെ പ്രചാരകനായി.

ശാഖാ സംഘാടകനായ ഗത് നായകിൽ നിന്ന് സഹ് ജില്ലാ കാര്യവാഹ് വരെയുള്ള ആർ.എസ്.എസ്. ചുമതലകളിലൂടെ അദ്ദേഹം വളർന്നു. അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത് തടവിലായവരിൽ റായിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. 1981 മുതൽ 1984 വരെ ഡെറാഡൂണിൽ ആർ.എസ്.എസ്. ജില്ലാ പ്രചാരകനായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം പിന്നീട് സഹാരൻപുർ, മീററ്റ് മേഖലകളിലേക്കു നീങ്ങി.

1980കളുടെ മധ്യത്തിൽ വി.എച്ച്.പി. അയോധ്യ രാമക്ഷേത്രപ്രസ്ഥാനം ശക്തമാക്കുമ്പോൾ നിരവധി ആർ.എസ്.എസ്. പ്രചാരകരെ വി.എച്ച്.പി.യിലേക്ക് മാറ്റി വിന്യസിച്ചു. അന്തരിച്ച അശോക് സിംഘലിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന ആ നീക്കത്തിൽ ചംപത് റായിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. 1986 ജൂലൈയിൽ അദ്ദേഹം വി.എച്ച്.പിയുടെ പ്രാന്ത് സഹസംഘടനാ സെക്രട്ടറിയായി. പിന്നീട് പടിഞ്ഞാറൻ യു.പി.യിലെ സംഘടനാ സെക്രട്ടറിയായി.

1991ൽ രാമജന്മഭൂമി പ്രസ്ഥാനം ഉച്ചസ്ഥായിയിലെത്തിയപ്പോൾ റായിയെ അയോധ്യയിലേക്ക് മാറ്റി. 1991 മുതൽ 1995 വരെ അദ്ദേഹം യു.പിയിലെ വി.എച്ച്.പി. സഹസംഘടനാ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. 1996ൽ ഡൽഹിയിലേക്കു മാറ്റപ്പെട്ട അദ്ദേഹം വി.എച്ച്.പിയുടെ കേന്ദ്ര സഹസെക്രട്ടറിയായി. പിന്നീട് സെക്രട്ടറി, ജോയിൻ്റ് ജനറൽ സെക്രട്ടറി, ജനറൽ സെക്രട്ടറി എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചു. 2018ൽ വി.എച്ച്.പി.യുടെ അന്താരാഷ്ട്ര വൈസ് പ്രസിഡൻ്റായി ഉയർന്നു.

ശ്രീരാമ ജന്മഭൂമി തീർഥക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റിൻ്റെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി നിയമിതനായതോടെ റായി രാമക്ഷേത്രനിർമാണത്തിൻ്റെ പ്രധാനമുഖമായി. അയോധ്യയിലെ കർസേവക്പുരം അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തനകേന്ദ്രമായി. ട്രസ്റ്റിൽ പ്രായോഗികമായി കാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്ന പ്രധാന വ്യക്തിയായി അദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.

ഇന്ന് അതേ ചംപത് റായിയുടെ പേരാണ് കാണിക്കവിവാദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭരണപരമായ ഉത്തരവാദിത്വചോദ്യങ്ങളുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ വരുന്നത്. പ്രതിപക്ഷം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തി. സംഭാവനകളുടെ കണക്ക് പ്രധാനമന്ത്രിയുമായി പങ്കുവെയ്ക്കാൻ പോലും റായി തയ്യാറായില്ലെന്ന ആരോപണം മുൻ ഡൽഹി മുഖ്യമന്ത്രിയും ആം ആദ്മി പാർട്ടി നേതാവുമായ അരവിന്ദ് കെജ്രിവാൾ ഉന്നയിച്ചിരുന്നു. അന്വേഷണത്തിനായി രൂപവത്കരിച്ച പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘം വലിയവരെ രക്ഷിക്കാൻ ഉള്ള കണ്ണിൽപൊടിയാണെന്നും അദ്ദേഹം ആരോപിച്ചു.

