മഞ്ഞിൽ പ്രതീക്ഷ തിരയുന്ന മനുഷ്യൻ്റെ പോരാട്ടം

ഹിമാലയത്തിൻ്റെ വരണ്ട നെഞ്ചിൽ, വെള്ളം പോലും ചിലപ്പോൾ ഓർമ്മപോലെ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്ന ലഡാക്കിൽ, ഒരാൾ മഞ്ഞുകൊണ്ട് പ്രതീക്ഷ പണിതു. കുട്ടികൾ പരാജയപ്പെടുന്ന സ്കൂളുകളെ ജീവിതം പഠിക്കുന്ന ഇടങ്ങളാക്കി. തണുപ്പിനെ തോല്പിക്കാൻ മണ്ണും സൂര്യനും ചേർത്ത് വീടുകൾ കെട്ടി. പിന്നീട് അതേ മനുഷ്യൻ സ്വന്തം ശരീരം തന്നെ സമരഭൂമിയാക്കി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പേര് സോനം വാങ്ചുക്ക്.

3 ഇഡിയറ്റ്സ് എന്ന സിനിമ കണ്ടവർക്ക് ഫുൻസുഖ് വാങ്ഡു എന്ന ആമിർ ഖാൻ കഥാപാത്രത്തെ എളുപ്പം മറക്കാനാകില്ല. പരീക്ഷയിൽ മാർക്ക് നേടുന്നതിനെക്കാൾ ജീവിതം മനസ്സിലാക്കാൻ പഠിപ്പിച്ച, യന്ത്രങ്ങളെക്കാൾ മനുഷ്യനെ സ്നേഹിച്ച, ക്ലാസ് മുറിയെ ജീവിതത്തോട് ബന്ധിപ്പിച്ച ആ കഥാപാത്രം ഒരു തലമുറയുടെ ഓർമ്മയിൽ പതിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. പലരും ആ കഥാപാത്രത്തിന് പ്രചോദനമായ മനുഷ്യനായി സോനം വാങ്ചുക്കിനെ ഓർക്കുന്നു. എന്നാൽ ഒരു തിരുത്തൽ വേണം: 3 ഇഡിയറ്റ്സ് സോനം വാങ്ചുക്കിൻ്റെ ജീവചരിത്രമല്ല. അത് അദ്ദേഹത്തിൽനിന്ന് “പ്രചോദനം” ഉൾക്കൊണ്ടതായി പൊതുവെ പറയപ്പെട്ടെങ്കിലും, അത് തൻ്റെ ബയോപിക് അല്ലെന്ന് വാങ്ചുക്ക് തന്നെ പലതവണ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്; അടുത്തിടെ ആമിർ ഖാനും ആ കഥാപാത്രം നേരിട്ട് വാങ്ചുക്കിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയതല്ലെന്ന് പറഞ്ഞു. പക്ഷേ സിനിമയേക്കാൾ വലിയ കഥ യാഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ട്. അത് ലഡാക്കിൻ്റെ മണ്ണിൽനിന്ന് ഉയർന്ന ഈ മനുഷ്യൻ്റെ കഥയാണ്.

ലഡാക്കിൻ്റെ ഭാഷയും കാലാവസ്ഥയും കുട്ടികളും ജലക്ഷാമവും ആത്മാഭിമാനവും ചേർന്നുണ്ടാക്കിയ ഒരു യഥാർത്ഥ മനുഷ്യനാണ് വാങ്ചുക്ക്. അദ്ദേഹം എഞ്ചിനീയറാണ്. അധ്യാപകനാണ്. പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനാണ്. അതിലും മേലെ, മനുഷ്യജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിൽ ചിന്തിക്കുന്ന ഒരു സാധാരണക്കാരനാണ്.

