യു.പി.ഐ. ഫീസ് വരുമ്പോൾ ഭാരം ഉപഭോക്താവിന് തന്നെ

ഒരു ചായയ്ക്കും പലചരക്ക് സാധനങ്ങൾക്കും ഓട്ടോറിക്ഷയ്ക്കും ആശുപത്രി ബില്ലിനും മൊബൈൽ വാങ്ങുന്നതിനും വരെ ക്യു.ആർ. കോഡ് സ്കാൻ ചെയ്യുന്നത് ഇന്ത്യക്കാരുടെ നിത്യജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞു. കൈയിൽ പണമില്ലെങ്കിലും മൊബൈൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ മതി എന്ന നിലയിലേക്ക് പണമിടപാടിന്റെ സ്വഭാവം മാറ്റിയ യു.പി.ഐയിൽ ഇനി പുതിയ ഫീസ് ഘടന വരികയാണ്.

“സാധാരണ ഉപഭോക്താവിൽനിന്ന് യു.പി.ഐ ഇടപാടിന് ഒരു രൂപപോലും ഈടാക്കില്ല” എന്നാണ് കേന്ദ്രസർക്കാർ ഉറപ്പുനൽകുന്നത്. വ്യക്തിയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു വ്യക്തിയിലേക്കുള്ള യു.പി.ഐ. ഇടപാടിന് തുക എത്രയായാലും ഫീസില്ല. 2000 രൂപവരെയുള്ള വ്യാപാര പേമെന്റിനും ഫീസില്ല. എന്നാൽ അതിനപ്പുറം കാര്യങ്ങൾ പഴയതുപോലെയല്ല.

സെപ്റ്റംബർ 14ലെ കേന്ദ്ര ധനമന്ത്രാലയ വിജ്ഞാപനത്തിനു പിന്നാലെ സെപ്റ്റംബർ 15ന് ദേശീയ പേമെന്റ്സ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ പുറത്തിറക്കിയ പുതിയ ഘടനപ്രകാരം വ്യക്തിയിൽനിന്ന് വ്യാപാരിയിലേക്കുള്ള 2000 രൂപയ്ക്കുമുകളിലുള്ള യു.പി.ഐ. ഇടപാടിന് 0.4 ശതമാനം മർച്ചന്റ് ഡിസ്കൗണ്ട് റേറ്റ് (എം.ഡി.ആർ.) ഈടാക്കും. പുതിയ സംവിധാനം ഒക്ടോബർ 15 മുതൽ നിലവിൽവരും. 75,000 രൂപയോ അതിലധികമോ ഉള്ള ഇടപാടിൽ പരമാവധി എം.ഡി.ആർ. 300 രൂപയായിരിക്കും.

അതായത് ഉപഭോക്താവിന്റെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽനിന്ന് നേരിട്ട് ഫീസ് പിടിക്കില്ലെങ്കിലും യു.പി.ഐയുടെ പൂർണമായ ‘സീറോ എം.ഡി.ആർ.’ കാലഘട്ടത്തിൽ നിർണായകമായ മാറ്റമാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. ഇവിടെയാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ വിശദീകരണത്തിനും സാധാരണ ഉപഭോക്താവിന്റെ ആശങ്കയ്ക്കുമിടയിലെ വ്യത്യാസം. എം.ഡി.ആർ. വ്യാപാരിയാണ് അടയ്ക്കേണ്ടത് എന്നത് കണക്കുപുസ്തകത്തിലെ സത്യമാണ്. ആ ചെലവിന്റെ അവസാനഭാരം വ്യാപാരിതന്നെ വഹിക്കുമോ എന്നത് മറ്റൊരു ചോദ്യമാണ്. ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് വിപണിയിൽ വർഷങ്ങളായി കാണുന്നത് രണ്ടാമത്തെ കഥയാണ്.

ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് പറഞ്ഞുതരുന്ന പാഠം

ഒരു കടയിൽ 20,000 രൂപയുടെ സാധനം വാങ്ങി ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് നീട്ടുമ്പോൾ “കാർഡാണെങ്കിൽ 2.5 ശതമാനം അധികം വരും” എന്ന് കേട്ടിട്ടുള്ളവർ കുറവല്ല. ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ വ്യാപാരിക്ക് വരുന്ന എം.ഡി.ആർ. തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള മാർഗമായാണ് പല വ്യാപാരികളും ഇത്തരം അധികതുക ഈടാക്കുന്നത്. 2026 സെപ്റ്റംബറിലും ഇന്ത്യയിലെ വ്യാപാരികളിൽ ചിലർ ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് പേമെന്റിന് ഒന്നോ രണ്ടോ ശതമാനം അധികം ആവശ്യപ്പെടുന്നതായി ഉപഭോക്തൃ ധനകാര്യ റിപ്പോർട്ടുകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ രേഖകളിലും ഈ പ്രശ്നം പുതുമയുള്ളതല്ല. 2016ലെ എം.ഡി.ആർ. സംബന്ധിച്ച നിർദേശത്തിൽ, വ്യാപാരികൾക്കുള്ള കാർഡ് ചെലവുകളുടെ ഘടന വ്യക്തമല്ലാത്തത് ആ ചെലവ് ഉപഭോക്താക്കളുടെ മേൽ സർചാർജായി മാറ്റിവയ്ക്കാനുള്ള സാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുന്നതായി ആർ.ബി.ഐ. തന്നെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് ഇടപാടുകളിൽ ഉപഭോക്താവിൽനിന്ന് അധികതുക ഈടാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പ്രത്യേക ആർ.ബി.ഐ. നിർദേശം ഇല്ലെന്നും പിന്നീട് വിവരാവകാശ മറുപടിയിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതായത് “വ്യാപാരിയുടെ ചെലവ്” എന്ന വാക്ക് കേട്ടാൽ ഉപഭോക്താവിന് അതുമായി ബന്ധമില്ലെന്നു കരുതാനാവില്ല.

വലിയ വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങൾ വേറെ സർചാർജ് കാണിക്കാതിരിക്കാം. പക്ഷേ പേമെന്റ് ചെലവ് അവരുടെ ആകെ പ്രവർത്തനച്ചെലവിന്റെ ഭാഗമാക്കി ഉത്പന്നത്തിന്റെ വിലയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താം. ചെറിയ വ്യാപാരി നേരിട്ട് “കാർഡിന് 2.5 ശതമാനം അധികം” എന്നു പറയാം. രണ്ടിടത്തും ചെലവിന്റെ സാമ്പത്തികഭാരം ഉപഭോക്താവിലേക്ക് എത്താനുള്ള വഴിയുണ്ട്. യു.പി.ഐയിലെ എം.ഡി.ആറിനോടുള്ള യഥാർഥ ആശങ്കയും ഇതുതന്നെയാണ്.

‘ഉപഭോക്താവ് എം.ഡി.ആർ. അടയ്ക്കില്ല’—അതിന്റെ അർഥമെന്ത്?

പുതിയ സംവിധാനത്തിൽ ഉപഭോക്താവിൽനിന്ന് യു.പി.ഐ. ഇടപാടിനുള്ള എം.ഡി.ആർ. നേരിട്ട് ഈടാക്കില്ലെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക നിലപാട്. എം.ഡി.ആർ. വ്യാപാരി പേമെന്റ് സംവിധാനത്തിന് നൽകേണ്ട ചെലവാണ്. ബാങ്കുകൾ, പേമെന്റ് സേവനദാതാക്കൾ, യു.പി.ഐ. ആപ്പ് കമ്പനികൾ തുടങ്ങിയവർക്കിടയിലാണ് ഈ തുക പങ്കുവെയ്ക്കുക. ഇത് സർക്കാരിനുള്ള നികുതിയല്ലെന്നും ധനമന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഇത് നിയമപരമായി ആരാണ് ഫീസ് അടയ്ക്കുന്നത് എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള മറുപടിയാണ്. പക്ഷേ ആ ഫീസിന്റെ ചെലവ് ഒടുവിൽ ആരാണ് വഹിക്കുന്നത് എന്ന സാമ്പത്തികചോദ്യത്തിന് അതുകൊണ്ട് ഉത്തരം ലഭിക്കുന്നില്ല.