അതേസമയം, അയോധ്യയിലും ലഖ്‌നൗവിലുമുള്ള വി.എച്ച്.പി. പ്രവർത്തകർ റായിയെ പ്രതിരോധിച്ച് രംഗത്തുണ്ട്. “അദ്ദേഹം ചുറ്റുമുള്ളവരെ വിശ്വസിച്ചതുകൊണ്ടുണ്ടായ മേൽനോട്ടത്തിലെ വീഴ്ചയായിരിക്കാം” എന്നായിരുന്നു അവരുടെ വാദം. എന്നാൽ സംഘത്തിനകത്തുതന്നെ ചിലർ റായി ധാർമിക ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുത്ത് സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ് അന്വേഷണം സ്വാഗതം ചെയ്യണമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഒടുവിൽ രാജിയിലേക്കെത്തിയ സാഹചര്യം, രാമക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റിൻ്റെ മുകളിലേക്കും ചോദ്യങ്ങൾ കയറിത്തുടങ്ങിയെന്നതിൻ്റെ തെളിവാണ്.

അനിൽ മിശ്ര: പ്രതിഷ്ഠാ ചടങ്ങിലെ പ്രധാന യജമാനനിൽ നിന്ന് വാങ്ങൽ–വില്പന മേൽനോട്ടക്കാരനിലേക്ക്

അനിൽ മിശ്രയും രാമക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റിലെ ഒരു സാധാരണ അംഗമല്ല. 2020 ഫെബ്രുവരിയിൽ രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ട ശ്രീരാമ ജന്മഭൂമി തീർഥക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റിലെ 15 ട്രസ്റ്റിമാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു 65കാരനായ മിശ്ര.

2024 ജനുവരി 22ലെ രാമക്ഷേത്ര പ്രതിഷ്ഠാ ചടങ്ങിന് മുന്നോടിയായി മിശ്രയും ഭാര്യ ഉഷയും “പ്രധാന യജമാൻ” എന്ന നിലയിൽ ആചാരങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു. ജനുവരി 16ന് സരയൂ നദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്താണ് അദ്ദേഹം രാംലല്ല പ്രതിഷ്ഠാ ചടങ്ങിൻ്റെ പൂജാക്രമങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത്. മന്ത്രോച്ചാരണങ്ങൾക്കിടെ സ്നാനം, തുടർന്ന് ഉപവാസം, പ്രായശ്ചിത്തം, സങ്കൽപം, കർമകുടി പൂജകൾ — 8 മണിക്കൂറോളം നീണ്ട ആചാരങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം മുഖ്യസ്ഥാനം വഹിച്ചു.

അയോധ്യയിലാണ് മിശ്ര താമസിക്കുന്നത്. ട്രസ്റ്റിയായി വന്നതിനു ശേഷം ക്ഷേത്രനിർമാണത്തിൻ്റെ പുരോഗതി സംബന്ധിച്ച് മാധ്യമങ്ങളുമായും നാട്ടുകാരുമായും വി.ഐ.പി. സന്ദർശകരുമായും ഇടപെട്ടിരുന്ന മുഖമായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