1966 സെപ്റ്റംബർ 1ന് ലഡാക്കിലെ ഉലെ-ടോക്പോ ഗ്രാമത്തിലാണ് സോനം വാങ്ചുക്ക് ജനിച്ചത്. ഗ്രാമത്തിൽ സ്കൂൾ ഇല്ലാത്തതിനാൽ 9 വയസ്സുവരെ അമ്മയാണ് അദ്ദേഹത്തെ വീട്ടിലിരുത്തി പഠിപ്പിച്ചത്. പിന്നീട് ശ്രീനഗറിലെ സ്കൂളിൽ ചേർന്നപ്പോൾ ഭാഷ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ മതിലായി. സ്വന്തം ഭാഷയിലും മണ്ണിലും വളർന്ന കുട്ടി പെട്ടെന്ന് ഉർദുവിൻ്റെയും ഇംഗ്ലീഷിൻ്റെയും ക്ലാസ് മുറിയിലേക്ക് തള്ളപ്പെട്ടപ്പോൾ പഠനം ഒരു വേദനയായി മാറി. ഈ ബാല്യാനുഭവമാണ് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വിദ്യാഭ്യാസചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനം — കുട്ടിയെ പഠിപ്പിക്കണമെങ്കിൽ ആദ്യം കുട്ടിയുടെ ഭാഷയും ജീവിതവും മനസ്സിലാക്കണം.

വാങ്ചുക്ക് പിന്നീട് ശ്രീനഗറിലെ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജിയിൽ നിന്ന് മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിങ് ബിരുദം നേടി. പക്ഷേ, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ യഥാർത്ഥ പഠനം കോളേജിൽ തീർന്നില്ല. അത് ലഡാക്കിലെ കുട്ടികളിലേക്കു മടങ്ങിയെത്തിയപ്പോഴാണ് തുടങ്ങിയത്. വിദ്യാഭ്യാസം കുട്ടികളെ സ്വന്തം മണ്ണിൽനിന്ന് അകറ്റുന്ന ഒന്നാകരുത്. പഠനം പരാജയത്തിൻ്റെ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നൽകുന്ന യന്ത്രമാകരുത്. കുട്ടികൾക്ക് പുസ്തകങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; പക്ഷേ ജീവിതവുമായി അവയ്ക്ക് ബന്ധമില്ലായിരുന്നു. പരീക്ഷകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; പക്ഷേ പഠനം ഇല്ലായിരുന്നു. മാർക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു; പക്ഷേ ആത്മവിശ്വാസം ഇല്ലായിരുന്നു. ഇത് വാങ്ചുക്കിനെ അലട്ടി. സ്കൂൾ കുട്ടിയെ തോല്പിക്കുന്ന ഇടമല്ല, കുട്ടി ലോകത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്ന ഇടമാകണം — ഈ ലളിതമായ ബോധ്യമാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ജീവിതദിശ നിശ്ചയിച്ചത്.

1988ൽ അദ്ദേഹം സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം സ്റ്റുഡൻ്റ്സ് എജ്യുക്കേഷണൽ ആൻഡ് കൾച്ചറൽ മൂവ്മെൻ്റ് ഓഫ് ലഡാക്ക് — സെക്മോൾ — സ്ഥാപിച്ചു. ലഡാക്കിലെ സർക്കാർ സ്കൂൾ സംവിധാനത്തെ കുട്ടികൾക്കനുയോജ്യമാക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഉദ്ദേശ്യം. പരാജയപ്പെട്ടവരെന്ന് മുദ്രകുത്തപ്പെട്ട കുട്ടികളെ ജീവിതത്തിൻ്റെ ക്ലാസ് മുറിയിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരികയായിരുന്നു അതിൻ്റെ ലക്ഷ്യം. പഠനം പുസ്തകത്തിൽ ഒതുങ്ങരുത്; അത് വയലിലും വർക്ക്‌ഷോപ്പിലും അടുക്കളയിലും സൂര്യപ്രകാശത്തിലും മണ്ണിലും ജലത്തിലും വേണം എന്നായിരുന്നു വാങ്ചുക്കിൻ്റെ ചിന്ത.

സെക്മോളിൻ്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ആശയം അതിൻ്റെ പ്രവേശന മാനദണ്ഡത്തിലാണ്. അവിടെ കുട്ടികളെ സ്വീകരിച്ചത് ഉയർന്ന മാർക്കിൻ്റെ പേരിലല്ല. മറിച്ച് പരീക്ഷയിൽ പരാജയപ്പെട്ട കുട്ടികൾക്കാണ് വാതിൽ തുറന്നത്. സാധാരണ സ്കൂൾ സംവിധാനത്തിൽ “തോറ്റവർ” എന്ന് മുദ്രകുത്തപ്പെട്ട കുട്ടികളെയാണ് വാങ്ചുക്ക് ജീവിതത്തിൻ്റെ മറ്റൊരു പാഠശാലയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചത്. അവിടെ പരാജയം അവസാനമല്ല; തുടക്കമാണ്. സെക്മോൾ വഴി അദ്ദേഹം ലഡാക്കിലെ വിദ്യാഭ്യാസത്തെ നാട്ടുജീവിതത്തോടും സംസ്കാരത്തോടും ഭാഷയോടും ചേർത്തു.

