ലോകകപ്പ് എന്ന മൈതാനവും ഗൂഢാലോചനയുടെ നിഴലും

ലോകകപ്പിൽ അർജൻ്റീന ജയിച്ചാൽ ചിലരുടെ നാവിൽ ഉടൻ ആ വാചകം ഓടിയെത്തും: “ഫിഫ ജയിപ്പിച്ചു.” 2022ലെ ലോകകപ്പ് അർജൻ്റീനയ്ക്ക് ഫിഫ കൊടുത്തതാണെന്നും, 2026ലും അതുതന്നെ ആവർത്തിക്കുമെന്നും, ഫിഫ എന്നത് “Fix It For Argentina” ആണെന്നും ചിലർ പരിഹസിക്കും.

തോൽവിയുടെ ചൂടിൽ കത്തുന്ന ആരാധകഹൃദയങ്ങളിൽനിന്ന് അത്തരം വാക്കുകൾ പൊട്ടിവരുന്നത് അതിശയകരമല്ല. ബ്രസീൽ, പോർച്ചുഗൽ, ഇംഗ്ലണ്ട്, ഫ്രാൻസ്, ജർമനി — ഏതു വലിയ ടീമിൻ്റെ ആരാധകനായാലും സ്വന്തം വേദനയ്ക്ക് ഒരു കുറ്റക്കാരനെ തേടും. ചിലപ്പോൾ ആ കുറ്റക്കാരൻ റഫറിയാകും. ചിലപ്പോൾ വാർ. ചിലപ്പോൾ ഫിഫ. പക്ഷേ വികാരത്തിൻ്റെ പുകയും വസ്തുതയുടെ വെളിച്ചവും ഒരുപോലെയല്ല.

ഫിഫ ഒരാൾ അല്ല, ഒരു വലിയ ഘടനയാണ്

ഫിഫയെ ഒരു മുറിയിൽ ഇരിക്കുന്ന ഒരാൾ ഫോണെടുത്ത് “ഇന്ന് അർജൻ്റീനയെ ജയിപ്പിക്കൂ” എന്ന് പറയുന്ന സംവിധാനമായി കല്പിക്കുന്നത് ഫുട്ബാളിൻ്റെ കവിതയ്ക്കു ചേരാമെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിന് ചേരില്ല. ഫിഫയുടെ ഭരണത്തിൽ രണ്ട് പ്രധാന തലങ്ങളുണ്ട്: ഫിഫ കോൺഗ്രസും ഫിഫ കൗൺസിലും. ഫിഫ കോൺഗ്രസ് 211 അംഗ അസോസിയേഷനുകളുടെ വേദിയാണ്. ഓരോ അംഗത്തിനും ഒരു വോട്ടാണുള്ളത്. ഇന്ത്യയിലെ അഖിലേന്ത്യാ ഫുട്ബാൾ ഫെഡറേഷൻ (എ.ഐ.എഫ്.എഫ്.) മുതൽ ബ്രസീൽ, പോർച്ചുഗൽ, ജർമനി, ഫ്രാൻസ്, ഇംഗ്ലണ്ട്, അർജൻ്റീന തുടങ്ങി എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലെയും ഫുട്ബാൾ അസോസിയേഷനുകളും ലോകഘടനയുടെ ഭാഗങ്ങളാണ്.

ഫിഫ കൗൺസിലാണ് കോൺഗ്രസ് ഇടവേളകളിൽ പ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന തന്ത്രപരമായ ഭരണസംവിധാനം. അതിൽ 37 അംഗങ്ങളുണ്ട് — പ്രസിഡൻ്റ്, 8 വൈസ് പ്രസിഡൻ്റുമാർ, വിവിധ കോൺഫെഡറേഷനുകളിൽനിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന 28 അംഗങ്ങൾ. ഇവരാരും ഒറ്റയ്ക്ക് ലോകകപ്പിലെ ഒരു കളിയുടെ വിസിൽ നിർണ്ണയിക്കുന്നില്ല. ഫിഫ കൗൺസിലിൻ്റെ ഘടനയും കാലാവധിയും ഫിഫ തന്നെ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്.

റഫറിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന വഴിയും ഒറ്റവഴിയല്ല

ലോകകപ്പിലെ റഫറിമാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതും ഒരു രഹസ്യ ഇടപാടല്ല. ലോകത്തെ ആറു കോൺഫെഡറേഷനുകളിൽനിന്നുള്ള ഒഫീഷ്യലുകളും റഫറിയിങ് വിദഗ്ധരും ഉൾപ്പെടുന്ന സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ് റഫറിമാരും അസിസ്റ്റൻ്റ് റഫറിമാരും വീഡിയോ മാച്ച് ഒഫീഷ്യലുകളും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നത്. റഫറിയിങ് മേഖലയിലെ ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്ന മുഖങ്ങളിലൊരാളായ പിയർലൂയിജി കോളീനയാണ് ഫിഫയുടെ റഫറിയിങ് തലവൻ. 2026 ലോകകപ്പിൽ റഫറി നിയമനങ്ങളും തീരുമാനങ്ങളും സംബന്ധിച്ച് ഉയർന്ന വിമർശനങ്ങളോട് അദ്ദേഹം തന്നെ പ്രതികരിച്ചിട്ടുണ്ട്. റഫറിമാർ സ്വതന്ത്രരാണെന്നും ഫിഫ പ്രസിഡൻ്റിനുപോലും അവരെ സ്വാധീനിക്കാനാവില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