ഒരു കടയ്ക്ക് യു.പി.ഐ. സ്വീകരിച്ചതിന് ഓരോ മാസവും പുതിയതായി 10,000 രൂപ ചെലവ് വരുന്നു എന്നു കരുതുക. വ്യാപാരി അത്രയും തുക സ്വന്തം ലാഭത്തിൽനിന്ന് സ്ഥിരമായി കുറയ്ക്കുമോ? അതോ സാധനങ്ങളുടെ വിലയിൽ ചെറിയ വർധന വരുത്തുമോ? ചില പേമെന്റ് രീതികൾക്ക് അധിക നിരക്ക് ചോദിക്കുമോ? ഓഫറുകൾ കുറയ്ക്കുമോ? ഇതാണ് ചർച്ച ചെയ്യേണ്ടത്.

10,000 രൂപ നൽകിയാൽ 40 രൂപ; 50,000ന് 200 രൂപ

പുതിയ നിരക്കനുസരിച്ച് 2000 രൂപയ്ക്കുമുകളിലുള്ള സാധാരണ പി2എം വ്യാപാര ഇടപാടിന് 0.4 ശതമാനം എം.ഡി.ആറാണ്. 75,000 രൂപ മുതലുള്ള ഇടപാടിൽ പരമാവധി 300 രൂപയായി അത് നിയന്ത്രിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതായത് 10,000 രൂപയുടെ യു.പി.ഐ. പേമെന്റിൽ വ്യാപാരിയുടെ ചെലവ് 40 രൂപ. 25,000 രൂപയിൽ 100 രൂപ. 50,000 രൂപയിൽ 200 രൂപ. 75,000 രൂപയിൽ 300 രൂപ.

ഒരു ഇടപാടിൽ ഇത് ചെറിയ തുകയായി തോന്നാം. എന്നാൽ ദിവസവും നൂറുകണക്കിന് ഇടപാടുകൾ നടത്തുന്ന ഒരു വ്യാപാരസ്ഥാപനത്തിന് മാസാവസാനത്തിൽ തുക ചെറുതായിരിക്കില്ല. ക്രെഡിറ്റ് കാർഡിന്റെ 1.5 മുതൽ 2.5 ശതമാനം വരെ വരാവുന്ന എം.ഡി.ആറിനെ അപേക്ഷിച്ച് യു.പി.ഐയിലെ 0.4 ശതമാനം കുറവാണെന്നത് ശരിയാണ്. കേന്ദ്ര ധനമന്ത്രി നിർമല സീതാരാമനും കാർഡ് നിരക്കുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്താണ് പുതിയ നിരക്കിനെ ന്യായീകരിച്ചിരുന്നത്. പക്ഷേ ഇതുവരെ പൂജ്യമായിരുന്ന നിരക്ക് 0.4 ശതമാനത്തിലേക്ക് മാറുന്നു എന്നതാണ് ഉപഭോക്താവിനും വ്യാപാരിക്കും പ്രസക്തമായ കാര്യം.

സർചാർജ് എഴുതിയില്ലെങ്കിലും വിലയിൽ വരാം

കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ നയം അനുസരിച്ച് യു.പി.ഐ. ഉപയോഗിച്ചതിന് ഉപഭോക്താവിൽനിന്ന് പ്രത്യേകം ഇടപാട് ഫീസ് ഈടാക്കരുത്. അതിനാൽ “1000 രൂപ സാധനം, യു.പി.ഐക്ക് 10 രൂപ അധികം” എന്നൊരു ഔദ്യോഗിക യു.പി.ഐ. നിരക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതല്ല പുതിയ സംവിധാനം. എന്നാൽ വ്യാപാരിയുടെ പ്രവർത്തനച്ചെലവ് സാധനത്തിന്റെ പൊതുവിലയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് തടയാൻ എളുപ്പമല്ല.

വാടക കൂടിയാൽ അത് വിലയിൽ വരുന്നു. വൈദ്യുതിനിരക്ക് കൂടിയാൽ വിലയിൽ വരുന്നു. ചരക്കുകൂലി കൂടിയാലും വിലയിൽ വരുന്നു. കാർഡ് സ്വീകരിക്കുന്നതിനുള്ള ചെലവും പല വ്യാപാരികളും നേരിട്ടോ പരോക്ഷമായോ ഉപഭോക്താവിലേക്ക് കൈമാറുന്നുണ്ട്. അതുപോലെ ഡിജിറ്റൽ പേമെന്റ് സ്വീകരിക്കുന്നതിനുള്ള പുതിയ ചെലവും വ്യാപാരത്തിന്റെ ചെലവുകണക്കിൽ ചേർന്നാൽ അതിന്റെ ഒരു ഭാഗം സാധനവിലയിലേക്ക് എത്തുന്നത് സാമ്പത്തികമായി അസാധാരണമായ കാര്യമല്ല.

