ദേശസ്നേഹത്തിന് ചീഫ് സെക്രട്ടറിയുടെ ഹാജർപുസ്തകമോ?

ഒരു രാജ്യത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നത് എങ്ങനെയാണെന്ന് അളക്കാൻ ഒരു പാട്ടിന്റെ വരികൾ മതിയാകുമോ? ആരെങ്കിലും വന്ദേ മാതരം പാടിയില്ലെങ്കിൽ അയാളുടെ രാജ്യസ്നേഹം കുറയുമോ? ഒരു പൗരന്റെ ദേശക്കൂറ് തെളിയിക്കാൻ അയാളുടെ വായിൽനിന്ന് നിർബന്ധിച്ച് വാക്കുകൾ പുറത്തുകൊണ്ടുവരേണ്ടതുണ്ടോ? വന്ദേ മാതരത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി രാജ്യത്ത് വീണ്ടും ഉയർന്നിരിക്കുന്ന വിവാദത്തിന്റെ കാതൽ ഈ ചോദ്യങ്ങളിലാണ്.

വന്ദേ മാതരം ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമര ചരിത്രത്തിലെ മഹത്തായ ഗാനമാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരായ പോരാട്ടത്തിൽ ആയിരങ്ങൾക്ക് ആവേശം നൽകിയ വാക്കുകളാണ് അത്. അതിനെ ആദരിക്കുന്നതിൽ തർക്കമില്ല. എന്നാൽ ഒരു ഗാനത്തെ ആദരിക്കുന്നതും അതു പാടാൻ ഓരോ മനുഷ്യനെയും നിർബന്ധിക്കുന്നതും രണ്ടാണ്. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ആത്മാവ് രണ്ടാമത്തേതിനെ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.

പക്ഷേ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ ഉയരുന്ന ചോദ്യം വന്ദേ മാതരത്തെ ആദരിക്കണോ വേണ്ടയോ എന്നതല്ല. വന്ദേ മാതരം പാടണമോ വേണ്ടയോ എന്ന് ഒരു പൗരന് തീരുമാനിക്കാമോ, അതോ സർക്കാർ തീരുമാനിക്കുമോ? ദേശസ്നേഹം മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽനിന്ന് ഉയരേണ്ടതാണോ, സെക്രട്ടറിയറ്റിലെ ഉത്തരവിൽനിന്ന് ഇറങ്ങേണ്ടതാണോ? ഈ ചോദ്യമാണ് കേരള ചീഫ് സെക്രട്ടറി ബിശ്വനാഥ് സിൻഹയുടെ ഓഗസ്റ്റ് 6ലെ നിർദേശം മുന്നിലെത്തിക്കുന്നത്.

കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ ‘ഹർ ഘർ തിരംഗ’ പരിപാടിയുമായി വന്ദേ മാതരത്തിന്റെ 150ാം വാർഷികാഘോഷം ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് കത്ത്. ഓഗസ്റ്റ് 9 മുതൽ 17 വരെയുള്ള എല്ലാ ഭൗതിക ആഘോഷങ്ങളിലും ദേശീയപതാക ഉയർത്തുന്നതിനൊപ്പം വന്ദേ മാതരത്തിന്റെ കൂട്ടായ ആലാപനവും ഉണ്ടാകണമെന്ന് കത്ത് പറയുന്നു. കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ വന്ദേ മാതരം സംബന്ധിച്ച നിർദേശങ്ങൾ “പൂർണമായി” പാലിക്കണമെന്നും വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഇതൊരു സാധാരണ അഭ്യർഥനയായി അവിടെ അവസാനിക്കുന്നില്ല. തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പിനെയും പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പിനെയും നോഡൽ വകുപ്പുകളാക്കുന്നു. ജില്ലാ തലത്തിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ നിയോഗിക്കാനും കളക്ടർമാരെയും വകുപ്പ് മേധാവികളെയും പങ്കെടുപ്പിച്ച് വീഡിയോ കോൺഫറൻസ് നടത്താനും തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളും കുടുംബശ്രീയും പരിപാടി നടപ്പാക്കാനുള്ള വിശദ നിർദേശങ്ങൾ നൽകാനും ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