സെക്മോൾ ക്യാമ്പസ് ഒരു കെട്ടിടസമുച്ചയം മാത്രമല്ല. അത് വാങ്ചുക്കിൻ്റെ ചിന്തയുടെ രൂപകമാണ്. മണ്ണുകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച, സൂര്യപ്രകാശം ഉപയോഗിച്ച് ചൂട് പിടിച്ചു നിർത്തുന്ന കെട്ടിടങ്ങൾ. പുറത്തു -15 ഡിഗ്രി തണുപ്പുണ്ടായാലും അകത്ത് ചൂട് നിലനിൽക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള ലളിതവും ശാസ്ത്രീയവുമായ നിർമ്മാണം. ഇന്ധനം കത്തിക്കാതെ, പ്രകൃതിയെ തോല്പിക്കാതെ, പ്രകൃതിയോടൊപ്പം ജീവിക്കാനുള്ള ഒരു പാഠം തന്നെയാണ് ആ ക്യാമ്പസ് നൽകുന്നത്.

ഇവിടെ പുസ്തകത്തിലെ സൂത്രവാക്യമല്ല എഞ്ചിനീയറിങ്. അത് കുട്ടിയുടെ കൈയിലെ മണ്ണാണ്. മേൽക്കൂരയിലൂടെ കടന്നുവരുന്ന സൂര്യപ്രകാശമാണ്. കാറ്റിനെ തടയുന്ന മതിലാണ്. തണുപ്പിൽ ഉറങ്ങുന്ന ശരീരത്തിന് കിട്ടുന്ന ചൂടാണ്. ശാസ്ത്രം മനുഷ്യനിൽനിന്ന് അകന്നാൽ അത് ശൂന്യമാകുന്നു; മനുഷ്യജീവിതത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുമ്പോഴാണ് അത് കരുണയാകുന്നത് എന്ന് വാങ്ചുക്ക് നമ്മെ പഠിപ്പിച്ചു.

സോനം വാങ്ചുക്ക് ഒരു സ്കൂൾ സ്ഥാപകൻ മാത്രമല്ല. പരാജയപ്പെട്ട കുട്ടിയെ വീണ്ടും വിശ്വസിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ച അധ്യാപകനാണ്. സാധാരണ വിദ്യാഭ്യാസവ്യവസ്ഥ “തോറ്റു” എന്നു പറഞ്ഞ കുട്ടികളിൽ അദ്ദേഹം കണ്ടത് കഴിവാണ്. പുസ്തകത്തിൻ്റെ ചുവരുകൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങാത്ത ബുദ്ധിയെയും കൈകൊണ്ട് പഠിക്കുന്ന ശാസ്ത്രത്തെയും അദ്ദേഹം ആദരിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വിദ്യാഭ്യാസദർശനം ഇന്ത്യയിലെ അനേകം അധ്യാപകർക്കും വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും ‘ലേണിങ് ബൈ ഡൂയിങ്’ എന്ന ആശയത്തിൻ്റെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മാതൃകയായത്.

2018ൽ അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ച ഹിമാലയൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ആൾട്ടര്‍നേറ്റീവ്സ് ലഡാക്ക് — ഹിയാൽ — മറ്റൊരു സ്വപ്നമായിരുന്നു. പതിവ് സർവകലാശാലാ മാതൃകയ്ക്ക് പകരം ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ പ്രശ്നങ്ങൾ പഠനവിഷയമാക്കുന്ന ഒരു സ്ഥാപനമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആശയം. പുസ്തകപഠനത്തിന് പകരം കൈകൊണ്ടുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ, സമൂഹത്തിൽ നേരിട്ടുള്ള ഇടപെടൽ, ഗവേഷണം, സംരംഭകത്വം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം — ഇതെല്ലാം ചേർന്ന ഒരു ബദൽ വിദ്യാഭ്യാസരീതി. മലമേഖലകളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് അവിടെത്തന്നെ പരിഹാരം കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ് ഹിയാലിൻ്റെ ആത്മാവ്.

