വൈറ്റ് ഹൗസ് കൈയിൽ, കോൺഗ്രസ് കൈവിട്ടു

2024ൽ വൈറ്റ് ഹൗസിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയ ഡോണൾഡ് ട്രംപിന് 2 വർഷത്തിനുശേഷം അമേരിക്കൻ ജനത നൽകിയ ആദ്യത്തെ വലിയ ദേശീയ വിധി റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിക്ക് കനത്ത തിരിച്ചടിയായി. നവംബർ 3ലെ ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രതിനിധിസഭയും സെനറ്റും ഡെമോക്രാറ്റുകൾ പിടിച്ചെടുത്തു. റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയുടെ പരമ്പരാഗത ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളായ ടെക്‌സസ്, കാൻസസ്, അയോവ, സൗത്ത് കാരലിന, ഒഹായോ എന്നിവിടങ്ങളിൽവരെ ഡെമോക്രാറ്റിക് സ്ഥാനാർഥികൾ വിജയിച്ചു. നവംബർ 4ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഡെമോക്രാറ്റുകൾ കുറഞ്ഞത് 54 സെനറ്റ് സീറ്റുകൾ ഉറപ്പിക്കുകയും പ്രതിനിധിസഭയിൽ 30ലേറെ റിപ്പബ്ലിക്കൻ സീറ്റുകൾ പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. അലാസ്കയടക്കം ചില മത്സരങ്ങളിലെ എണ്ണൽ തുടരുന്നതിനാൽ അന്തിമചിത്രത്തിൽ മാറ്റമുണ്ടാകാം. 2024ൽ ട്രംപ് വലിയ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ നേടിയ പല പ്രദേശങ്ങളിലും ഇത്തവണ റിപ്പബ്ലിക്കൻ വോട്ടുശതമാനം കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞു; ഫലം ലഭ്യമായ കൗണ്ടികളുടെ 99 ശതമാനത്തിലും 2024നെ അപേക്ഷിച്ച് റിപ്പബ്ലിക്കൻ വോട്ടുവിഹിതം കുറഞ്ഞു. ശരാശരി ഇടിവ് 8 ശതമാന പോയിന്റായിരുന്നു.

ട്രംപിന്റെ പേര് ബാലറ്റിലുണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ സ്വന്തം ഭരണത്തിന്റെ ജനവിധിയാക്കി മാറ്റിയത് ട്രംപ് തന്നെയായിരുന്നു. അവസാനഘട്ടത്തിൽ നിരവധി സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രചാരണം നടത്തിയ അദ്ദേഹം, താൻ തന്നെ ബാലറ്റിലുണ്ടെന്ന പോലെ വോട്ട് ചെയ്യണമെന്ന് അനുയായികളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതിനാൽ റിപ്പബ്ലിക്കൻ പരാജയത്തെ പ്രസിഡന്റിൽനിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവില്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പിനു മുമ്പുള്ള റോയ്ട്ടേഴ്സ് -ഇപ്സോസ് സർവേയിൽ ട്രംപിന്റെ ഭരണാനുകൂല്യം 32 ശതമാനത്തിലേക്ക് താഴ്ന്നിരുന്നു; സ്വതന്ത്ര വോട്ടർമാരിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ ട്രംപിനെതിരായ വോട്ടായി കണ്ടു. തിരഞ്ഞെടുപ്പിനു ശേഷമുള്ള എ.പി. വോട്ടർ സർവേയിൽ പത്തിൽ ഒമ്പതോളം പേർ ജീവിതച്ചെലവിനെ പ്രധാന വിഷയമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി; ഏകദേശം മൂന്നിൽ രണ്ടുപേർ ട്രംപിന്റെ നയങ്ങൾ വിലക്കയറ്റം വർധിപ്പിച്ചുവെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. റോയ്ട്ടേഴ്സ് എക്സിറ്റ് പോളിൽ 70 ശതമാനം പേർ പ്രസിഡന്റിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കോൺഗ്രസിന്റെ ശക്തമായ ‘checks and balances’ ആവശ്യമാണെന്ന് പറഞ്ഞു.