സർക്കാർ ജീവനക്കാർ, പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ, സിവിൽ സൊസൈറ്റി സംഘടനകൾ തുടങ്ങിയവരുടെ “active participation … shall be ensured” എന്നാണ് കത്തിലെ ഭാഷ. സർക്കാർ ഓഫീസുകളും സ്കൂളുകളും കോളേജുകളും പൊതു- സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളും പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാകണമെന്നും നിർദേശമുണ്ട്. അവസാന നിർദേശം അതിലും വ്യക്തമാണ്: കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ ജൂലൈ 14ലെ കത്തിലെ എല്ലാ നിർദേശങ്ങളും പാലിക്കണം. അവിടെയാണ് പ്രശ്നം.

കേന്ദ്രം ‘ഉപദേശം’ എന്നു പറഞ്ഞു; കേരളം ‘ഉറപ്പാക്കണം’ എന്നു പറയുന്നു

ഇതിലെ ഏറ്റവും വലിയ വൈരുധ്യം സുപ്രീംകോടതിയുടെ മുന്നിൽത്തന്നെ കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്വീകരിച്ച നിലപാടിലാണ്. 2026 ജനുവരിയിൽ വന്ദേ മാതരത്തിന്റെ 6 ഖണ്ഡികകൾ സംബന്ധിച്ച് കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം പുറത്തിറക്കിയ മാർഗനിർദേശം സുപ്രീംകോടതിയിൽ ചോദ്യംചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. മാർച്ച് 25ന് കേസ് പരിഗണിച്ചപ്പോൾ സുപ്രീംകോടതി അത് “purely advisory”, അതായത് തീർത്തും ഉപദേശസ്വഭാവമുള്ളതാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. പാടാത്തതിന് ശിക്ഷയില്ലെന്നും ആരെയും നിർബന്ധിക്കുന്ന സാഹചര്യം ഇപ്പോൾ ഇല്ലെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് കോടതി ഹർജിയിൽ ഇടപെടാതിരുന്നത്. നിർബന്ധമോ ശിക്ഷയോ ഉണ്ടായാൽ വീണ്ടും കോടതിയെ സമീപിക്കാമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

അപ്പോൾ ചോദ്യം ലളിതമാണ്. കേന്ദ്രസർക്കാർ സുപ്രീംകോടതിയിൽ “ഇത് നിർബന്ധമല്ല” എന്നു പറയുമ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ ചീഫ് സെക്രട്ടറി എന്തിനാണ് “shall”, “shall be ensured”, “shall be followed” എന്ന നിർബന്ധഭാഷയിൽ ഉത്തരവ് ഇറക്കുന്നത്? ഒരു ഉപദേശത്തെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ശൃംഖലയിലൂടെ നടപ്പാക്കാനുള്ള നിർദേശമാക്കി മാറ്റാൻ ആരാണ് അധികാരം നൽകിയത്?

സ്കൂളുകളും കോളേജുകളും സർക്കാർ ഓഫീസുകളും പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളും തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളും കുടുംബശ്രീയും ജില്ലാ കളക്ടർമാരും വരെ ഇതിനായി ചലിപ്പിക്കുമ്പോൾ അത് വെറും സാംസ്കാരിക ആഘോഷത്തിന്റെ പരിധിയിൽ നിൽക്കുന്നില്ല. ഭരണകൂടത്തിന്റെ മുഴുവൻ യന്ത്രസംവിധാനവും ഒരു പ്രത്യേക ദേശീയതാ ആചാരത്തിന്റെ നടത്തിപ്പിനായി വിന്യസിക്കപ്പെടുകയാണ്. അതിലാണ് അപകടം.

