ഒരു സമൂഹം ഒരുകാലത്ത് ഭയന്നിരുന്നവരെ പിന്നീട് ഇതിഹാസങ്ങളാക്കി മാറ്റാറുണ്ട്. കുറ്റകൃത്യങ്ങളും അധികാരവും പണവും ചേർന്ന് വളർത്തിയ അത്തരം പുരുഷപ്രതിച്ഛായകളോടുള്ള കൗതുകമാണ് വൈശാഖ് സംവിധാനം ചെയ്ത ‘ഖലീഫ’യുടെ അടിസ്ഥാന ഊർജം. കേരളത്തിലെ സ്വർണക്കടത്ത് വിവാദങ്ങളുടെ ഓർമ ഉണർത്തുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ രാഷ്ട്രീയം, കള്ളക്കടത്ത്, കുടുംബപാരമ്പര്യം, പ്രതികാരം എന്നിവ കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ തിരക്കഥാകൃത്ത് ജിനു വി.എബ്രഹാമും സംവിധായകൻ വൈശാഖും ശ്രമിക്കുന്നു.
എന്നാൽ അധികാരത്തിന്റെ ഇരുണ്ട വഴികളെ വിമർശിക്കണമോ, അതിനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന പുരുഷന്മാരെ ആഘോഷിക്കണമോ എന്ന ആശയക്കുഴപ്പം സിനിമയെ തുടക്കംമുതൽ പിന്തുടരുന്നു. ഒടുവിൽ ‘ഖലീഫ’ ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രത്തേക്കാൾ വമ്പൻ കാഴ്ചകളാൽ പൊതിഞ്ഞ താരകേന്ദ്രിത വിനോദചിത്രമായാണ് ശേഷിക്കുന്നത്.
പാരമ്പര്യത്തിൽനിന്ന് കള്ളക്കടത്തിന്റെ ലോകത്തേക്ക്
മമ്പറക്കൽ ആമിർ അലിയാണ് കഥയുടെ കേന്ദ്രം. പ്രിഥ്വിരാജ് സുകുമാരനാണ് കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. കള്ളക്കടത്തിന്റെ പേരിൽ കുപ്രസിദ്ധനായ മമ്പറക്കൽ അഹമ്മദ് അലിയുടെ കൊച്ചുമകനാണെങ്കിലും ആ ജീവിതത്തിൽനിന്ന് അകന്നുനിൽക്കാനാണ് ആമിർ ശ്രമിക്കുന്നത്. പിതാവ് യൂനുസ് അലിയെപ്പോലെ സമാധാനപരമായ വ്യാപാരജീവിതം നയിക്കാനാണ് ആഗ്രഹം.
എന്നാൽ കുടുംബത്തെ ബാധിക്കുന്ന ചില സംഭവങ്ങൾ ആമിറിനെ പതിയെ സ്വർണക്കടത്തിന്റെ ലോകത്തേക്ക് തള്ളിവിടുന്നു. അവിടെ ഹാരിസും രാഷ്ട്രീയക്കാരനായ രാഘവനും എതിരാളികളാകുന്നു. പിന്നീട് പണം, പ്രതികാരം, കുടുംബനഷ്ടങ്ങൾ, അധികാരം എന്നിവ ചേർന്ന് കഥ മുന്നോട്ടുപോകുന്നു.
ആമിർ സ്വയം അധികാരം തേടി ഇറങ്ങുന്ന മനുഷ്യനേക്കാൾ, കുടുംബത്തിൽനിന്ന് പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ച ഒരു വിധിയിലേക്ക് വലിച്ചിഴയ്ക്കപ്പെടുന്ന മനുഷ്യനായി ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു. കഥാപാത്രത്തിന് ആവശ്യമായ ഗൗരവവും നിയന്ത്രിതമായ ആക്രമണഭാവവും പ്രിഥ്വിരാജ് നൽകുന്നുണ്ട്. സിനിമയുടെ വലിയൊരു ഭാഗവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ താരസാന്നിധ്യത്തിലാണ് മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്.