അടുക്കളച്ചെലവും യുദ്ധവും വോട്ടുപെട്ടിയിലെത്തി

വലിയ ദേശീയതാ മുദ്രാവാക്യങ്ങളെക്കാൾ വീടിന്റെ വാടകയും പലചരക്കുവിലയും വൈദ്യുതിബില്ലും ഇന്ധനച്ചെലവുമാണ് വോട്ടറെ സ്വാധീനിച്ചതെന്ന് ഫലം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഔദ്യോഗിക സാമ്പത്തിക സൂചികകളിൽ തൊഴിൽരാഹിത്യം താഴെയായിരുന്നെങ്കിലും ആ നേട്ടം സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നില്ലെന്ന അസ്വസ്ഥത വ്യാപകമായിരുന്നു. ഇറക്കുമതി തീരുവകൾ അമേരിക്കൻ വ്യവസായത്തെ സംരക്ഷിക്കുമെന്നായിരുന്നു ട്രംപിന്റെ വാദം; എന്നാൽ ഉപഭോക്തൃവില ഉയരുന്നതിൽ തീരുവകൾ പങ്കുവഹിച്ചുവെന്ന വിമർശനം തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ശക്തമായി. “America First” സാധാരണ കുടുംബത്തിന്റെ ചെലവ് കുറച്ചോ എന്ന ചോദ്യമാണ് വോട്ടുപെട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തിയത്.

ഇതോടൊപ്പം ഇറാനുമായുള്ള 8 മാസം നീണ്ട യുദ്ധവും ട്രംപ് ഭരണത്തിന് രാഷ്ട്രീയഭാരമായി. യുദ്ധത്തെ തുടർന്ന് എണ്ണവിലയും അമേരിക്കയിലെ പെട്രോൾ വിലയും ഉയർന്നത് ഇതിനകം ജീവിതച്ചെലവിൽ ബുദ്ധിമുട്ടിയിരുന്ന കുടുംബങ്ങൾക്ക് അധികഭാരമായി. എ.പി. വോട്ടർ സർവേയിൽ ഏകദേശം 60 ശതമാനം പേർ ഇറാനെതിരായ സൈനികനടപടി തെറ്റായ തീരുമാനമാണെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഇറാൻ യുദ്ധം റിപ്പബ്ലിക്കൻ പരാജയത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചുവെന്ന് ട്രംപ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുശേഷം സമ്മതിച്ചെങ്കിലും തീരുമാനം തെറ്റായിരുന്നുവെന്ന് അംഗീകരിച്ചില്ല. വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെ.ഡി.വാൻസ് യുദ്ധത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവില കൂടുതൽ തുറന്നുപറഞ്ഞു. വിദേശയുദ്ധത്തിനായി വൻതുക ചെലവഴിക്കുമ്പോൾ വീടിന്റെ വാടകയും ഭക്ഷണവും ചികിത്സയും സാധാരണക്കാരന് കൈവശമാകുന്നില്ലെന്ന ഡെമോക്രാറ്റിക് പ്രചാരണം പല സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ഫലിച്ചതിന്റെ സൂചനയാണിത്.