അതുകൊണ്ടാണ് “എം.ഡി.ആർ വ്യാപാരിയാണ് നൽകുന്നത്; ഉപഭോക്താവിന് ഒരു ഭാരവുമില്ല” എന്ന വാദം പൂർണചിത്രം നൽകാത്തത്. യു.പി.ഐ. എം.ഡി.ആർ. ഉപഭോക്താവിന്റെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽനിന്ന് നേരിട്ട് പിടിക്കില്ല എന്നു പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ സാമ്പത്തികഭാരം ഉപഭോക്താവിലേക്ക് കൈമാറപ്പെടില്ലെന്ന് ഉറപ്പില്ല.

വലിയ കടയിൽ എല്ലാവരും അടയ്ക്കേണ്ടിവരുമോ?

ഇവിടെ മറ്റൊരു പ്രശ്നവുമുണ്ട്.ഒരു വലിയ കട ക്രെഡിറ്റ് കാർഡിന്റെ എം.ഡി.ആറും യു.പി.ഐ. എം.ഡി.ആറും പ്രത്യേകം ഉപഭോക്താവിൽനിന്ന് ഈടാക്കാതെ എല്ലാ ഉത്പന്നങ്ങളുടെയും വിലയിൽ പേമെന്റ് ചെലവ് ഉൾപ്പെടുത്തിയാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും? പണം കൊടുത്ത് സാധനം വാങ്ങുന്നയാളും അതേ വില നൽകും. യു.പി.ഐ. ഉപയോഗിക്കുന്നയാളും അതേ വില നൽകും. കാർഡ് ഉപയോഗിക്കുന്നയാളും അതേ വില നൽകും.

അതായത് പ്രത്യേക സേവനത്തിന്റെ ചെലവ് ഒരുവിഭാഗത്തിൽനിന്ന് മാത്രം ഈടാക്കുന്നതിനു പകരം എല്ലാ ഉപഭോക്താക്കളുടെ വിലയിൽ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാകാം. വലിയ റീട്ടെയിൽ സ്ഥാപനങ്ങൾ കാർഡ് പേമെന്റിന് പ്രത്യേക സർചാർജ് ഈടാക്കാതെ ചെലവ് വ്യാപാര മാതൃകയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താറുണ്ടെന്ന് കേന്ദ്ര ധനമന്ത്രി തന്നെ പാർലമെന്റിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ “കൗണ്ടറിൽ ഫീസ് ചോദിച്ചില്ല, അതിനാൽ ഉപഭോക്താവിന് ചെലവില്ല” എന്ന നിഗമനവും ശരിയല്ല.

ചെറുകിട വ്യാപാരിക്ക് ഇളവ്; പക്ഷേ ‘ചെറുകിട’ എന്ന പരിധി എത്ര ചെറുത്?

പുതിയ ചട്ടത്തിൽ വഴിയോര വ്യാപാരികൾ ഉൾപ്പെടെ യു.പി.ഐ. ക്യു.ആർ. വഴി മാസം 1 ലക്ഷം രൂപവരെ സ്വീകരിക്കുന്ന പി2പിഎം വിഭാഗത്തിലെ ചെറിയ വ്യാപാരികൾക്ക് എം.ഡി.ആർ. ഇല്ല. എല്ലാ വ്യാപാര ഇടപാടുകളിലും ഏകദേശം 96 ശതമാനം പുതിയ ഫീസിന് പുറത്തായിരിക്കുമെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ അവകാശവാദം. പക്ഷേ മാസം 1 ലക്ഷം രൂപ എന്നത് ശരാശരി കണക്കിൽ ദിവസം ഏകദേശം 3300 രൂപയുടെ യു.പി.ഐ വരവ് മാത്രമാണ്.