പാടാതിരിക്കാനുള്ള അവകാശം പഠിപ്പിച്ചത് കേരളമാണ്

ഇതിനേക്കാൾ വലിയ വിരോധാഭാസം മറ്റൊന്നുണ്ട്. ദേശീയഗാനം പോലും നിർബന്ധിച്ച് പാടിപ്പിക്കാനാവില്ലെന്ന് ഇന്ത്യയെ പഠിപ്പിച്ച ചരിത്രപ്രധാനമായ കേസ് കേരളത്തിൽനിന്നാണ് ഉണ്ടായത്. 1986ലെ ബിജോ ഇമ്മാനുവൽ കേസിൽ, ദേശീയഗാനം ആലപിക്കുമ്പോൾ ആദരവോടെ എഴുന്നേറ്റുനിൽക്കുകയും മതവിശ്വാസത്തിന്റെ പേരിൽ പാടാതിരിക്കുകയും ചെയ്ത 3 സ്കൂൾകുട്ടികളെയാണ് കേരളത്തിലെ വിദ്യാഭ്യാസ അധികൃതർ പുറത്താക്കിയത്.

സുപ്രീംകോടതി ആ നടപടി തള്ളി. കോടതി അസന്ദിഗ്ധമായി പറഞ്ഞു: ദേശീയഗാനം പാടണമെന്ന് ഒരാളെ നിർബന്ധിക്കുന്ന നിയമവ്യവസ്ഥയില്ല. ആദരവോടെ എഴുന്നേറ്റുനിന്നുകൊണ്ട് പാടാതിരിക്കുന്നത് ദേശീയഗാനത്തോടുള്ള അനാദരവുമല്ല. ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 19(1)(a) നൽകുന്ന അഭിപ്രായ–പ്രകടന സ്വാതന്ത്ര്യവും അനുച്ഛേദം 25 നൽകുന്ന മനഃസാക്ഷിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും കോടതി ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു.

അതായത് കേരളത്തിലെ ഒരു സർക്കാർ സർക്കുലറിന്റെ പേരിൽ കുട്ടികളെ പാടാൻ നിർബന്ധിച്ചപ്പോൾ സുപ്രീംകോടതി 40 വർഷം മുമ്പ് പറഞ്ഞ ഭരണഘടനാപാഠമാണ്: ആദരവും നിർബന്ധിത ആലാപനവും ഒന്നല്ല. ഇപ്പോൾ അതേ കേരളത്തിന്റെ ചീഫ് സെക്രട്ടറിയാണ് നിർബന്ധത്തിന്റെ പ്രതീതി സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഭാഷയിൽ വന്ദേ മാതരം സംബന്ധിച്ച നിർദേശം നൽകുന്നത്. ചരിത്രത്തിന്റെ എന്തൊരു പരിഹാസമാണിത്!

പാടാത്തവൻ രാജ്യദ്രോഹിയല്ല

ദേശീയഗാനത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ സുപ്രീംകോടതി അംഗീകരിച്ച അടിസ്ഥാനതത്വം വളരെ ലളിതമാണ്. ഒരാൾ മറ്റുള്ളവർ പാടുന്നത് തടയരുത്. ശല്യം ചെയ്യരുത്. അപമാനിക്കരുത്. പക്ഷേ അയാൾ സ്വയം പാടണമെന്ന് സർക്കാർ നിർബന്ധിക്കേണ്ടതില്ല.

ഇപ്പോൾ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ Prevention of Insults to National Honour (Amendment) Bill, 2026 പോലും വന്ദേ മാതരം പാടാത്ത ഒരാളെ ശിക്ഷിക്കണമെന്നല്ല പറയുന്നത്. മറ്റുള്ളവർ വന്ദേ മാതരം പാടുന്നത് മനഃപൂർവം തടയുകയോ ആലാപനം നടക്കുന്ന കൂട്ടത്തെ മനഃപൂർവം ശല്യപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികളെയാണ് ദേശീയഗാനത്തിനുള്ളതുപോലെ ശിക്ഷാവ്യവസ്ഥയ്ക്കു കീഴിൽ കൊണ്ടുവരുന്നത്.