റിപ്പബ്ലിക്കൻ കോട്ടകളിലും ‘നീല’ മുന്നേറ്റം

തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുമ്പ് സെനറ്റിൽ റിപ്പബ്ലിക്കൻ ഭൂരിപക്ഷം 53–47 ആയിരുന്നു. അധികാരം പിടിക്കാൻ ഡെമോക്രാറ്റുകൾക്ക് 4 സീറ്റിന്റെ അറ്റവർധന മതിയായിരുന്നെങ്കിലും അവർ അതിനപ്പുറത്തേക്ക് മുന്നേറി. നോർത്ത് കാരലിനയിൽ മുൻ ഗവർണർ റോയ് കൂപ്പർ റിപ്പബ്ലിക്കൻ സീറ്റ് പിടിച്ചു; ഒഹായോയിൽ ഷെറോഡ് ബ്രൗൺ തിരിച്ചെത്തി; സൗത്ത് കാരലിനയിൽ 28 വർഷത്തിനുശേഷം ഡെമോക്രാറ്റ് സെനറ്ററായി. ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ ഞെട്ടൽ ടെക്‌സസിലായിരുന്നു. 1994നുശേഷം ആദ്യമായി ഒരു ഡെമോക്രാറ്റ് സംസ്ഥാനതല തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിച്ചു. ജെയിംസ് തലറിക്കോ ട്രംപ് പിന്തുണച്ച കെൻ പാക്സ്റ്റനെ പരാജയപ്പെടുത്തി സെനറ്റ് സീറ്റ് നേടി; ഗവർണർ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഗ്രെഗ് അബോട്ടിനെ ജീന ഹിനോഹോസ തോല്പിച്ചു. കാൻസസിൽ മെതഡിസ്റ്റ് പാസ്റ്റർ ആദം ഹാമിൽട്ടൺ 94 വർഷത്തിനുശേഷം സംസ്ഥാനത്ത് ഡെമോക്രാറ്റിക് സെനറ്റ് വിജയം നേടി. അയോവയിലെ മാറ്റവും റിപ്പബ്ലിക്കൻ പരമ്പരാഗത വോട്ടുബാങ്കിലെ വിള്ളലിന്റെ മറ്റൊരു സൂചനയായി.

ജോർജിയയിൽ ജോൺ ഒസോഫ് സ്വന്തം സെനറ്റ് സീറ്റ് നിലനിർത്തി; മുൻ അറ്റ്ലാന്റ മേയർ കീഷ ലാൻസ് ബോട്ടംസ് ഗവർണറായി ജയിച്ച് അമേരിക്കൻ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഗവർണറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന ആദ്യ കറുത്തവർഗ വനിതയായി. ഫ്ലോറിഡയിൽ മാത്രം റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിക്ക് പ്രധാന ആശ്വാസം ലഭിച്ചു; ട്രംപ് പിന്തുണച്ച ബൈറൺ ഡോണൾഡ്സ് ഗവർണറായി ജയിക്കുകയും ആഷ്‌ലി മൂഡി സെനറ്റ് സീറ്റ് നിലനിർത്തുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ രാജ്യവ്യാപകമായ ചിത്രം അതല്ല. റിപ്പബ്ലിക്കൻ ഭരണത്തിലുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങൾ മണ്ഡലാതിർത്തികൾ പുനർനിർണയിച്ച് പ്രതിനിധിസഭാ സീറ്റുകൾ സുരക്ഷിതമാക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഡെമോക്രാറ്റിക് മുന്നേറ്റം തടയാനായില്ല. 2024ൽ ട്രംപ് 17 പോയിന്റ് മുന്നിട്ടിരുന്ന ഇന്ത്യാന മണ്ഡലത്തിൽ വിക്ടോറിയ സ്പാർട്സിനെ ഡെമോക്രാറ്റ് ജെ.ഡി.ഫോർഡ് പരാജയപ്പെടുത്തിയതുപോലുള്ള ഫലങ്ങൾ, ട്രംപിന്റെ വ്യക്തിപരമായ വോട്ട് റിപ്പബ്ലിക്കൻ സ്ഥാനാർഥികൾക്ക് അതേപടി കൈമാറുന്നില്ലെന്ന സൂചനയായി.