ഒരു ചെറിയ പലചരക്കുകടയ്ക്കോ ബേക്കറിക്കോ ഹോട്ടലിനോ മൊബൈൽ കടയ്ക്കോ ദിവസം യു.പി.ഐ. വഴി ഇതിൽ കൂടുതൽ പണം ലഭിക്കുന്നത് അസാധാരണമല്ല. അതിനാൽ സർക്കാരിന്റെ സാങ്കേതിക നിർവചനത്തിലെ ‘ചെറുകിട വ്യാപാരി’യും യഥാർഥ ജീവിതത്തിലെ ചെറിയ കുടുംബവ്യാപാരിയും എല്ലായ്പ്പോഴും ഒന്നാകണമെന്നില്ല. പുതിയ ഘടന പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ ചെറുകിട വ്യാപാര മേഖലയിൽനിന്ന് ഈ പരിധി ഉയർത്തണമെന്ന ആവശ്യം ഉയർന്നിരുന്നു.

‘96 ശതമാനം സൗജന്യം’—എണ്ണം മാത്രം നോക്കിയാൽ മതിയോ?

കേന്ദ്രം ആവർത്തിക്കുന്ന പ്രധാന കണക്ക് 96 ശതമാനമാണ്. വ്യാപാര യു.പി.ഐ. ഇടപാടുകളിൽ ഏകദേശം 96 ശതമാനത്തിനും എം.ഡി.ആർ. ബാധിക്കില്ലെന്നാണ് സർക്കാർ പറയുന്നത്. എന്നാൽ ഇടപാടുകളുടെ എണ്ണവും അവയുടെ മൂല്യവും രണ്ടാണ്.

100 രൂപയും 200 രൂപയും വരുന്ന 10 കോടി ചെറിയ ഇടപാടുകൾ എണ്ണത്തിൽ വൻപങ്കായിരിക്കും. എന്നാൽ 10,000, 20,000, 50,000 രൂപയുടെ താരതമ്യേന കുറച്ച് ഇടപാടുകൾക്ക് പണമൂല്യത്തിൽ വലിയ വിഹിതമുണ്ടാകാം. അതുകൊണ്ട് “96 ശതമാനം ഇടപാടുകൾ സൗജന്യം” എന്നത് ഉപഭോക്താവിന്റെ ആശങ്കയ്ക്കുള്ള പൂർണ മറുപടിയല്ല.

എത്ര രൂപയുടെ വ്യാപാരമാണ് പുതിയ എം.ഡി.ആറിന് വിധേയമാകുക? വിവിധ വ്യാപാരമേഖലകളിൽ പ്രതിവർഷം എത്ര അധിക പേമെന്റ് ചെലവ് വരും? അതിന്റെ എത്ര ഭാഗം വിലയിൽ തിരിച്ചെത്തും? ഇതാണ് ഇനി പുറത്തുവരേണ്ട കണക്കുകൾ.

റെയിൽവേയ്ക്കും ഇന്ധനത്തിനും പ്രത്യേക നിരക്ക്

എല്ലാ മേഖലകൾക്കും 0.4 ശതമാനം ഒരേപോലെ ബാധകമല്ല. റെയിൽവേ, ടെലികോം, ഇൻഷുറൻസ്, ഇന്ധനം, കാർഷിക ഉൽപ്പാദനോപാധികൾ തുടങ്ങിയ അവശ്യവും കുറഞ്ഞ ലാഭവിഹിതവുമുള്ള മേഖലകളിലെ 2000 രൂപയ്ക്കുമുകളിലുള്ള ഇടപാടിന് 5 രൂപയുടെ സ്ഥിരം എം.ഡി.ആറാണ്. മൂലധന വിപണി ഇടപാടുകളിൽ 0.02 ശതമാനം നിരക്കും പരമാവധി 300 രൂപയുമാണ്.

ഇത്തരം പ്രത്യേക ഇളവുകൾ തന്നെ മറ്റൊരു കാര്യം സമ്മതിക്കുന്നുണ്ട്: എം.ഡി.ആർ ഒരു വ്യാപാര ചെലവാണ്; കുറഞ്ഞ ലാഭമുള്ള മേഖലകളിൽ അത് മുഴുവൻ ശതമാനനിരക്കിൽ ചുമത്തിയാൽ സമ്മർദമുണ്ടാകും. അപ്പോൾ സാധാരണ റീട്ടെയിൽ വ്യാപാരത്തിൽ ആ സമ്മർദം ഇല്ലെന്ന് കരുതാനാവില്ല.