സൂര്യപ്രകാശം ഉപയോഗിച്ച് ചൂട് പിടിച്ചു നിർത്തുന്ന കെട്ടിടങ്ങൾ, മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ നിർമ്മാണം, സോളാർ ഹീറ്റിങ്, ഗ്രീൻ ബിൽഡിങ്, ജലസംഭരണം, സുസ്ഥിര കൃഷി, യുവാക്കളെ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളിലേക്കും ഇക്കോ-ടൂറിസത്തിലേക്കും ഗ്രീൻ ടെക്നോളജിയിലേക്കും നയിക്കൽ — വാങ്ചുക്കിൻ്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പല ദിശകളിലേക്കും നീളുന്നു. എന്നാൽ അവയ്ക്ക് എല്ലാം ഒരു കേന്ദ്രമുണ്ട്: ലഡാക്കിലെ മനുഷ്യൻ സ്വന്തം മണ്ണിൽ തന്നെ അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കണം.

ലഡാക്കിലെ ജലക്ഷാമം കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തിൻ്റെ ഏറ്റവും വേദനാജനകമായ അടയാളങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഹിമാനികൾ മാറുന്നു. മഞ്ഞിൻ്റെ സമയക്രമം മാറുന്നു. കർഷകർക്ക് വെള്ളം വേണ്ട സമയത്ത് പർവതങ്ങളിൽനിന്ന് വെള്ളമെത്താറില്ല. ഈ പ്രശ്നത്തിന് വാങ്ചുക്ക് കണ്ടെത്തിയ മറുപടിയാണ് ‘ഐസ് സ്തൂപ’. ശൈത്യകാലത്ത് ഒഴുകിപ്പോകുന്ന വെള്ളം ഹിമസ്തൂപങ്ങളായി സംഭരിച്ച്, വസന്തകാലത്ത് കൃഷിക്കാവശ്യമായ സമയത്ത് അത് പതുക്കെ ഉരുകി വെള്ളം നൽകുന്ന ലളിതവും അത്ഭുതകരവുമായ വിദ്യ. ഈ ഹിമസ്തൂപം ഒരു സാങ്കേതിക വിദ്യ മാത്രമല്ല. അത് മഞ്ഞുകൊണ്ടെഴുതിയ ഒരു കവിതയാണ്. വെള്ളമില്ലാത്ത നാളെയ്ക്കായി ഇന്നത്തെ മഞ്ഞിനെ സൂക്ഷിച്ചുവെക്കുന്ന ഒരു ഹിമാലയൻ പ്രതീക്ഷ. പ്രകൃതിയുടെ ഭാഷ മനസ്സിലാക്കിയാൽ ഏതു പ്രശ്നത്തിനു മനുഷ്യന് പരിഹാരം കണ്ടെത്താനാകുമെന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ നിർമ്മിതരൂപം.

വാങ്ചുക്കിന് ലഭിച്ച അംഗീകാരങ്ങൾ ആ യാത്രയുടെ അടയാളങ്ങളാണ്. 2002ൽ അശോക ഫെലോഷിപ്പ് ലഭിച്ചു. 2016ൽ റോളക്സ് അവാർഡ് ഫോർ എൻ്റർപ്രൈസ് നേടി. 2018ൽ രമൺ മാഗ്സസെ അവാർഡ് ലഭിച്ചു. ലഡാക്കിലെ പഠനസംവിധാനത്തെ സമൂഹത്തിൻ്റെ പങ്കാളിത്തത്തോടെ മാറ്റിയതും, യുവാക്കളുടെ ജീവിതസാധ്യതകൾ വിപുലീകരിച്ചതുമാണ് പുരസ്കാരത്തിനർഹനാക്കിയത്. മാഗ്സസെ അവാർഡ് അദ്ദേഹത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധയിൽ കൂടുതൽ ശക്തമായി എത്തിച്ചു. പക്ഷേ വാങ്ചുക്കിൻ്റെ മഹത്വം അവാർഡുകളിലല്ല. അത് പരാജയപ്പെട്ട കുട്ടിയുടെ കണ്ണിൽ പുതിയ പ്രകാശം തെളിച്ചതിലാണ്. മഞ്ഞുപിടിച്ച ഗ്രാമത്തിലേക്ക് വെള്ളത്തിൻ്റെ പ്രതീക്ഷ കൊണ്ടുവന്നതിലാണ്. സ്വന്തം ജനങ്ങളുടെ ഭൂമിയെയും പരിസ്ഥിതിയെയും സംരക്ഷിക്കണം എന്ന് പറഞ്ഞതിനാണ് അദ്ദേഹം പിന്നീട് തെരുവിലും ഉപവാസത്തിലും ജയിലിലും എത്തിയത്.