അനിൽ മിശ്ര ഉത്തർപ്രദേശിലെ അംബേദ്കർ നഗർ ജില്ലയിലെ പടൗന ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നുള്ളയാളാണ്. അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത് ആർ.എസ്.എസിലേക്ക് എത്തിയ അദ്ദേഹം 1990നുശേഷം കൂടുതൽ സജീവമായി. യു.പി.യിലെ അവധ് മേഖലയിലെ ആർ.എസ്.എസ്. പ്രാന്ത് സഹകാര്യവാഹ്, പിന്നീട് പ്രാന്ത് കാര്യവാഹ് എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു. രാമക്ഷേത്രപ്രസ്ഥാനവുമായി അടുപ്പമുള്ളയാളായിരുന്ന അദ്ദേഹം ഇപ്പോഴും ആർ.എസ്.എസ്. അവധ് മേഖലാ യൂണിറ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ട്രസ്റ്റിൽ അനിൽ മിശ്രയുടെ ചുമതല കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്. വില്പനയും വാങ്ങലുകളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നത് അദ്ദേഹമാണ്. കാണിക്കപ്പണം എണ്ണുന്ന കേന്ദ്രത്തോട് ചേർന്നുള്ള പിൽഗ്രിംസ് ഫെസിലിറ്റേഷൻ സെൻ്ററിൻ്റെ അടിത്തട്ടിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഓഫീസ്. കാണിക്കപ്പണത്തിൻ്റെ കൈമാറ്റവും കണക്കെടുപ്പും നടക്കുന്ന ഇടത്തോട് അത്ര അടുത്തു പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ട്രസ്റ്റി രാജിവെയ്ക്കുമ്പോൾ, ഭരണപരമായ ഉത്തരവാദിത്വചോദ്യങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്.

മിശ്ര സർക്കാർ ഹോമിയോപ്പതി മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. അയോധ്യയിലെ റകാബ്ഗഞ്ചിൽ ഹോമിയോപ്പതി ക്ലിനിക്കും നടത്തിയിരുന്നു. 2020ൽ വിരമിച്ചതിനു ശേഷമാണ് ക്ഷേത്രനിർമാണ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി കൂടുതൽ സജീവമായി ബന്ധപ്പെട്ടത്.

കാണിക്കപ്പണം ആരുടെ കൈകളിലേക്കു പോയി? അറസ്റ്റിലായ 8 പേർ

വിവാദത്തിൻ്റെ അടുത്ത ഘട്ടം എഫ്.ഐ.ആർ. രജിസ്റ്റർ ചെയ്യലും എട്ട് പേരുടെ അറസ്റ്റുമാണ്. രാമക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പണം, വിലപിടിപ്പുള്ള വസ്തുക്കൾ എന്നിവ മോഷ്ടിച്ചു, ദുരുപയോഗം ചെയ്തു, തട്ടിപ്പ് നടത്തി എന്നാരോപിച്ചാണ് അയോധ്യയിലെ കോട്വാലി രാംജന്മഭൂമി പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തത്. ശ്രീരാമ ജന്മഭൂമി തീർഥക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റ് അംഗം കൃഷ്ണമോഹൻ നൽകിയ പരാതിയിലാണ് കേസ്. പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘം പ്രാഥമിക റിപ്പോർട്ട് യു.പി. സർക്കാരിന് സമർപ്പിച്ചതിൻ്റെ രണ്ട് ദിവസത്തിന് ശേഷമാണ് നടപടി.

എഫ്.ഐ.ആറിൽ പേരുള്ള എട്ട് പേർ: അവിനാഷ് ശുക്ല, ലവ്കുഷ് മിശ്ര, അനുകൽപ് മിശ്ര, മനീഷ് കുമാർ യാദവ്, കരുണേഷ് പാണ്ഡെ, രാമശങ്കർ മിശ്ര, രാംശങ്കർ യാദവ് അഥവാ ടിന്നു യാദവ്, സുഭാഷ് ശ്രീവാസ്തവ. ഇവരെല്ലാം പിന്നീട് അറസ്റ്റിലായി. ഭൂരിഭാഗവും കാണിക്കപ്പണം എണ്ണുന്ന ജോലികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.