അതും വ്യക്തിയുടെ പാടാതിരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യവും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്. ഒരു വിദ്യാർഥി നിശ്ശബ്ദനായി നിൽക്കുന്നു. ഒരു അധ്യാപകൻ പാടുന്നില്ല. ഒരു സർക്കാർ ജീവനക്കാരൻ ആദരവോടെ ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു, പക്ഷേ ഗാനത്തിൽ ശബ്ദം ചേർക്കുന്നില്ല. അവർ ആരുടെയും ആലാപനം തടയുന്നില്ലെങ്കിൽ അതിനെ കുറ്റമാക്കാനോ ദേശസ്നേഹത്തിന്റെ കുറവായി മുദ്രകുത്താനോ ഭരണഘടനാ ജനാധിപത്യത്തിൽ ഇടമില്ല.

‘Active participation’ എന്ന് ആരാണ് അളക്കുക?

ചീഫ് സെക്രട്ടറിയുടെ ഉത്തരവിലെ ഏറ്റവും ആശങ്കാജനകമായ വാക്കുകളിലൊന്നാണ് “Active participation … shall be ensured.” സർക്കാർ ജീവനക്കാരുടെ സജീവ പങ്കാളിത്തം “ഉറപ്പാക്കണം” എന്നതിന്റെ അർഥമെന്താണ്? ഓഫീസ് മേധാവി ഹാജർ പരിശോധിക്കുമോ? ആരാണ് പാടിയതെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തുമോ? ആരാണ് വായ തുറക്കാത്തതെന്ന് നിരീക്ഷിക്കുമോ? സ്കൂളിൽ അധ്യാപകർ കുട്ടികളെ നിർബന്ധിക്കുമോ? കോളേജുകളിൽ വിദ്യാർഥികൾ പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ടോയെന്ന് പരിശോധിക്കുമോ? കുടുംബശ്രീ അംഗങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം നിർബന്ധമാക്കുമോ? ഇവയൊന്നും കത്തിൽ വ്യക്തമായി പറയുന്നില്ല. അതുതന്നെയാണ് പ്രശ്നവും.

വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയത്തിൽ ഭരണനിർദേശം അവ്യക്തവും നിർബന്ധഭാവമുള്ളതുമായാൽ താഴെത്തട്ടിൽ അത് കൂടുതൽ കടുത്ത നിർബന്ധമായി മാറാനുള്ള സാധ്യത വലുതാണ്. മേലുദ്യോഗസ്ഥൻ “പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കണം” എന്നു പറയും. കീഴുദ്യോഗസ്ഥൻ “എല്ലാവരും പങ്കെടുക്കണം” എന്നു പറയും. സ്കൂൾ മേധാവി “എല്ലാവരും പാടണം” എന്നു പറയും. അങ്ങനെ ഒരു ഉപദേശം അധികാരത്തിന്റെ പടവുകളിലൂടെ താഴോട്ടിറങ്ങുമ്പോൾ നിർബന്ധമായി മാറും. അതാണ് ഭരണഘടനാപരമായ അപകടം.

6 ഖണ്ഡികയുടെ ചരിത്രവും മറക്കരുത്

ഇന്ന് വന്ദേ മാതരം മുഴുവൻ പാടണമെന്നതിനെ ദേശസ്നേഹത്തിന്റെ പുതിയ മാനദണ്ഡമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർ ഒരു ചരിത്രസത്യം മറച്ചുവയ്ക്കുന്നു. 1937ൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് വർക്കിങ് കമ്മിറ്റി വന്ദേ മാതരം ദേശീയ സമ്മേളനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പരിശോധിച്ചു. രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെ അഭിപ്രായവും തേടി. മാതൃഭൂമിയുടെ പ്രകൃതിസൗന്ദര്യവും സമൃദ്ധിയും വർണിക്കുന്ന ആദ്യ 2 ഖണ്ഡികകൾ മതഭേദമില്ലാതെ സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണെന്നായിരുന്നു ധാരണ.