2019ന് ശേഷം ലഡാക്കിൻ്റെ ഭരണഘടനാപരമായ സ്ഥിതി മാറിയപ്പോൾ, പ്രദേശത്തിൻ്റെ സ്വയംഭരണവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും ജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങളും വലിയ ചർച്ചയായി. ലഡാക്കിന് സംസ്ഥാന പദവി, ആറാം ഷെഡ്യൂൾ സംരക്ഷണം, പ്രാദേശിക ഭൂമി–തൊഴിൽ അവകാശങ്ങൾ, ഹിമാലയൻ പരിസ്ഥിതിയുടെ സുരക്ഷ എന്നിവ ആവശ്യപ്പെട്ട് വാങ്ചുക്ക് ലഡാക്കിൻ്റെ പൊതുശബ്ദമായി മാറി. 2024ൽ ലഡാക്കിൻ്റെ സ്വയംഭരണാവകാശത്തിനും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനുമായി അദ്ദേഹം ഉപവാസം നടത്തി; ആയിരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് പിന്തുണയായി ലേയിലും കാർഗിലിലും തെരുവിലിറങ്ങി.

2025 സെപ്റ്റംബർ 24ന് ലേയിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധം അക്രമത്തിലേക്ക് നീങ്ങി; പൊലീസ് വെടിവെപ്പിൽ 4 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് സെപ്റ്റംബർ 26ന് വാങ്ചുക്കിനെ ദേശീയ സുരക്ഷാ നിയമപ്രകാരം തടവിലാക്കി. 2026 മാർച്ച് 14നാണ് കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ തടങ്കൽ പിൻവലിച്ചത്.

ഒരു അധ്യാപകനെയും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനെയും ദേശീയസുരക്ഷാ നിയമപ്രകാരം ജയിലിലടയ്ക്കേണ്ടിവരുന്ന അവസ്ഥ ജനാധിപത്യത്തിനുള്ള മുന്നറിയിപ്പാണ്. മഞ്ഞിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഉണ്ടാക്കിയ മനുഷ്യൻ, കുട്ടികളെ പരാജയത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തിയ മനുഷ്യൻ, ചൈനീസ് അതിക്രമത്തിനെതിരെ ജനങ്ങളെ ബോധവൽക്കരിച്ച മനുഷ്യൻ — ലഡാക്കിൻ്റെ അവകാശം ചോദിച്ചപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് സംശയാസ്പദനായി മാറുന്നു. ഇതാണ് അധികാരദേശീയതയുടെ ഇരട്ടത്താപ്പ്.

വാങ്ചുക്കിൻ്റെ സമരം ഒരു പാർട്ടി സമരമല്ല. അത് മണ്ണിൻ്റെ സമരമാണ്. ഹിമാലയത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവർക്ക് അവരുടെ ഭൂമിയെക്കുറിച്ച് തീരുമാനിക്കാൻ അവകാശമുണ്ടാകണം എന്ന ലളിതമായ ജനാധിപത്യവാദമാണ് അതിൻ്റെ അടിസ്ഥാനം. വികസനത്തിൻ്റെ പേരിൽ പർവതങ്ങളെ തുറന്ന് കൊടുക്കുമ്പോൾ ആദ്യം നഷ്ടമാകുന്നത് പ്രകൃതിയല്ല; അവിടെ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ ഭാവിയാണ് എന്ന മുന്നറിയിപ്പാണ് വാങ്ചുക്ക് ആവർത്തിക്കുന്നത്.