സുഭാഷ് ശ്രീവാസ്തവ വിരമിച്ച ബാങ്ക് ജീവനക്കാരനാണ്. പിൽഗ്രിംസ് ഫെസിലിറ്റേഷൻ സെൻ്ററിലെ കാണിക്കപ്പണം എണ്ണുന്ന ഷിഫ്റ്റുകളുടെ ചുമതലയിലുണ്ടായിരുന്നയാളാണ് ഇദ്ദേഹം. കാണിക്കപ്പണം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത് മുൻ ബാങ്ക് ജീവനക്കാരൻ ചുമതലയിലുണ്ടായിരുന്നിട്ടും ഇത്തരമൊരു തിരിമറി ആരോപണം ഉയരുന്നു എന്നത് മേൽനോട്ടത്തിൻ്റെ പരാജയം കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

രാംശങ്കർ യാദവ് അഥവാ ടിന്നു യാദവ് ചംപത് റായിയുടെ മുൻ ഡ്രൈവറാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ നോക്കിയിരുന്നയാളാണ്. ട്രസ്റ്റ് ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുടെ മുൻ ഡ്രൈവർ തന്നെ കേസിൽ പ്രതിയായി വരുന്നത്, താഴത്തെ നിലയിലെ ചില ജീവനക്കാരുടെ മാത്രം കുറ്റമായി ഇതിനെ ചുരുക്കാനാകില്ലെന്ന സംശയം ശക്തമാക്കുന്നു.

അവിനാഷ് ശുക്ല, ലവ്കുഷ് മിശ്ര, അനുകൽപ് മിശ്ര, മനീഷ് കുമാർ യാദവ്, കരുണേഷ് പാണ്ഡെ, രാമശങ്കർ മിശ്ര എന്നിവർ കാണിക്കപ്പണം എണ്ണുന്ന സ്റ്റാഫിലുണ്ടായിരുന്നവരാണ്. ഇവരാണ് ദിവസേന ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന പണം കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്ന അടിസ്ഥാനതലത്തിലെ തൊഴിലാളികൾ.

പണം എണ്ണുന്ന ചിലർ 100 നോട്ടുകളുടെ കെട്ടുകളിൽ അധിക നോട്ടുകൾ ഇടുകയും പിന്നീട് അവ പങ്കിടുകയും ചെയ്തെന്നാണ് അന്വേഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വൃത്തങ്ങൾ പറയുന്നത്. അതായത്, കാണിക്കയായി വന്ന പണം കണക്കിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ ചോർത്തപ്പെട്ടുവെന്ന ഗുരുതര സംശയമാണ് ഉയർന്നിരിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ ആളുകൾക്കെതിരെയും നടപടിയുണ്ടാകാമെന്ന സൂചനകളും പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്.

എഫ്.ഐ.ആറിൽ പറയുന്നതുപ്രകാരം, പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘത്തിൻ്റെ പ്രാഥമിക റിപ്പോർട്ടിലും ലഭ്യമായ മൊഴികളിലും രേഖാമൂലമുള്ള തെളിവുകളിലും ഇലക്ട്രോണിക് തെളിവുകളിലും സാമ്പത്തിക രേഖകളിലും നിന്ന് കാണിക്ക എണ്ണാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട ചില ജീവനക്കാർ ആവർത്തിച്ച് മോഷണവും ദുരുപയോഗവും നടത്തിയതായി വ്യക്തമാകുന്നു. കേസിൽ ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിതയിലെ നിരവധി വകുപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. സംരക്ഷിത ആരാധനാലയത്തിലെ മോഷണം, ജീവനക്കാരൻ നടത്തിയ മോഷണം, ജീവനക്കാരൻ്റെ വിശ്വാസവഞ്ചന, മോഷണസ്വത്ത് ഇടപാട്, മോഷണസ്വത്ത് മറയ്ക്കാനോ കൈമാറ്റം ചെയ്യാനോ സഹായിക്കൽ, ക്രിമിനൽ ഗൂഢാലോചന, പൊതു ഉദ്ദേശത്തോടെ ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള വകുപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. അഴിമതി നിരോധന നിയമത്തിലെ ക്രിമിനൽ മിസ്‌കണ്ടക്റ്റ് സംബന്ധിച്ച വകുപ്പും ചേർത്തതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ഇത് കേസ് എത്ര ഗൗരവത്തോടെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തുവെന്നതിൻ്റെ സൂചനയാണ്.

