പഴയ കഥയ്ക്ക് കാലം പുതിയ ആകാശം വിരിച്ചപ്പോൾ

ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യയുടെ ഓർമയിലും വിശ്വാസത്തിലും കഥകളിലും ഒഴുകുന്ന രാമായണത്തിന് ഇനി പുതുതായി എന്താണ് പറയാനുള്ളത്? അയോധ്യയും വനവാസവും സീതാപഹരണവും രാവണനും രാമനും ജടായുവും—അവസാനം വരെ നമുക്കറിയാവുന്ന കഥ. പക്ഷേ നിതേഷ് തിവാരി ഒരുക്കിയ ‘രാമായണം: റൈസ് ഓഫ് എ ലെജൻഡ്’ പഴയ കഥയ്ക്ക് പുതിയൊരു കഥ കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല; പകരം, പരിചിതമായ ആ ഇതിഹാസത്തിനായി ഇന്ത്യൻ സിനിമ ഇതുവരെ തുറന്നിട്ടില്ലാത്തത്ര വിശാലമായൊരു തിരശ്ശീല വിരിക്കുന്നു. ഡി.എൻ.ഇ.ജി.–പ്രൈം ഫോക്കസിന്റെ ദൃശ്യവിദ്യയിൽ അയോധ്യ സ്വർണനഗരമായി ഉയരുന്നു, വനങ്ങൾ അത്ഭുതലോകമാകുന്നു, രാക്ഷസരും ദേവന്മാരും ആകാശയാത്രകളും യുദ്ധങ്ങളും ഇന്ത്യൻ പുരാണചിത്രകലയിൽനിന്ന് ഇറങ്ങിവന്നതുപോലെ ജീവൻ പ്രാപിക്കുന്നു. 3 മണിക്കൂർ 15 മിനിറ്റോളം നീളുന്ന സിനിമയുടെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഈ ലോകനിർമാണം അല്പം സമയം ആവശ്യപ്പെടുന്നു; ചിലയിടങ്ങളിൽ കാഴ്ചയുടെ വലിപ്പം കഥയുടെ ആത്മാവിനേക്കാൾ മുന്നിലെത്തുന്നുവെന്ന തോന്നലുമുണ്ടാകും. എന്നാൽ വനവാസത്തിലേക്ക് രാമനും സീതയും ലക്ഷ്മണനും കടന്നുപോകുന്നതോടെ സിനിമ സ്വന്തം താളം കണ്ടെത്തുന്നു. അവിടെനിന്ന് പഴയൊരു ഇതിഹാസം വീണ്ടും വായിക്കുന്നതല്ല അനുഭവം; ഏറെ പരിചിതമായൊരു സ്വപ്നത്തിലേക്ക് പുതിയ കണ്ണുകളോടെ കടക്കുന്നതുപോലെയാണ്. ലോകോത്തര ഫാന്റസി ചിത്രങ്ങളോട് ചേർത്ത് നിർത്താവുന്ന സാങ്കേതിക മികവാണ് ചിത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം.