വാങ്ചുക്കിൻ്റെ ദേശസ്നേഹം മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ ദേശസ്നേഹം അല്ല. അതിർത്തിയിൽ താമസിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ ജീവിതസുരക്ഷയും പരിസ്ഥിതിസുരക്ഷയും ദേശീയസുരക്ഷയുടെ ഭാഗമാണെന്ന് അദ്ദേഹം നിരന്തരം പറഞ്ഞു. 2020ലെ ഗാൽവൻ സംഘർഷകാലത്ത് ചൈനീസ് ഉത്പന്നങ്ങളും ആപ്പുകളും ബഹിഷ്കരിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആഹ്വാനം ചെയ്തു. “ചൈനീസ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഒരു ആഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ, ഹാർഡ്‌വെയർ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഉപേക്ഷിക്കുക” എന്ന അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഹ്വാനം വലിയ ചർച്ചയായി.

ഇവിടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി കാണുന്നത്. ചൈനീസ് അതിർത്തി നീക്കങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ അദ്ദേഹം ദേശീയവാദിയാണ്. എന്നാൽ ലഡാക്കിലെ ജനങ്ങളുടെ ഭൂമി, തൊഴിൽ, സ്വയംഭരണം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം എന്നിവ ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ അതേ മനുഷ്യനെ സംശയത്തോടെ നോക്കുന്നു. അതാണ് ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയുടെ ദുഃഖം.

ഇന്ന് അദ്ദേഹം വീണ്ടും സമരത്തിലാണ്. ഡൽഹിയിൽ പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകളും വിദ്യാഭ്യാസവ്യവസ്ഥയിലെ പ്രതിസന്ധിയും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രി ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാരസമരം തുടരുകയാണ്. സമരം 24 ദിവസങ്ങൾ പിന്നിട്ടു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആരോഗ്യനില നിരീക്ഷിക്കാൻ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി അധികൃതരോട് നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകൾ ലക്ഷക്കണക്കിന് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വിശ്വാസത്തെ ബാധിച്ച പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ സമരം.

വാങ്ചുക്ക് എന്തുകൊണ്ടാണ് അധികാരത്തെ അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നത്? കാരണം അദ്ദേഹം ശാന്തമായി സംസാരിക്കുന്ന ആളാണ്. പക്ഷേ ആ ശാന്തതക്കുള്ളിൽ ചോദ്യം ഉണ്ട്. അദ്ദേഹം കല്ലെറിയുന്നില്ല; പക്ഷേ കണക്കുകൾ ചോദിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം വിദ്വേഷം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നില്ല; പക്ഷേ വികസനത്തിൻ്റെ പേരിൽ ആരുടെ ഭൂമിയാണ് നഷ്ടപ്പെടുന്നതെന്ന് ചോദിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം രാജ്യവിരുദ്ധനല്ല; മറിച്ച് അതിർത്തിയിൽ ജീവിക്കുന്ന ജനങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്താതെ രാജ്യസുരക്ഷയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നത് അപൂർണ്ണമാണെന്ന് ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു.

വാങ്ചുക്കിനെ ചൈനയും ഇഷ്ടപ്പെടില്ല, കാരണം അദ്ദേഹം ചൈനീസ് അതിർത്തി നീക്കങ്ങളെയും ഉത്പന്നാധീനതയെയും ചോദ്യം ചെയ്തു. വാങ്ചുക്കിനെ കേന്ദ്രത്തിലെ വലതുപക്ഷ അധികാരവും അസ്വസ്ഥതയോടെ നോക്കും, കാരണം അദ്ദേഹം ദേശീയതയെ മുദ്രാവാക്യത്തിൽനിന്ന് മനുഷ്യജീവിതത്തിലേക്ക് മാറ്റുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ദേശീയസുരക്ഷ എന്നത് അതിർത്തിയിലെ സൈനികനു മാത്രമല്ല; അതിർത്തി ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്ന കർഷകനും ഇടയനും വിദ്യാർത്ഥിക്കും അവരുടെ ഭൂമിയും വെള്ളവും തൊഴിലും സംസ്കാരവുമാണ്.