യുവാക്കളും ലാറ്റിനോ വോട്ടർമാരും മാറി

2024ലെ ട്രംപ് വിജയത്തിൽ യുവാക്കളിലും ലാറ്റിനോ വോട്ടർമാരിലും ലഭിച്ച മുന്നേറ്റം നിർണായകമായിരുന്നു. രണ്ടുവർഷത്തിനുള്ളിൽ അതിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം തിരിച്ചുപോയി. എ.പി. വോട്ടർ പോൾ പ്രകാരം 30 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ളവരിൽ ഏകദേശം 70 ശതമാനം പേർ ഇത്തവണ ഡെമോക്രാറ്റിക് പ്രതിനിധിസഭാ സ്ഥാനാർഥികളെ പിന്തുണച്ചു. ലാറ്റിനോ വോട്ടർമാരിൽ ഏകദേശം 60 ശതമാനവും കറുത്തവർഗ വോട്ടർമാരിൽ ഏകദേശം 90 ശതമാനവും ഡെമോക്രാറ്റുകളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു. 50,000 ഡോളറിൽ താഴെ കുടുംബവരുമാനമുള്ളവരിലും ഡെമോക്രാറ്റുകൾ നേട്ടമുണ്ടാക്കി. വിലക്കയറ്റവും ജീവിതച്ചെലവും ഈ മാറ്റത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്നാണെന്ന് സർവേകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അതേസമയം ഇവർ സ്ഥിരമായി ഡെമോക്രാറ്റിക് വോട്ടർമാരായി മാറിയെന്ന നിഗമനത്തിലേക്കും ഇപ്പോൾ പോകാനാകില്ല; സാമ്പത്തിക അസന്തോഷവും യുദ്ധവും ഭരണത്തോടുള്ള പ്രതിഷേധവും ചേർന്നുണ്ടാക്കിയ താൽക്കാലിക മാറ്റമാണോ സ്ഥിരമായ രാഷ്ട്രീയ പുനഃക്രമീകരണമാണോ എന്നത് അടുത്ത പ്രസിഡൻഷ്യൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലാണ് വ്യക്തമാകുക.

ട്രംപിന്റെ മുന്നിൽ ഇനി കോൺഗ്രസ് മതിൽ

പുതിയ കോൺഗ്രസ് ജനുവരിയിൽ ചുമതലയേറ്റാൽ ട്രംപിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന 2 വർഷത്തെ ഭരണരീതി അടിസ്ഥാനപരമായി മാറും. ഇതുവരെ വൈറ്റ് ഹൗസും സെനറ്റും പ്രതിനിധിസഭയും റിപ്പബ്ലിക്കൻ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. ഇനി നികുതി, ചെലവ്, കുടിയേറ്റം തുടങ്ങിയ പ്രധാന നിയമനിർമ്മാണങ്ങൾ ഡെമോക്രാറ്റിക് കോൺഗ്രസിനെ മറികടന്ന് സാധാരണ വഴിയിൽ പാസാക്കാനാവില്ല. പ്രതിനിധിസഭയുടെ നിയന്ത്രണം അന്വേഷണാധികാരവും ഡെമോക്രാറ്റുകൾക്ക് നൽകും. ഹൗസ് ഓവർസൈറ്റ് കമ്മിറ്റി സർക്കാർ രേഖകൾ ആവശ്യപ്പെടാനും ഉദ്യോഗസ്ഥരെ സാക്ഷിപ്പെടുത്താനും സബ്‌പീന നൽകാനും കഴിയും. ട്രംപ് ഭരണത്തിന്റെ വ്യാപാരബന്ധങ്ങൾ, സർക്കാർ കരാറുകൾ, കുടിയേറ്റനടപടികൾ, ഇറാൻ യുദ്ധം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ കൂടുതൽ അന്വേഷണങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കാം. ഓവർസൈറ്റ് കമ്മിറ്റിയുടെ അധ്യക്ഷസ്ഥാനത്തേക്ക് എത്തുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന റോബർട്ട് ഗാർസിയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാത്രിയിൽ റിപ്പബ്ലിക്കൻ നേതൃത്വത്തോട് നൽകിയ “Lawyer up” എന്ന മുന്നറിയിപ്പ് പുതിയ രാഷ്ട്രീയഘട്ടത്തിന്റെ സൂചനയായി.