കാഴ്ചയിൽ സമ്പന്നം
‘ഖലീഫ’യുടെ ഏറ്റവും വലിയ കരുത്ത് അതിന്റെ ദൃശ്യഭംഗിയാണ്. മമ്പറക്കൽ തറവാട് മുതൽ ആമിർ പടുത്തുയർത്തുന്ന സാമ്രാജ്യംവരെ ഓരോ ഇടവും സമ്പന്നമായാണ് ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. മോഹൻദാസിന്റെ കലാസംവിധാനവും ജോമോൻ ടി.ജോണിന്റെ ഛായാഗ്രഹണവും സിനിമയ്ക്ക് വലിയ കാഴ്ചപ്പരപ്പാണ് നൽകുന്നത്. പല ഫ്രെയിമുകളും മലയാള സിനിമയുടെ പതിവ് പശ്ചാത്തലങ്ങളിൽനിന്ന് മാറി ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര കള്ളക്കടത്ത് ലോകത്തിന്റെ പ്രതീതി സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ലണ്ടനിൽ നടക്കുന്ന ആമിറിന്റെ പ്രവേശന സംഘട്ടനം ഇതിന് മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. സമീപകാല മലയാള വാണിജ്യസിനിമകളിലെ ശ്രദ്ധേയമായ നായകപ്രവേശന സംഘട്ടനങ്ങളിലൊന്നായി അത് മാറുന്നു. പ്രിഥ്വിരാജിന്റെ ശാരീരിക മികവും വേഗവും രംഗത്തിന് ആവശ്യമായ ഊർജം നൽകുന്നു.
ചമൻ ചാക്കോയുടെ ചിത്രസംയോജനം പ്രത്യേകിച്ച് സംഘട്ടനരംഗങ്ങളിൽ മികവ് പുലർത്തുന്നു. ജേക്സ് ബിജോയിയുടെ സംഗീതം ചില രംഗങ്ങൾക്ക് ആവേശം പകരുന്നുണ്ടെങ്കിലും പശ്ചാത്തലസംഗീതം ചിലയിടങ്ങളിൽ ആവശ്യത്തിലധികം വികാരം നിർബന്ധിച്ച് സൃഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതായി തോന്നും.
തുടക്കത്തിലെ ആവേശം നിലനിർത്താനാകുന്നില്ല
ശക്തമായ നായകപ്രവേശനത്തിന് ശേഷം ചിത്രം കൂടുതൽ ഉയരുമെന്ന പ്രതീക്ഷയാണ് ‘ഖലീഫ’ നൽകുന്നത്. എന്നാൽ അതിനു പിന്നാലെ കഥ പതുക്കെ പരിചിതമായ വഴികളിലേക്ക് വീഴുന്നു. ആമിറിന്റെ കുടുംബബന്ധങ്ങൾ, വിവാഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംഭാഷണങ്ങൾ, ഫിസയുമായുള്ള പ്രണയം, കുടുംബത്തിലുണ്ടാകുന്ന തിരിച്ചടികൾ — ഇവയൊക്കെ ഇതിനുമുമ്പ് പല വാണിജ്യചിത്രങ്ങളിലും കണ്ടിട്ടുള്ള രീതിയിലാണ് എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
സാധാരണ സംഭവങ്ങൾ പോലും മികച്ച രചനയിലൂടെ ആകർഷകമാക്കാം. ‘ഖലീഫ’യിൽ പ്രശ്നമാകുന്നത് അവയ്ക്ക് വേണ്ടത്ര ജീവൻ നൽകാൻ തിരക്കഥയ്ക്ക് കഴിയുന്നില്ല എന്നതാണ്. കുടുംബനാടകവും രാഷ്ട്രീയ ഗൂഢാലോചനയും കള്ളക്കടത്ത് ആവേശവും ഒരേസമയം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ ഒന്നിനും ആവശ്യമായ ആഴം ലഭിക്കുന്നില്ല.
സ്വർണക്കടത്തിന്റെ ശൃംഖല, വിമാനത്താവളങ്ങളിലെ രഹസ്യ ഇടപാടുകൾ, ഭരണസംവിധാനവും കള്ളക്കടത്തുകാരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തുടങ്ങിയവ കൂടുതൽ കൗതുകകരമായി വികസിപ്പിക്കാവുന്ന വിഷയങ്ങളായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇവയൊക്കെ സിനിമയിൽ കൂടുതലായും നായകന്റെ മികവ് തെളിയിക്കാനുള്ള ഉപകരണങ്ങളായി ചുരുങ്ങുന്നു.