2026 ലോകകപ്പിന് 52 മുഖ്യ റഫറിമാർ, 88 അസിസ്റ്റൻ്റ് റഫറിമാർ, 30 വീഡിയോ മാച്ച് ഒഫീഷ്യലുകൾ എന്നിങ്ങനെ ആകെ 170 ഒഫീഷ്യലുകളെയാണ് തിരഞ്ഞെടുത്തത്. അവർ 50 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ലോകകപ്പിൻ്റെ വിപുലീകരണത്തോടെ മത്സരങ്ങളുടെ എണ്ണം കൂടിയതും റഫറി സംഘവും വലുതാകാൻ കാരണമായി.

അപ്പോൾ അട്ടിമറിക്കാൻ ആരെ വാങ്ങണം?

ഇവിടെയാണ് ഗൂഢാലോചനാ വാദം തളരാൻ തുടങ്ങുന്നത്. ഒരു ലോകകപ്പ് അർജൻ്റീനയ്ക്ക് “കൊടുക്കാൻ” ആർക്കാണ് പണം കൊടുക്കേണ്ടത്? ആ 170 ഒഫീഷ്യലുകൾക്കോ? റഫറി കമ്മിറ്റിക്കോ? ഫിഫ കൗൺസിലിനോ? ഫിഫ കോൺഗ്രസിലെ 211 അംഗ അസോസിയേഷനുകളോ? അതോ ഓരോ മത്സരത്തിലും മാറിമാറി വരുന്ന റഫറി സംഘത്തെയും വാർ സംഘത്തെയും, മാച്ച് കമ്മീഷണർമാരെയും, ടെക്‌നിക്കൽ സ്റ്റാഫിനെയും, ബ്രോഡ്കാസ്റ്റ് ക്യാമറകളെയും, അനേകം രാജ്യങ്ങളിലെ മാധ്യമങ്ങളെയും ഒരുപോലെ മിണ്ടാതാക്കണമോ?

ഒരു തെറ്റായ റഫറി തീരുമാനം സംഭവിക്കാം. ഒരു റഫറി മോശം ദിവസം നേരിടാം. വാർ ഇടപെടൽ ചിലപ്പോൾ വൈകാം, ചിലപ്പോൾ അതിശയിപ്പിക്കും, ചിലപ്പോൾ വേദനിപ്പിക്കും. പക്ഷേ അതെല്ലാം കൂടി ഒരു രാജ്യത്തിന് ലോകകപ്പ് “എഴുതി കൊടുത്തു” എന്ന നിഗമനത്തിലേക്ക് ചാടുക ഫുട്ബാളിനെ മനസ്സിലാക്കാത്തതും ലോകകപ്പിൻ്റെ ഘടനയെ വിലകുറച്ച് കാണുന്നതുമാണ്.

വാർ വന്നതോടെ രഹസ്യം കുറയുകയാണ്

വാർ പൂർണ്ണമായും പിഴവില്ലാത്ത സംവിധാനം അല്ല. പക്ഷേ വാർ വന്നതോടെ പ്രധാനപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങൾ കൂടുതൽ ക്യാമറകളുടെയും കൂടുതൽ കണ്ണുകളുടെയും മുന്നിലായി. ഗോൾ, പെനാൽറ്റി, റെഡ് കാർഡ്, തെറ്റായ തിരിച്ചറിയൽ എന്നീ വിഷയങ്ങളിലാണ് വാർ ഇടപെടുന്നത്. അതായത്, മുമ്പ് മൈതാനത്തിലെ ഒരൊറ്റ മനുഷ്യൻ കണ്ടതോ കാണാതിരുന്നതോ ആയിരുന്ന കാര്യം ഇപ്പോൾ നിരവധി കോണുകളിൽനിന്ന് പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നു.

അതുകൊണ്ട് തന്നെ വാർ ഗൂഢാലോചനയ്ക്ക് ആയുധമാണെന്ന് പറയുന്നത് പാതിവഴി വായനയാണ്. വാസ്തവത്തിൽ വാർ ഗൂഢാലോചനയെ ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്ന സംവിധാനമാണ്. കാരണം, ഒരു തെറ്റിനെ മറയ്ക്കാൻ ഇനി ഒരു റഫറിയുടെ വിസിൽ മാത്രം മതിയാകില്ല. ക്യാമറകളും റീപ്ലേകളും രേഖകളും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കോടിക്കണക്കിന് കണ്ണുകളും അതിനൊപ്പം വരും.