പിന്നീടുള്ള ഖണ്ഡികകളിലാണ് മാതൃഭൂമിയെ ദുർഗ, ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി തുടങ്ങിയ ഹിന്ദു ദേവതാരൂപങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. മതനിരപേക്ഷമായ ഒരു ദേശീയ വേദിയിൽ എല്ലാ മതവിശ്വാസികളെയും ഒരുമിപ്പിക്കുന്നതിനാണ് ആദ്യ 2 ഖണ്ഡികകളുടെ ഉപയോഗത്തിൽ ഒതുങ്ങാനുള്ള ചരിത്രപരമായ ധാരണ രൂപപ്പെട്ടത്. അത് വന്ദേ മാതരത്തോടുള്ള അപമാനമായിരുന്നില്ല. വന്ദേ മാതരത്തെ എല്ലാവരുടേതാക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു.

1950 ജനുവരി 24ന് ഭരണഘടനാ അസംബ്ലി അധ്യക്ഷൻ ഡോ.രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് വന്ദേ മാതരം സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ വഹിച്ച ചരിത്രപരമായ പങ്കിനെ ആദരിക്കുകയും ജന ഗണ മനയ്ക്കൊപ്പം തുല്യമായ ആദരം ലഭിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ 6 ഖണ്ഡികകളും ഓരോ പൗരനും നിർബന്ധമായി പാടണമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞിട്ടില്ല. ഭരണഘടനയിലും അത്തരമൊരു വ്യവസ്ഥയില്ല.

ഇന്ത്യക്ക് ഒരു മതത്തിന്റെ മാത്രം ആരാധനാരീതി വേണ്ട

ഒരു ഹിന്ദുവിന് വന്ദേ മാതരത്തിന്റെ 6 ഖണ്ഡികകളും ഭക്തിപൂർവം പാടാം. അതവന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യമാണ്. ഒരു മുസ്ലിമിന് ദൈവിക ആരാധനയായി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്ന വരികൾ തന്റെ വിശ്വാസവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് കരുതി പാടാതിരിക്കാം. അതവന്റെയും സ്വാതന്ത്ര്യമാണ്. ഒരു ക്രിസ്ത്യാനിക്കും അങ്ങനെ തീരുമാനിക്കാം. ഒരു നിരീശ്വരവാദിക്ക് ഒരു ദേവതാരൂപത്തോടും പ്രാർഥിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന് പറയാം. അവരിൽ ആരുടെയും ഇന്ത്യൻ പൗരത്വത്തിന് കുറവില്ല.

ഇന്ത്യ ഒരു മതരാജ്യമല്ല. ഭരണഘടന നൽകുന്നത് ഒരേപോലെ ചിന്തിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ പൗരത്വമല്ല; വ്യത്യസ്തമായി ചിന്തിച്ചിട്ടും തുല്യരായി ജീവിക്കാനുള്ള പൗരത്വമാണ്. അതാണ് മതനിരപേക്ഷത.

ബി.ജെ.പിയുടെ കപടദേശീയതയ്ക്ക് കേരള സെക്രട്ടേറിയറ്റ് വഴിയൊരുക്കേണ്ടതുണ്ടോ?

ഈ വിഷയത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രാധാന്യവും അവഗണിക്കാനാകില്ല. നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാരിന്റെ കാലത്ത് ദേശീയതയെ നിരന്തരം ദൃശ്യപ്രകടനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയമാണ് വളർന്നത്. പതാക എവിടെ സ്ഥാപിച്ചു, ഏത് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചു, ഏത് പാട്ട് പാടി, എത്ര ഉച്ചത്തിൽ പാടി എന്നതൊക്കെയാണ് രാജ്യസ്നേഹത്തിന്റെ പരീക്ഷയായി മാറ്റപ്പെടുന്നത്.