രാഷ്ട്രീയം പശ്ചാത്തലത്തിൽ മാത്രം
‘ഖലീഫ’ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സാധ്യത കളയുന്നത് ഇവിടെയാണ്. സ്വർണക്കടത്ത്, രാഷ്ട്രീയ സംരക്ഷണം, ഉദ്യോഗസ്ഥ ബന്ധങ്ങൾ, അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം കഥയിലുണ്ട്. യഥാർഥ കേരളീയ രാഷ്ട്രീയ വിവാദങ്ങളുടെ നിഴലും പല ഘട്ടങ്ങളിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ അധികാരവും കുറ്റകൃത്യവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ ശക്തമായി പരിശോധിക്കാനുള്ള സാധ്യത സിനിമയ്ക്കുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ സിനിമയ്ക്ക് അതിലേക്കാൾ താൽപര്യം അധികാരത്തിന്റെ ഭംഗിയിലാണ്.
വലിയ വീടുകൾ, വിലകൂടിയ വാഹനങ്ങൾ, സുരക്ഷാസംഘം, വിദേശരാജ്യങ്ങൾ, കള്ളക്കടത്തിന്റെ രഹസ്യപാതകൾ — ഇതെല്ലാം അത്യാകർഷകമായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളെക്കാൾ അതിന്റെ ശൈലിയും സാഹസികതയുമാണ് സിനിമ ആഘോഷിക്കുന്നത്. അവിടെയാണ് ‘ഖലീഫ’യുടെ പ്രധാന വൈരുധ്യം. കള്ളക്കടത്തുകാരുടെ ലോകത്തെ തുറന്നുകാട്ടുന്നതുപോലെ നടിക്കുമ്പോഴും അതിന്റെ പുരുഷാധികാരത്തെയും സമ്പത്തിനെയും സിനിമ തന്നെ വിസ്മയത്തോടെ നോക്കുന്നു. അതിനാൽ അധികാരത്തെ പൊളിച്ചെഴുതുന്ന ചിത്രമാകേണ്ടിടത്ത് അധികാരം ആരുടെ കൈയിലാകണം എന്ന ചോദ്യത്തിലേക്കാണ് സിനിമ ഒടുവിൽ എത്തുന്നത്.
കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് ആഴം കുറവ്
ആമിറിനപ്പുറമുള്ള കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ദൗർബല്യവും ചിത്രത്തെ ബാധിക്കുന്നു. സഞ്ജു ശിവറാം അവതരിപ്പിക്കുന്ന സമദ് ആമിറിന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത സുഹൃത്താണെങ്കിലും അവരുടെ ബന്ധത്തിന് വേണ്ടത്ര വൈകാരിക അടിത്തറ ലഭിക്കുന്നില്ല. രഞ്ജി പണിക്കരുടെ യൂനുസ് അലിക്കും കഥയിൽ വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ടെങ്കിലും കഥാപാത്രം പൂർണമായി വളരുന്നില്ല.
ബോളിവുഡ് താരം നീൽ നിതിൻ മുകേഷ് അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഹാരിസിനെ ശക്തനായ എതിരാളിയായി സ്ഥാപിക്കാനാണ് സിനിമ ശ്രമിക്കുന്നത്. എന്നാൽ അതിനാവശ്യമായ ഭീഷണിയോ വ്യക്തിത്വമോ കഥാപാത്രത്തിൽ രൂപപ്പെടുന്നില്ല. ഷമ്മി തിലകന്റെ രാഘവനും ഇതേ പ്രശ്നം നേരിടുന്നു. വില്ലന്മാർ അപകടകരരാണ് എന്ന് തിരക്കഥ വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും പ്രേക്ഷകന് അത് അനുഭവിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. ആമിറിന്റെ അപ്പൂപ്പൻ അഹമ്മദ് അലിയുടെ കൂട്ടാളിയായ സേട്ടുജിയായി സുരേഷ് ഒബറോയിയും ബോളിവുഡിൽ നിന്നെത്തുന്നുണ്ട്.
ചില രംഗങ്ങളിലെ ആസൂത്രണക്കുറവും പ്രകടമാണ്. ഒരു കഥാപാത്രത്തിന്റെ മരണത്തിനു ശേഷമാണ് ആമിറുമായുള്ള അവരുടെ വൈകാരികബന്ധം തെളിയിക്കുന്ന പഴയ സംഭാഷണം സിനിമ കാണിക്കുന്നത്. അത് നേരത്തേ വന്നിരുന്നെങ്കിൽ മരണരംഗത്തിന് കൂടുതൽ ആഘാതമുണ്ടാകുമായിരുന്നു. പിന്നീട് കാണിക്കുമ്പോൾ അത് പ്രേക്ഷകന്റെ വികാരത്തെ വൈകി നിർബന്ധിക്കുന്ന ശ്രമമായി മാറുന്നു.