2020ൽ പൂജ്യം; ഇപ്പോൾ തിരിച്ചുവരവ്

2019ലെ തീരുമാനത്തെ തുടർന്ന് 2020 ജനുവരി മുതൽ സാധാരണ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് അധിഷ്ഠിത യു.പി.ഐ. വ്യാപാര ഇടപാടിൽ സീറോ എം.ഡി.ആർ സംവിധാനമാണ് നിലനിന്നത്. യു.പി.ഐയെ വ്യാപകമാക്കാൻ ഇതിന് വലിയ പങ്കുണ്ടായിരുന്നു. 2024–25ലും 2000 രൂപവരെയുള്ള ചെറുകിട വ്യാപാര യു.പി.ഐ. ഇടപാടുകൾക്ക് ബാങ്കുകൾക്കും പേമെന്റ് കമ്പനികൾക്കും പ്രോത്സാഹനം നൽകാൻ കേന്ദ്രം 1500 കോടി രൂപയുടെ പദ്ധതി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു.

2026ലെ നിയമഭേദഗതിയോടെയാണ് ഈ നയത്തിൽ പുതിയ വഴിത്തിരിവുണ്ടായത്. പേമെന്റ് ആൻഡ് സെറ്റിൽമെന്റ് സിസ്റ്റംസ് നിയമത്തിലെ 10 എ വകുപ്പ് മാറ്റി ഏതൊക്കെ ഡിജിറ്റൽ പേമെന്റ് രീതികൾക്ക് നിയമപരമായ സീറോ-ചാർജ് സംരക്ഷണം നൽകണമെന്ന് പ്രത്യേകം നിശ്ചയിക്കാനുള്ള സംവിധാനം കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്നാണ് 2000 രൂപവരെയുള്ള യു.പി.ഐ. ഇടപാടുകൾക്ക് സംരക്ഷണവും അതിനുമുകളിലെ തിരഞ്ഞെടുത്ത വ്യാപാര ഇടപാടുകൾക്ക് എം.ഡി.ആറും വന്നത്.

ഇത് ചെറിയ സാങ്കേതികമാറ്റമല്ല. യു.പി.ഐയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് പൊതുപണം ഉപയോഗിച്ച് പേമെന്റ് സംവിധാനത്തിന് പ്രോത്സാഹനം നൽകിയ മാതൃകയിൽനിന്ന്, തിരഞ്ഞെടുത്ത ഇടപാടുകളിൽ വ്യാപാരിയിൽനിന്ന് നേരിട്ട് വരുമാനം കണ്ടെത്തുന്ന മാതൃകയിലേക്കുള്ള മാറ്റമാണ്.

ചെലവുണ്ടെന്ന് സർക്കാർ വാദം

ഓരോ നിമിഷവും കോടിക്കണക്കിന് യു.പി.ഐ. ഇടപാടുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ബാങ്കിങ് അടിസ്ഥാനസൗകര്യം, സെർവർ ശേഷി, തട്ടിപ്പുതടയൽ സംവിധാനം, സൈബർ സുരക്ഷ, പരാതിപരിഹാരം എന്നിവയ്ക്ക് വൻതോതിൽ നിക്ഷേപം ആവശ്യമാണ്. യു.പി.ഐക്ക് സ്ഥിരമായ വരുമാനമാർഗം ഉണ്ടാകുന്നത് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ ദീർഘകാല നിലനിൽപ്പിനും കൂടുതൽ കമ്പനികൾ രംഗത്തെത്തുന്നതിനും സഹായിക്കുമെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ വാദം.

2026 ജൂലൈയിൽ മാത്രം 2366 കോടി യു.പി.ഐ. ഇടപാടുകൾ വഴി 29.9 ലക്ഷം കോടി രൂപ കൈമാറിയെന്നതാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ വലിപ്പം. അതുകൊണ്ട് പേമെന്റ് സംവിധാനം നടത്തുന്നതിനുള്ള യഥാർഥ ചെലവ് ആരെങ്കിലും വഹിക്കണമെന്നാണ് വാദം. ആ ചെലവ് ബാങ്കുകളുടെയും പേമെന്റ് കമ്പനികളുടെയും ലാഭത്തിൽനിന്നാണോ വരേണ്ടത്, സർക്കാർ പ്രോത്സാഹനത്തിലൂടെയാണോ, വ്യാപാരിയിൽനിന്നാണോ, അതോ ഒടുവിൽ സാധാരണ ഉപഭോക്താവിന്റെ ബില്ലിലേക്കാണോ എത്തേണ്ടത്?