സംഘപരിവാർ ധാർമികതയുടെ പൊളിഞ്ഞ മുഖം

ഇവിടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യമിതാണ്: രാമക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പേരിൽ രാജ്യത്തെ കോടിക്കണക്കിന് ജനങ്ങളുടെ വികാരം ഉണർത്തിയ ആർ.എസ്.എസും വി.എച്ച്.പിയും, ഭക്തരുടെ കാണിക്കപ്പണം സംരക്ഷിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ എന്തുകൊണ്ട് ഇത്തരമൊരു വിശ്വാസപ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് എത്തി?

സംഘപരിവാർ പതിറ്റാണ്ടുകളായി രാമക്ഷേത്രത്തെ വെറും മതവിഷയമായി മാത്രം ഉയർത്തിയിട്ടില്ല. അത് രാഷ്ട്രീയപ്രചാരണത്തിൻ്റെയും വോട്ടുസമാഹരണത്തിൻ്റെയും ധ്രുവീകരണത്തിൻ്റെയും കേന്ദ്രമാക്കി. “രാമൻ”, “സംസ്കാരം”, “ദേശീയ അഭിമാനം” എന്നീ വാക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ച് അവർ ഒരു വലിയ രാഷ്ട്രീയ കോട്ട പണിതു. എന്നാൽ ആ കോട്ടയുടെ കണക്കുപുസ്തകത്തിൽ സംശയം ഉയരുമ്പോൾ, അതിനെ ചെറിയൊരു ഭരണപരമായ പിഴവായി തള്ളിക്കളയാൻ കഴിയില്ല.

ചംപത് റായി ആർ.എസ്.എസ്.–വി.എച്ച്.പി. ഘടനയിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന രാമക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റിൻ്റെ മുഖ്യനേതാവാണ്. അനിൽ മിശ്ര ആർ.എസ്.എസ്. അവധ് മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിച്ച, ട്രസ്റ്റിൽ വാങ്ങൽ–വിൽക്കൽ ചുമതലകൾ നോക്കിയ വ്യക്തിയാണ്. അറസ്റ്റിലായവരിൽ ട്രസ്റ്റ് ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുടെ മുൻ ഡ്രൈവറുണ്ട്. കാണിക്കപ്പണം എണ്ണുന്ന കേന്ദ്രത്തിൻ്റെ ഷിഫ്റ്റ് ചുമതലക്കാരനുണ്ട്. കണക്കെടുപ്പ് സ്റ്റാഫുണ്ട്. ഇതെല്ലാം ചേർന്നുനോക്കുമ്പോൾ, ഇത് ഒരാൾ രണ്ടാളുടെ വഴിതെറ്റലായി മാത്രം കാണാനാവില്ല. മേൽനോട്ടത്തിൻ്റെ ഘടന, ഉത്തരവാദിത്വത്തിൻ്റെ ശൃംഖല, കണക്കെടുപ്പ് സംവിധാനം — ഇവയെല്ലാം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

വിശ്വാസം എന്ന വാക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്നവരാണ് സംഘപരിവാർ. പക്ഷേ, വിശ്വാസത്തിൻ്റെ പേരിൽ സമാഹരിച്ച പണം കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ കർശനമായ സുതാര്യതയും സ്വതന്ത്ര ഓഡിറ്റും പൊതുഉത്തരവാദിത്വവും വേണം. ഭക്തരുടെ കണ്ണുനീരിൽ നിന്നു സമാഹരിച്ച രൂപകൾ സംഘടനാ ബന്ധങ്ങളുടെ സുരക്ഷിത മറവിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ ജനാധിപത്യചോദ്യം ഉയരും. അത് ഉയരേണ്ടതുമാണ്.

രാജി പോരാ; കണക്ക് വേണം

ചംപത് റായിയും അനിൽ മിശ്രയും രാജിവെച്ചതുകൊണ്ട് ഈ വിവാദം അവസാനിക്കുന്നില്ല. മറിച്ച്, യഥാർത്ഥ ചോദ്യങ്ങൾ ഇപ്പോഴാണ് തുടങ്ങുന്നത്.