അവസാന സംഘട്ടനത്തിലും സമാനമായ പ്രശ്നമുണ്ട്. നായകൻ വിജയിച്ചുവെന്ന് ആദ്യം തന്നെ കാണിച്ചശേഷം ബാക്കിയുള്ള പോരാട്ടം ഓർമപ്പിന്നോട്ടമായി അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ സംഘട്ടനത്തിലെ അനിശ്ചിതത്വം തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുന്നു.
സ്ത്രീകൾക്ക് ഇടം കുറവ്
‘ഖലീഫ’യിലെ ലോകം ഏതാണ്ട് പൂർണമായും പുരുഷന്മാരുടേതാണ്. പുരുഷന്മാരാണ് അധികാരം കൈമാറുന്നത്. അവരാണ് സാമ്രാജ്യം പടുത്തുയർത്തുന്നത്. അവരാണ് പ്രതികാരം ചെയ്യുന്നത്. കുടുംബത്തിന്റെ വിധിയും അവരാണ് തീരുമാനിക്കുന്നത്.
മാളവിക ശർമ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഫിസയ്ക്ക് ആമിറിന്റെ പ്രണയിനിയും പിന്നീട് കുടുംബപാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗവുമായിരിക്കുകയെന്നതിനപ്പുറം കാര്യമായ വ്യക്തിത്വം ലഭിക്കുന്നില്ല. കഥാപാത്രത്തിന്റെ സ്വന്തം ആഗ്രഹങ്ങളോ സംഘർഷങ്ങളോ സിനിമ അന്വേഷിക്കുന്നില്ല. ആമിറിന്റെ അമ്മയായ മോഹിനിയുടെ നൂർജഹാനും കഥയുടെ അരികിലായാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
കുടുംബപാരമ്പര്യവും തലമുറകളിലൂടെ കൈമാറുന്ന അധികാരവും പ്രധാന വിഷയമാക്കുന്ന സിനിമയിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് ഇത്രയും കുറഞ്ഞ ഇടം നൽകുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ പരിമിതിയാണ്.
മലബാറുണ്ട്; ഭാഷയിൽ അത്രയില്ല
കഥയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം മലബാറിന്റെ സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലത്തിലാണ്. എന്നാൽ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ഭാഷയിൽ ആ ഭൂമിയുടെ സ്വാഭാവികത എല്ലായ്പ്പോഴും അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല. ചില പതിവ് മലബാർ പദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതൊഴിച്ചാൽ സംസാരഭാഷയുടെ തുടർച്ച പല കഥാപാത്രങ്ങളിലും കാണാനില്ല. പ്രത്യേകിച്ച് ആമിറിന്റെ ഭാഷ ചില രംഗങ്ങളിൽ പ്രാദേശികത കൈവരിക്കുമ്പോൾ മറ്റു രംഗങ്ങളിൽ അത് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ സംസ്കാരവും ജീവിതവും ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ഭാഷയിലെ സൂക്ഷ്മതയും അത്രതന്നെ പ്രധാനമാണ്. ഈ രംഗത്ത് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ കഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ലോകത്തിനും കൂടുതൽ വിശ്വാസ്യത ലഭിക്കുമായിരുന്നു.
ഒടുവിൽ എത്തുന്ന ‘വലിയ’ അതിഥി
ചിത്രത്തിന്റെ അവസാനഭാഗത്താണ് ‘ഖലീഫ’ ഏറ്റവും വലിയ ആവേശം സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. മമ്പറക്കൽ അഹമ്മദ് അലിയായി മോഹൻലാൽ എത്തുന്ന നിമിഷം തിയേറ്ററിന് ആവശ്യമായ താരവൈദ്യുതി ലഭിക്കുന്നു. ഏതാനും മിനിറ്റുകൾ മാത്രമുള്ള സാന്നിധ്യത്തിൽ തന്നെ നടത്തത്തിലും നോട്ടത്തിലും സംഭാഷണത്തിലും കഥാപാത്രത്തിന് ഒരു ചരിത്രഭാരം നൽകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിയുന്നു.