അതൊരു രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രമാണ്. ജീവിതപ്രശ്നങ്ങളിൽ സർക്കാരിനെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന പൗരനോട് തിരിച്ചൊരു ചോദ്യം ചോദിക്കുക: “നിങ്ങൾ ദേശസ്നേഹിയാണോ?” തൊഴിൽ ചോദിച്ചാൽ ദേശീയത. വിലക്കയറ്റം ചോദിച്ചാൽ ദേശീയത. ഫെഡറൽ അവകാശം ചോദിച്ചാൽ ദേശീയത. മതനിരപേക്ഷത പറഞ്ഞാൽ ദേശീയത. ഇപ്പോൾ വന്ദേ മാതരവും അതേ പരീക്ഷയുടെ ഭാഗമാക്കപ്പെടുന്നു.

ആർ.എസ്.എസ്. മുന്നോട്ടുവെയ്ക്കുന്ന ഏകമുഖ ദേശീയതയ്ക്ക് ഏറ്റവും വലിയ തടസ്സം ഇന്ത്യയുടെ വൈവിധ്യമാണ്. പല ഭാഷകൾ, പല മതങ്ങൾ, പല ഭക്ഷണരീതികൾ, പല സംസ്കാരങ്ങൾ, പല രാഷ്ട്രീയചിന്തകൾ — ഇവയെല്ലാം ചേർന്നതാണ് ഇന്ത്യ. ആ വൈവിധ്യത്തെ ഒരേ ശബ്ദത്തിലും ഒരേ ആചാരത്തിലും ഒരേ സാംസ്കാരിക പ്രതീകത്തിലും ഒതുക്കാനാണ് ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയം ശ്രമിക്കുന്നത്. അതിന് കേരളത്തിന്റെ ഭരണസംവിധാനം കൂട്ടുനിൽക്കേണ്ടതുണ്ടോ എന്നതാണ് ചോദ്യം.

ചീഫ് സെക്രട്ടറി ആരുടെ ഭരണഘടനയാണ് നടപ്പാക്കേണ്ടത്?

ചീഫ് സെക്രട്ടറി കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രചാരണത്തിന്റെ സംസ്ഥാന കോ-ഓർഡിനേറ്ററല്ല. അദ്ദേഹം കേരളത്തിന്റെ പരമോന്നത സിവിൽ സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ ഉത്തരവാദിത്വം ഏതെങ്കിലും കേന്ദ്രമന്ത്രിയുടെ രാഷ്ട്രീയ അജൻഡയോടല്ല. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയോടാണ്.

കേന്ദ്രത്തിൽനിന്ന് ഒരു നിർദേശം വന്നാൽ അതിന്റെ നിയമപരമായ പരിധി പരിശോധിക്കണം. സുപ്രീംകോടതി അതിനെ ഉപദേശസ്വഭാവമുള്ളതായി വിലയിരുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ ആ പരിധി മാനിക്കണം. അതിനപ്പുറം പോയി സംസ്ഥാന ജീവനക്കാരുടെയും സ്കൂളുകളുടെയും കോളേജുകളുടെയും തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളുടെയും “active participation” ഉറപ്പാക്കാനുള്ള നിർബന്ധഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്നത് അതുകൊണ്ടുതന്നെ ചോദ്യംചെയ്യപ്പെടേണ്ടതാണ്.

കേരള സർക്കാർ ഉടൻ വ്യക്തമാക്കേണ്ടതുണ്ട്: വന്ദേ മാതരം പാടുന്നത് സ്വമേധയായാണോ? പാടാത്ത സർക്കാർ ജീവനക്കാരന് നടപടിയുണ്ടാകുമോ? പാടാത്ത വിദ്യാർഥിയെ ആരെങ്കിലും ചോദ്യം ചെയ്യുമോ? ഒരു വ്യക്തി ആദരവോടെ നിശ്ശബ്ദനായി നിൽക്കാനുള്ള ഭരണഘടനാപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യം സംരക്ഷിക്കുമോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് അസന്ദിഗ്ധമായ മറുപടി വേണം.