യു.പി.ഐയുടെ വിജയത്തിന്റെ രഹസ്യം ‘ഫീസില്ല’

യു.പി.ഐയുടെ വളർച്ച സാങ്കേതിക സൗകര്യം കൊണ്ടുമാത്രമല്ല. ഒരു ചെറിയ കടക്കാരനും ക്യു.ആർ. കോഡ് വെയ്ക്കാൻ ടെർമിനൽ വാങ്ങേണ്ടതില്ല; ഉപഭോക്താവിന് പേഴ്സിലൊരു കാർഡ് വേണ്ട; ഏറ്റവും പ്രധാനമായി വ്യാപാരിക്കും ഉപഭോക്താവിനും സാധാരണ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് യു.പി.ഐ. പേമെന്റിൽ പ്രത്യേക ഇടപാട് ചെലവില്ല. ഈ ലളിതമായ മാതൃകയാണ് പണത്തിന് ബദലായി യു.പി.ഐയെ കോടിക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ ശീലമാക്കിയത്.

ഇപ്പോൾ അതിൽ ആദ്യ സാമ്പത്തിക മതിൽ ഉയരുകയാണ്. 2000 രൂപവരെ ഒന്നുമില്ലെന്നത് ആശ്വാസമാണ്. വ്യക്തിയിൽനിന്ന് വ്യക്തിയിലേക്കുള്ള പണമിടപാട് പൂർണമായി സൗജന്യമാണ്. ചെറിയ വഴിയോര വ്യാപാരികളുടെ വലിയൊരു വിഭാഗത്തിനും സംരക്ഷണമുണ്ട്. ‌എന്നാൽ ഒരു ഘടനാപരമായ മാറ്റം സംഭവിച്ചുകഴിഞ്ഞു: യു.പി.ഐ. വ്യാപാര ഇടപാട് ഇനി എല്ലായ്പ്പോഴും ചെലവില്ലാത്തതല്ല.

ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽ കാണില്ല; ബില്ലിൽ കാണുമോ?

ഇതാണ് പുതിയ യു.പി.ഐ. നയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായി വേർതിരിച്ചറിയേണ്ട 2 കാര്യങ്ങൾ. കേന്ദ്രം പറയുന്നത് ഉപഭോക്താവിന്റെ അക്കൗണ്ടിൽനിന്ന് യു.പി.ഐ ഫീസ് പിടിക്കില്ലെന്നാണ്. അതിൽ ഇപ്പോൾ തർക്കമില്ല. എന്നാൽ സാമ്പത്തിക യാഥാർഥ്യം ചോദിക്കുന്നത് വ്യാപാരിക്ക് വരുന്ന എം.ഡി.ആർ. ചെലവ് ഒടുവിൽ ഉത്പന്നത്തിന്റെയോ സേവനത്തിന്റെയോ വിലയായി ഉപഭോക്താവിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തുമോ എന്നാണ്.

ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് വിപണിയിലെ അനുഭവം കാണിക്കുന്നത് അത്തരം ചെലവ് ചിലപ്പോൾ നേരിട്ടുള്ള സർചാർജായും ചിലപ്പോൾ വിലയിൽ ഉൾച്ചേർന്നും ഉപഭോക്താവിലേക്ക് നീങ്ങാമെന്നാണ്. ആർ.ബി.ഐ. തന്നെ വ്യാപാരച്ചെലവ് ഉപഭോക്താവിലേക്ക് സർചാർജായി മാറ്റാനുള്ള പ്രവണത നേരത്തെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ പുതിയ യു.പി.ഐ. ഘടനയെ “ഉപഭോക്താവിന് ഒരു ചെലവുമില്ല” എന്ന ഒറ്റവാചകത്തിൽ വിശദീകരിക്കുന്നത് അപൂർണമാണ്.