അതേ രംഗത്തിൽ ടൊവിനോ തോമസിനെയും മോഹൻലാലിന്റെ സംഘാംഗമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. സൗബിൻ ഷാഹിറും അതിഥിവേഷത്തിലെത്തുന്നു. ഈ നിമിഷങ്ങൾ പ്രേക്ഷകന് ആവേശം നൽകുമെങ്കിലും മറ്റൊരു പ്രശ്നവും ഉയർത്തുന്നു. നിലവിലെ സിനിമയുടെ കഥയിൽ നിർണായക പങ്കില്ലാത്ത വലിയ താരങ്ങളെ അവസാന നിമിഷം കൊണ്ടുവന്ന് രണ്ടാം ഭാഗത്തിനുള്ള പരസ്യമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് എത്രത്തോളം ന്യായമാണ്?
മുഴുവൻ സിനിമ നൽകാൻ കഴിയാത്ത ആവേശം അവസാനത്തെ ഏതാനും മിനിറ്റുകളിൽ അതിഥിതാരങ്ങൾ നൽകുന്നു എന്നതുതന്നെ ‘ഖലീഫ’യുടെ ദൗർബല്യത്തിന്റെ തെളിവായി മാറുന്നു. മോഹൻലാലിന്റെ പ്രവേശനം സിനിമയുടെ ഏറ്റവും വലിയ കൈയടിയായി മാറുമ്പോൾ, രണ്ടര മണിക്കൂറോളം ആമിറിനെ ‘ഖലീഫ’യായി ഉയർത്താൻ ശ്രമിച്ച സിനിമ തന്നെ സ്വന്തം നായകനെ മറികടക്കുന്ന ഒരു നിഴൽ അവസാനം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാതെ അതിന്റെ സൗന്ദര്യം ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ
‘ഖലീഫ’ മോശമായി കാണാനാവാത്ത സിനിമയല്ല. വലിയ തിരശ്ശീലയിൽ ആസ്വദിക്കാവുന്ന കാഴ്ചകൾ അതിലുണ്ട്. പ്രിഥ്വിരാജിന്റെ സാന്നിധ്യമുണ്ട്. മികച്ച സാങ്കേതികപ്രവർത്തനമുണ്ട്. ചില സംഘട്ടനങ്ങൾ ആവേശകരമാണ്. അവസാനത്തെ അതിഥിവേഷങ്ങൾ പ്രേക്ഷകരെ ഉണർത്തുകയും ചെയ്യും.
പക്ഷേ സിനിമ ആരംഭിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയസാധ്യതയോട് നീതി പുലർത്തുന്നില്ല. സ്വർണക്കടത്തും ഭരണകൂടവും രാഷ്ട്രീയവും ചേർന്ന ഒരു സംവിധാനത്തെ പൊളിച്ചുകാണിക്കാനാണ് ചിത്രം തുടങ്ങുന്നതെന്ന തോന്നലുണ്ടാകും. ഒടുവിൽ അത് മറ്റൊരു കുടുംബസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉദയത്തെ ആഘോഷിക്കുകയാണ്.
കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ വ്യവസ്ഥയെക്കാൾ കുറ്റവാളിയുടെ കാന്തികതയിൽ ആകൃഷ്ടമാകുന്ന സിനിമയാണിത്. അതിനാൽ ‘ഖലീഫ’യുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തിയും പരിമിതിയും ഒരേ ഇടത്താണ്. അധികാരത്തെ തകർക്കുന്നതിൽ സിനിമയ്ക്ക് വലിയ താല്പര്യമില്ല; ആ അധികാരം കൈവശം വെയ്ക്കാൻ ഏറ്റവും യോഗ്യനായ പുരുഷൻ ആരാണെന്ന് കണ്ടെത്തുന്നതിലാണ് അതിന്റെ ആവേശം.
കാഴ്ചയുടെ സമൃദ്ധിയോടെ മുന്നേറുന്ന ‘ഖലീഫ’ അതുകൊണ്ട് ഒരു മികച്ച രാഷ്ട്രീയ ത്രില്ലറായി മാറുന്നില്ല. എന്നാൽ താരപ്രഭയും സാങ്കേതികമികവും നിറഞ്ഞ, ഇടയ്ക്കിടെ ആവേശം പകരുന്ന വാണിജ്യകാഴ്ചയായി അത് നിലനിൽക്കുന്നു.