ദേശസ്നേഹം ഉത്തരവിട്ട് ഉണ്ടാക്കാനാവില്ല

ഒരു മനുഷ്യനെക്കൊണ്ട് പതാക ഉയർത്തിക്കാം. ഒരു വരിയിൽ നിർത്താം. പാട്ട് കേൾപ്പിക്കാം. വായ തുറക്കാൻ പോലും നിർബന്ധിക്കാം. പക്ഷേ അയാളുടെ ഉള്ളിൽ ദേശസ്നേഹം ഉണ്ടാക്കാൻ ഉത്തരവിന് കഴിയില്ല.

ദേശസ്നേഹം വളരുന്നത് തന്റെ രാജ്യം തന്നെ തുല്യനായ പൗരനായി കാണുന്നു എന്ന വിശ്വാസത്തിൽനിന്നാണ്. തന്റെ മതം കാരണം താൻ സംശയിക്കപ്പെടില്ലെന്ന ഉറപ്പിൽനിന്നാണ്. തന്റെ അഭിപ്രായം സർക്കാർ നിലപാടിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായാലും താൻ ദേശദ്രോഹിയാകില്ലെന്ന ആത്മവിശ്വാസത്തിൽനിന്നാണ്. തന്റെ മനഃസാക്ഷിക്കനുസരിച്ച് ജീവിക്കാൻ ഭരണഘടന കൂടെയുണ്ടെന്ന ബോധത്തിൽനിന്നാണ്. അതിനെ തകർത്തുകൊണ്ട് വന്ദേ മാതരം പാടിപ്പിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്നത് ദേശീയ ഐക്യമല്ല. ഭയത്തിൽനിന്നുള്ള അനുസരണ മാത്രമാണ്.

പാടട്ടെ; പാടാതിരിക്കാനും അനുവദിക്കണം

വന്ദേ മാതരം സ്നേഹത്തോടെ പാടുന്നവൻ പാടട്ടെ. 6 ഖണ്ഡികയും പാടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പാടട്ടെ. അതുകേട്ട് ആദരവോടെ നിൽക്കുന്ന ഒരാൾ പാടാതിരിക്കട്ടെ. അയാൾ മറ്റുള്ളവരെ തടയുന്നില്ലെങ്കിൽ, അപമാനിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ശല്യപ്പെടുത്തുന്നില്ലെങ്കിൽ ഭരണകൂടത്തിന് അയാളുടെ ചുണ്ടുകളിലേക്ക് അധികാരം നീട്ടേണ്ട കാര്യമില്ല.

പാടുന്നവന്റെ അവകാശം സംരക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ പാടാത്തവന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യവും സംരക്ഷിക്കുമ്പോഴാണ് ഇന്ത്യ ജനാധിപത്യമാകുന്നത്. വന്ദേ മാതരം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ വിളിയായിരുന്നു. ആ സ്വാതന്ത്ര്യഗാനത്തെ സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയിൽ നിർബന്ധത്തിന്റെ ഗാനമാക്കി മാറ്റരുത്.

ദേശസ്നേഹം ഒരു പൊലീസ് ഉത്തരവിലൂടെ സൃഷ്ടിക്കാനാവില്ല. ഒരു സർക്കാർ സർക്കുലറുകൊണ്ട് മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ രാജ്യസ്നേഹം നിറയ്ക്കാനുമാവില്ല. സ്വാതന്ത്ര്യമാണ് ദേശസ്നേഹത്തിന്റെ അടിത്തറ. ആ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ ഒരാൾക്ക് പാടാനും അവകാശമുണ്ട്; ആദരവോടെ നിശ്ശബ്ദനായിരിക്കാനും അവകാശമുണ്ട്.

കേരളത്തിന്റെ ചീഫ് സെക്രട്ടറിയോട് പറയാനുള്ളതും അത്രമാത്രം: പൗരന്റെ ദേശസ്നേഹം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതില്ല; പൗരന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കുക. അതാണ് ഭരണഘടന ആവശ്യപ്പെടുന്നത്.