രാമന്റെ നിശ്ശബ്ദത, രാവണന്റെ അഗ്നി

ഈ മഹാദൃശ്യത്തിനുള്ളിൽ രാമനായി രൺബീർ കപൂർ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന വഴി കൗതുകകരമാണ്. ഉച്ചത്തിൽ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്ന ദൈവികതയല്ല ഇവിടെ രാമൻ; അടക്കത്തിനുള്ളിൽ ശക്തി സൂക്ഷിക്കുന്ന മനുഷ്യനാണ്. ‘അനിമൽ’ പോലുള്ള സിനിമകളിൽ പൊട്ടിത്തെറിച്ച വികാരശക്തി കാണിച്ച നടൻ ഇവിടെ അതിന്റെ വിപരീത ദിശയിലാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്—കണ്ണിലെ ചെറിയ മാറ്റം, മന്ദമായ പുഞ്ചിരി, വാക്കുകൾക്കിടയിലെ നിശ്ശബ്ദത, ധർമത്തിനുമുന്നിലെ ഉറപ്പ്. ആ നിയന്ത്രിതത്വം തന്നെയാണ് ക്രമേണ കഥാപാത്രത്തിന്റെ ഗൗരവമാകുന്നത്. സായ് പല്ലവിയുടെ സീതയും വലിയ പ്രഖ്യാപനങ്ങളില്ലാതെ മനസ്സിൽ പതിയുന്നു; വനരംഗങ്ങളിലെ ശാന്തതയിലും രാവണനുമുന്നിലെ പ്രതിരോധത്തിലും അവളുടെ സ്വാഭാവിക അഭിനയശേഷി തെളിയും. ലക്ഷ്മണനായി രവി ദുബേയുടെ തീക്ഷ്ണമായ വിശ്വസ്തതയും ചിത്രത്തിന് കരുത്താണ്. എന്നാൽ തിരശ്ശീലയുടെ മറുവശത്ത് തീപോലെ ഉയരുന്നത് യാഷിന്റെ രാവണനാണ്. രാമന്റെ നിശ്ശബ്ദതയ്ക്ക് എതിർവശത്ത് കോപവും അഹങ്കാരവും പാണ്ഡിത്യവും അധികാരമോഹവും ചേർന്ന ഒരു രാവണൻ; താണ്ഡവത്തിലും പത്തുതലകളുടെ ദൃശ്യാവിഷ്കാരത്തിലും ജടായുവുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിലും യാഷ് സിനിമയുടെ ഏറ്റവും കാന്തികമായ സാന്നിധ്യമായി മാറുന്നു. ഭയപ്പെടുത്തുന്ന പ്രതിനായകനെന്നതിനപ്പുറം മഹാപണ്ഡിതനും മഹായോദ്ധാവുമായ ഒരു സങ്കീർണ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ സൂചനയും ചിത്രത്തിൽ ലഭിക്കുന്നു.

റഹ്മാനും സിമ്മറും തീർക്കുന്ന ശബ്ദലോകം

ഈ ‘രാമായണ’ത്തിന്റെ മറ്റൊരു നായകൻ ശബ്ദമാണ്. എ.ആർ.റഹ്മാന്റെ ഇന്ത്യൻ സംഗീതസ്മൃതിയും ഹാൻസ് സിമ്മറിന്റെ ആഗോള ഓർക്കസ്ട്രൽ വ്യാപ്തിയും ഒന്നിച്ചെത്തുമ്പോൾ പല രംഗങ്ങളും തിരശ്ശീലയുടെ അതിർത്തി കടന്ന് പ്രേക്ഷകനെ പൊതിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. ചില സംഗീതഭാഗങ്ങൾ ദൃശ്യവിസ്മയത്തിന്റെ ഉയരത്തിലേക്ക് എത്തുന്നില്ലെന്ന വിമർശനമുണ്ടെങ്കിലും ‘മംഗൾ രംഗ്’ പോലുള്ള ഭാഗങ്ങളും പശ്ചാത്തലസംഗീതത്തിന്റെ വിസ്താരവും സിനിമയുടെ ആഖ്യാനത്തിന് ഭംഗി കൂട്ടുന്നു. അതേസമയം നിതേഷ് തിവാരി ‘ഗ്ലോബൽ എപ്പിക്’ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആവേശത്തിൽ ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നില്ല എന്നതാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട നേട്ടം. ‘ലോർഡ് ഓഫ് ദ റിങ്സ്’, ‘ഗെയിം ഓഫ് ത്രോൺസ്’, മാർവൽ സിനിമകളുടെ ദൃശ്യഭാഷ എന്നിവയുടെ സ്വാധീനം ചിലപ്പോൾ തിരിച്ചറിയാമെങ്കിലും, ചിത്രത്തിന്റെ വേരുകൾ വാൽമീകിയിലും തുളസീദാസിലും അമർ ചിത്രകഥയുടെ വർണലോകത്തിലും രാജാ രവിവർമയുടെ പുരാണസൗന്ദര്യത്തിലുമാണ്. രാമാനന്ദ് സാഗറിന്റെ 1987ലെ ടെലിവിഷൻ ‘രാമായണം’ ഭക്തിയുടെയും ശാന്തമായ വികാരവിസ്താരത്തിന്റെയും ലോകമായിരുന്നെങ്കിൽ, നിതേഷ് തിവാരിയുടെ സിനിമ വേഗവും ഭീമാകാരമായ ദൃശ്യങ്ങളും ആഗോള ഫാന്റസി ഭാഷയും സ്വീകരിക്കുന്നു. ഒന്നിൽ ദൈവികത പ്രേക്ഷകന്റെ വീട്ടിലേക്കെത്തിയപ്പോൾ മറ്റൊന്ന് പ്രേക്ഷകനെ ദൈവികലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ രണ്ടിനെയും ഒരേ അളവുകോലിൽ അളക്കുന്നതിനെക്കാൾ രണ്ട് തലമുറകളുടെ രാമായണഭാവനയായി കാണുന്നതാവും ഉചിതം.