കാണിക്കപ്പണം എത്രകാലമായി ഇങ്ങനെ ചോർത്തപ്പെട്ടുവെന്ന സംശയം ഉണ്ടായിരുന്നു? നഷ്ടപ്പെട്ട തുക എത്ര? ആരുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് പണം എണ്ണൽ നടന്നത്? പിൽഗ്രിംസ് ഫെസിലിറ്റേഷൻ സെൻ്ററിലെ നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ എന്തായിരുന്നു? ട്രസ്റ്റിൻ്റെ ആഭ്യന്തര ഓഡിറ്റ് എത്ര കാര്യക്ഷമമായിരുന്നു? വാങ്ങൽ–വില്പന മേൽനോട്ടം വഹിച്ചിരുന്നവരുടെ ഉത്തരവാദിത്വം എവിടെ അവസാനിക്കുന്നു? ചംപത് റായിയുടെ മുൻ ഡ്രൈവർ ക്ഷേത്രപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഇത്തരത്തിൽ ഇടപെടാൻ എങ്ങനെ എത്തി? ആർ.എസ്.എസ്.–വി.എച്ച്.പി. പശ്ചാത്തലമുള്ള വ്യക്തികൾ നിയന്ത്രിച്ച ട്രസ്റ്റിൽ സ്വതന്ത്രമായ പുറത്തുനിന്നുള്ള പരിശോധന ഉണ്ടായിരുന്നോ?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായ മറുപടി വേണം. വിശ്വാസത്തിൻ്റെ പേരിൽ പണം സമാഹരിച്ചവർക്ക് കണക്ക് പറയേണ്ട ബാധ്യതയുണ്ട്. രാമക്ഷേത്രം ദേശീയ വികാരം ആണെന്ന് പറഞ്ഞവർക്ക്, അതിൻ്റെ കാണിക്കപ്പണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഓരോ സംശയത്തിനും ദേശീയതലത്തിൽ മറുപടി പറയേണ്ടതുണ്ട്.

ഇത് ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലെ സാധാരണ അക്കൗണ്ടിങ് പ്രശ്നമല്ല. മതത്തെ രാഷ്ട്രീയ മൂലധനമാക്കിയ പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ധാർമിക പാളിച്ചയാണ്. ആർ.എസ്.എസ്.യും വി.എച്ച്.പിയും വർഷങ്ങളോളം രാജ്യം മുഴുവൻ സഞ്ചരിച്ചു ജനങ്ങളോട് പറഞ്ഞത് വിശ്വാസത്തിൻ്റെ കഥയായിരുന്നു. ഇന്ന് ജനങ്ങൾക്ക് തിരിച്ചുചോദിക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്: ആ വിശ്വാസത്തിൻ്റെ പണം എവിടെ പോയി?

രാമനാമത്തിൽ രാഷ്ട്രീയം നടത്തിയവർ, രാമക്ഷേത്രത്തിലെ കാണിക്കയുടെ കണക്കിൽ മൗനം പാലിക്കരുത്. സ്ഥാനമൊഴിയലും അറസ്റ്റ് വിവരങ്ങളും മാത്രം മതിയാകില്ല. ഓരോ രൂപയുടെയും കണക്ക് പുറത്തുവരണം. ഓരോ ഉത്തരവാദിയും നിയമത്തിനു മുന്നിൽ വരണം. അന്വേഷണം മേൽനോട്ടക്കാരുടെ മേശയിലേക്കും സംഘടനാ ബന്ധങ്ങളുടെ ഇരുണ്ട ഇടനാഴികളിലേക്കും എത്തണം.

അയോധ്യയിലെ ക്ഷേത്രമുറ്റത്ത് ഇന്ന് ഉയരുന്ന ചോദ്യം അതാണ്: ഭക്തരുടെ കാണിക്കപ്പണം സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയാത്തവർക്ക് വിശ്വാസത്തിൻ്റെ കാവൽക്കാരെന്ന അവകാശം എവിടെ നിന്നാണ്?