സെനറ്റ് നിയന്ത്രണം ട്രംപിന് അതിലും വലിയ തടസ്സമാണ്. ഫെഡറൽ ജഡ്ജിമാർ, സുപ്രധാന ഭരണപദവികൾ, അംബാസഡർമാർ തുടങ്ങി പ്രസിഡന്റിന്റെ പല നാമനിർദേശങ്ങൾക്കും സെനറ്റിന്റെ അംഗീകാരം വേണം. സുപ്രീംകോടതിയിൽ ഒഴിവുണ്ടായാൽ പോലും വൈറ്റ് ഹൗസിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം നിയമനം നടത്തുക പ്രയാസമാകും. എന്നാൽ ഡെമോക്രാറ്റുകൾക്ക് കോൺഗ്രസ് കിട്ടിയതുകൊണ്ട് ട്രംപ് നിർബലനാകുന്നില്ല; പ്രസിഡന്റിന് ശക്തമായ വീറ്റോ അധികാരമുണ്ട്. ഫലം പുറത്തുവന്നതിനു പിന്നാലെ “തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം അംഗീകരിക്കും, ഡെമോക്രാറ്റുകളുമായി പ്രവർത്തിക്കും” എന്ന് പറഞ്ഞ ട്രംപ് അധികം വൈകാതെ ‘VETO’ എന്നെഴുതിയ ചുവന്ന തൊപ്പിയുടെ ചിത്രം സമൂഹമാധ്യമത്തിൽ പങ്കുവച്ചു. ഡെമോക്രാറ്റുകൾക്ക് വീറ്റോ മറികടക്കാൻ വേണ്ട മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭൂരിപക്ഷമില്ല. അതിനാൽ അടുത്ത രണ്ടുവർഷം അമേരിക്കയിൽ നിയമനിർമ്മാണ സ്തംഭനവും കടുത്ത രാഷ്ട്രീയ വിലപേശലും ഒരുമിച്ച് കാണാനാണ് സാധ്യത.

ട്രംപിസത്തിന് പാർട്ടിക്കുള്ളിലും ചോദ്യം

ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഡെമോക്രാറ്റുകളുടെ വിജയത്തെക്കാൾ കൂടുതൽ റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയുടെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങളാണ് തുറക്കുന്നത്. 2028ലേക്ക് നോക്കുന്ന റിപ്പബ്ലിക്കൻ നേതാക്കൾക്ക് ട്രംപിന്റെ വ്യക്തിപരമായ അനുയായിവൃന്ദം അദ്ദേഹം ബാലറ്റിലില്ലാത്തപ്പോൾ പാർട്ടി സ്ഥാനാർഥികളിലേക്ക് സ്വാഭാവികമായി മാറുന്നില്ലെന്ന പാഠമാണ് ഫലം നൽകിയത്. “റാലികളിൽ വലിയ സ്നേഹം ഉണ്ടായിരുന്നു; അത് സ്ഥാനാർഥികളിലേക്ക് കൈമാറാൻ കഴിഞ്ഞില്ല” എന്ന് ട്രംപ് തന്നെയും സമ്മതിച്ചു. ഇറാൻ യുദ്ധത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവിലയെക്കുറിച്ച് ജെ.ഡി.വാൻസ് തുറന്നുപറഞ്ഞതും പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ പുതിയ ചർച്ചകളുടെ സൂചനയാണ്. അതേസമയം ഈ വിജയം ഡെമോക്രാറ്റുകൾക്കുള്ള സമ്പൂർണ അംഗീകാരമെന്നുമല്ല. പാർട്ടിയുടെ ജനപ്രീതിയും അത്ര ഉയർന്നതല്ല; അതുകൊണ്ട് അന്വേഷണങ്ങളിലേക്കും ട്രംപ് വിരുദ്ധ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കും മാത്രം ചുരുങ്ങാതെ വിലക്കയറ്റം, ആരോഗ്യം, വീട്, തൊഴിൽ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ഫലം കാണിക്കേണ്ട സമ്മർദം അവർക്കുമുണ്ട്. ഹൗസ് ഡെമോക്രാറ്റിക് നേതാവ് ഹക്കീം ജെഫ്രീസ് തന്റെ മുൻഗണന ‘affordability’ ആണെന്നും impeachment അല്ലെന്നും വ്യക്തമാക്കിയതും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