വലിപ്പം തന്നെ  ദൗർബല്യം

വലിപ്പം തന്നെയാണ് ചിലപ്പോൾ സിനിമയുടെ ദൗർബല്യവും. കൊട്ടാരങ്ങൾ കൂടുതൽ സ്വർണം ആവശ്യപ്പെടുന്നു, വസ്ത്രങ്ങൾ കൂടുതൽ അലങ്കാരം തേടുന്നു, ഓരോ പ്രവേശനവും ‘ഇവന്റ്’ ആകണമെന്ന വാശിയുണ്ട്. തുടക്കത്തിലെ ലോകനിർമാണം ചിലപ്പോൾ നീളുന്നു; ചില സംഭാഷണങ്ങളും വസ്ത്രരീതികളും അത്യാധുനികമായി തോന്നുന്നു; ആദ്യഭാഗങ്ങളിൽ ലിപ്‌സിങ്കിലെ പൊരുത്തക്കേടുകളും ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുന്നു. ഭക്തിയുടെ നിശ്ശബ്ദതയും ഇതിഹാസത്തിന്റെ ലാളിത്യവും ഈ സാങ്കേതിക വിസ്മയത്തിനടിയിൽ ചിലപ്പോൾ മങ്ങുന്നുമുണ്ട്. പക്ഷേ സിനിമയ്ക്ക് വികാരമില്ലെന്ന് ഒറ്റവാചകത്തിൽ തള്ളാനാകില്ല. രക്തത്തിൽ കുളിച്ച ചിറകുകളുമായി വീഴുന്ന ജടായുവിന്റെ കണ്ണിലൂടെ ഒഴുകുന്ന കണ്ണുനീർ, വനത്തിലേക്കു പോകുന്ന രാമ–സീത–ലക്ഷ്മണരുടെ ബന്ധം, സീതയെ അപഹരിക്കാൻ എത്തിയ രാവണന്റെ മുന്നിലെ നിശ്ചയം—ഇവിടെയൊക്കെയാണ് കമ്പ്യൂട്ടർ സൃഷ്ടിച്ച ലോകത്തിനുള്ളിൽ മനുഷ്യവികാരം വീണ്ടും ശ്വാസമെടുക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് സിനിമയുടെ ഏറ്റവും വിജയകരമായ നിമിഷങ്ങൾ അമ്പുകളുടെയും ആകാശരഥങ്ങളുടെയും പൊട്ടിത്തെറികളുടെയും നടുവിൽ അല്ല, പഴയ കഥയിലെ പരിചിതമായൊരു വികാരം പുതിയ മുഖത്ത് തെളിയുന്ന നിമിഷങ്ങളിലാകുന്നത്.