സോനം വാങ്ചുക്ക് ഒരു എഞ്ചിനീയർ മാത്രമല്ല. ഒരു അധ്യാപകൻ മാത്രമല്ല. ഒരു പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ മാത്രമല്ല. അദ്ദേഹം ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ അപൂർവമായ ജനാധിപത്യ ശബ്ദമാണ്. കുട്ടിയെ തോല്പിക്കാത്ത വിദ്യാഭ്യാസം വേണം എന്ന് പറയുന്ന ശബ്ദം. പ്രകൃതിയെ തകർക്കാത്ത വികസനം വേണം എന്ന് പറയുന്ന ശബ്ദം. അതിർത്തി സംരക്ഷിക്കാൻ അതിർത്തി ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം എന്ന് പറയുന്ന ശബ്ദം. യുവാക്കളെ പാഠപുസ്തകത്തിൻ്റെ തടവറയിൽനിന്ന് ജീവിതത്തിൻ്റെ പരീക്ഷണശാലയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം എന്ന് പറയുന്ന ശബ്ദം.

സോനം വാങ്ചുക്കിൻ്റെ മുഖത്ത് ഒരു വിചിത്രമായ ശാന്തതയുണ്ട്. അത് തോൽവിയറിയാത്ത മനുഷ്യൻ്റെ അഹങ്കാരമല്ല. വേദനയെ മനസ്സിലാക്കിയ മനുഷ്യൻ്റെ പ്രകാശമാണ്. അദ്ദേഹം സംസാരിക്കുമ്പോൾ ശാസ്ത്രം വരും, പക്ഷേ അതിൽ കാഠിന്യമില്ല. രാഷ്ട്രീയം വരും, പക്ഷേ അതിൽ വിദ്വേഷമില്ല. പരിസ്ഥിതി വരും, പക്ഷേ അത് മുദ്രാവാക്യമാകാതെ ജീവിതത്തിൻ്റെ ചോദ്യമാകും.

അദ്ദേഹം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ലളിതമാണ്. നല്ല വിദ്യാഭ്യാസം കുട്ടിയെ സ്വന്തം മണ്ണിൽനിന്ന് പറിച്ചുമാറ്റരുത്. നല്ല സാങ്കേതികവിദ്യ പ്രകൃതിയെ കീഴടക്കാൻ വേണ്ടതല്ല; പ്രകൃതിയോടൊപ്പം ജീവിക്കാൻ വേണ്ടതാണ്. നല്ല വികസനം കെട്ടിടങ്ങൾ മാത്രം പണിയരുത്; മനുഷ്യരുടെ ആത്മവിശ്വാസവും പണിയണം. നല്ല ജനാധിപത്യം ജനങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തെ തടവിലാക്കരുത്; അതുകേൾക്കണം.

വാങ്ചുക്കിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നത് ഒരു വ്യക്തിയെ പിന്തുണയ്ക്കലല്ല. അത് ഇന്ത്യയുടെ മികച്ച സാധ്യതകളെ പിന്തുണയ്ക്കലാണ്. ഒരു കുട്ടിയുടെ മാതൃഭാഷയെ പിന്തുണയ്ക്കലാണ്. ഒരു മലയുടെ ജലസ്രോതസിനെ പിന്തുണയ്ക്കലാണ്. ഒരു ഗ്രാമത്തിൻ്റെ സ്വയംഭരണാവകാശത്തെ പിന്തുണയ്ക്കലാണ്. പരീക്ഷ എഴുതുന്ന വിദ്യാർത്ഥിയുടെ നീതിബോധത്തെ പിന്തുണയ്ക്കലാണ്. അതിർത്തിയിൽ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ ആത്മാഭിമാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കലാണ്.

മഞ്ഞ് ഉരുകും. ഹിമാനികൾ പിൻമാറും. ഭരണകൂടങ്ങൾ മാറും. സിനിമകൾ പഴയതാകും. പക്ഷേ സോനം വാങ്ചുക്കിനെ പോലുള്ളവർ ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യം നിലനിൽക്കും: വിദ്യാഭ്യാസം എന്തിനാണ്? വികസനം ആര്ക്കാണ്? ദേശസ്നേഹം ആരുടെ ജീവിതത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു?

ആ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മറുപടി കണ്ടെത്താൻ ഇന്ത്യ തയ്യാറായാൽ, വാങ്ചുക്ക് ജയിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം ജയിച്ചാൽ ജയിക്കുന്നത് ലഡാക്ക് മാത്രമല്ല. ജയിക്കുന്നത് നമ്മുടെ ഭാവിയാണ്.