അമേരിക്കയിലെ അധികാരസമതുലിതാവസ്ഥയിലെ ഈ മാറ്റത്തിന് രാജ്യാതിർത്തിക്കപ്പുറവും പ്രതിഫലനമുണ്ടാകും. വ്യാപാരപങ്കാളികൾക്ക് ട്രംപിന്റെ പുതിയ തീരുവനീക്കങ്ങളെ എതിർക്കാൻ കൂടുതൽ രാഷ്ട്രീയ ഇടം ലഭിച്ചേക്കാം; ഇറാൻ യുദ്ധത്തിന്റെ ചെലവും ലക്ഷ്യവും കോൺഗ്രസിൽ കൂടുതൽ പരിശോധന നേരിടും. എന്നാൽ നിലവിലുള്ള തീരുവകളും വിദേശനയ തീരുമാനങ്ങളും ഒറ്റയടിക്ക് ഇല്ലാതാകില്ല. പ്രസിഡന്റിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് അധികാരം തുടരുന്നു; അതുകൊണ്ട് വൈറ്റ് ഹൗസും കോൺഗ്രസും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലാണ് അടുത്ത രണ്ടുവർഷത്തെ അമേരിക്കൻ ഭരണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയാകാൻ പോകുന്നത്.

വൈറ്റ് ഹൗസ് മാത്രം ഇനി മതിയാകില്ല

2024ൽ ട്രംപ് തിരിച്ചുവന്നപ്പോൾ MAGA രാഷ്ട്രീയത്തിന് ദീർഘകാല ആധിപത്യം ലഭിച്ചുവെന്ന അവകാശവാദങ്ങൾ ശക്തമായിരുന്നു. 2026 നവംബർ 3ലെ ഫലം അതിന് വ്യക്തമായ മുന്നറിയിപ്പാണ്. ട്രംപിന്റെ പേര് ബാലറ്റിലില്ലെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തികനയം, തീരുവ, ഇറാൻ യുദ്ധം, കുടിയേറ്റനയം, ഭരണശൈലി എന്നിവയെല്ലാം വോട്ടർമാരുടെ വിലയിരുത്തലിന് വിധേയമായി. ഡെമോക്രാറ്റുകൾക്ക് ലഭിച്ച വിജയം അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രീയം സ്ഥിരമായി ഒരു ദിശയിലേക്ക് മാറിയെന്നതിന് തെളിവല്ല; എന്നാൽ 2024ലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ വിജയത്തെ അതിരുകളില്ലാത്ത ജനവിധിയായി കാണാൻ കഴിയില്ലെന്നത് ഫലം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

വലിയ റാലികളും ദേശീയതയുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളും പ്രസിഡന്റിന്റെ വ്യക്തിപ്രഭാവവും മാത്രം തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ജയിപ്പിക്കില്ല. വീടിന്റെ വാടകയും പലചരക്കിന്റെ വിലയും പെട്രോൾ പമ്പിലെ ബില്ലും വിദേശയുദ്ധത്തിന്റെ ചെലവും ഒടുവിൽ വോട്ടുപെട്ടിയിലെത്തും എന്നതാണ് ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ സന്ദേശം. ട്രംപിന് വൈറ്റ് ഹൗസ് ഇപ്പോഴും കൈയിലുണ്ട്; പക്ഷേ അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പമുണ്ടായിരുന്ന കോൺഗ്രസ് കൈവിട്ടു. അടുത്ത രണ്ടുവർഷത്തെ അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ മാറ്റം അതാണ്.