ഹോളിവുഡിന്റെ വലിപ്പത്തിൽ, ഇന്ത്യൻ ആത്മാവിൽ

ഇന്ത്യൻ പുരാണത്തെ ഹോളിവുഡിനെ അനുകരിച്ച് ‘വലിയതാക്കുക’ എന്നതിലല്ല ഈ ചിത്രത്തിന്റെ യഥാർഥ നേട്ടം; ഇന്ത്യൻ കഥയ്ക്ക് ആഗോള സിനിമയുടെ വലിപ്പം സ്വന്തമായി അവകാശപ്പെടാമെന്ന് ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ പറയുന്നതിലാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ‘രാമായണം’ ഒരു സിനിമയെക്കാൾ ഇന്ത്യൻ മുഖ്യധാരാ സിനിമയുടെ സാങ്കേതിക അഭിലാഷത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനമായി മാറുന്നു. ഈ ആദ്യഭാഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ ഹനുമാന്റെ പൂർണരൂപം പോലും കാണിക്കുന്നില്ല—വാലിന്റെ ഒരു ചലനം മാത്രം അടുത്ത അധ്യായത്തിന്റെ വരവ് അറിയിക്കുന്നു. സണ്ണി ഡിയോളിന്റെ ഹനുമാനും വരാനിരിക്കുന്ന മഹായുദ്ധവും രണ്ടാംഭാഗത്തിനായി സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. ചിത്രത്തിന്റെ ഒടുവിൽ എഴുതിക്കാണിച്ചതനുസരിച്ച് ‘രാമായണം: പാർട്ട് 2’ ദീപാവലി 2028ന് എത്തും; ആദ്യം 2027 ലക്ഷ്യമിട്ടിരുന്ന റിലീസ്, ദൃശ്യപ്രഭാവങ്ങളും അവസാനയുദ്ധവും കൂടുതൽ വലിയ തോതിൽ ഒരുക്കാൻ ഒരു വർഷം നീട്ടുകയായിരുന്നു. ആദ്യഭാഗത്തിന്റെ ദീർഘകാല ബോക്സ് ഓഫീസ് പ്രകടനവും പ്രേക്ഷകപ്രതികരണവും അനുസരിച്ച് കഥയെ മൂന്നാം ഭാഗത്തിലേക്കും വികസിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യത നിർമ്മാതാക്കൾ തുറന്നുവച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഓരോ തലമുറയ്ക്കും സ്വന്തം രാമായണം

നമുക്കെല്ലാം അറിയാവുന്ന കഥ തന്നെയാണ് ‘രാമായണം’ വീണ്ടും പറയുന്നത്. എന്നാൽ പഴയ ശ്ലോകത്തിന് പുതിയ സംഗീതവും പുരാതന ചിത്രത്തിന് പുതിയ വെളിച്ചവും നൽകുന്നു. എല്ലായിടത്തും അതിന്റെ ഹൃദയമിടിപ്പ് ഒരുപോലെ കേൾക്കണമെന്നില്ല; ചിലപ്പോൾ പൊന്നിന്റെ തിളക്കം കണ്ണിനെ അതിരുകടന്ന് ആകർഷിക്കും. എന്നിരുന്നാലും തിരശ്ശീല ഇരുണ്ട ശേഷം ഓർമയിൽ ശേഷിക്കുന്നത് വെറും സി.ജി.ഐയല്ല—ധർമത്തിനും അഹങ്കാരത്തിനും ഇടയിൽ വീണ്ടും ഉയരുന്ന ആ പഴയ പോരാട്ടമാണ്. കാലം മാറിയാലും രാമായണം അവസാനിക്കുന്നില്ല; ഓരോ തലമുറയും അതിന് സ്വന്തം നിറവും സ്വന്തം ശബ്ദവും സ്വന്തം ആകാശവും നൽകുന്നു. നിതേഷ് തിവാരിയുടെ ‘രാമായണം’ ഈ തലമുറയുടെ അതിമോഹമുള്ള, അതിവിശാലമായ ആകാശമാണ്.