അർജൻ്റീന ജയിക്കുമ്പോൾ സംശയം എന്തുകൊണ്ട് കൂടുന്നു?

അർജൻ്റീനയുടെ വിജയങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും സംശയത്തിൻ്റെ പുക പടരുന്നത് അതിൻ്റെ ഫുട്ബാൾചരിത്രം വലിയതായതിനാലാണ്. മെസ്സി എന്ന പേര് അതിനെ കൂടുതൽ വലുതാക്കുന്നു. ഒരാൾ ദൈവികമായി പന്തിനെ തൊടുമ്പോൾ, അവനെ സ്നേഹിക്കുന്നവരും വെറുക്കുന്നവരും ഒരുപോലെ അതിരൂക്ഷരാകും. ആരാധനയും അസൂയയും പലപ്പോഴും ഒരേ തീയിൽനിന്നാണ് ഉയരുന്നത്.

2022ൽ അർജൻ്റീന ജയിച്ചപ്പോൾ അത് മെസ്സിയുടെ കിരീടമായി ലോകം വായിച്ചു. അതിനെ സഹിക്കാൻ കഴിയാത്തവർക്ക് ഒരു എളുപ്പവഴി ഉണ്ടായിരുന്നു: “ഫിഫ കൊടുത്തതാണ്.” എന്നാൽ ഒരു ലോകകപ്പ് ജയിക്കാൻ ഏഴ് മത്സരങ്ങൾ കടക്കണം. സമ്മർദ്ദം കടക്കണം. പെനൽറ്റി ഷൂട്ടൗട്ട് കടക്കണം. പരുക്ക്, ക്ഷീണം, തന്ത്രം, ഭാഗ്യം, വ്യക്തിപ്രഭ, കൂട്ട് — ഇതെല്ലാം കടന്നാണ് ഒരു ടീം കിരീടത്തിൽ എത്തുന്നത്. അതിനെ ഒരു ഗൂഢാലോചനാ വാചകത്തിലേക്ക് ചുരുക്കുന്നത് കളിയുടെ സങ്കീർണ്ണതയോടുള്ള അനീതിയാണ്.

തോൽവിക്ക് ഒരു കഥ വേണം

ഫുട്ബാൾ ആരാധകൻ ഒരിക്കലും വെറും കാണിയല്ല. അവൻ കളിയിൽ ജീവിക്കുന്നു. അവൻ്റെ ടീം തോറ്റാൽ അത് അവൻ്റെ വീട്ടിനുള്ളിലെ ദുഃഖമാകുന്നു. അപ്പോൾ യുക്തി പിന്നിലാകും. “ഞങ്ങൾ മോശമായി കളിച്ചു” എന്ന് പറയുന്നതിനെക്കാൾ “റഫറി ഞങ്ങളെ തോൽപ്പിച്ചു” എന്ന് പറയാൻ എളുപ്പമാണ്. “മറ്റെ ടീം മികച്ചതായിരുന്നു” എന്ന് സമ്മതിക്കുന്നതിനെക്കാൾ “ഫിഫ അവരെ ജയിപ്പിച്ചു” എന്ന് പറയാൻ ആശ്വാസമുണ്ട്.

ഈ ആശ്വാസമാണ് പല ഗൂഢാലോചനാ വാദങ്ങളുടെയും വിത്ത്. തോൽവിയുടെ വേദനയ്ക്ക് വസ്തുതകളേക്കാൾ കഥകൾ വേണം. ഫുട്ബാൾ ആരാധനയുടെ ഏറ്റവും മനോഹരവും ഏറ്റവും അപകടകരവുമായ ഭാഗം ഇതുതന്നെയാണ്.

അട്ടിമറി അസാധ്യമല്ല, പക്ഷേ മുഴുവൻ ലോകകപ്പ്?

ലോകത്ത് ഏതൊരു മനുഷ്യസംവിധാനവും പൂർണ്ണമായും പരിശുദ്ധമാണെന്ന് പറയാനാവില്ല. ഫുട്ബാളിലും അഴിമതി, ഒത്തുകളി, അധികാരരാഷ്ട്രീയം, തെറ്റായ തീരുമാനം എന്നിവയുടെ ചരിത്രമുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ഓരോ വിമർശനവും പരിഹാസമായി തള്ളേണ്ടതില്ല. റഫറിമാരെയും ഫിഫയെയും വാർ സംവിധാനത്തെയും ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ആരാധകർക്കും ടീമുകൾക്കും മാധ്യമങ്ങൾക്കും അവകാശമുണ്ട്.

പക്ഷേ ഒരു കാര്യം വേറെയാണ്: ഒരു പ്രത്യേക തീരുമാനത്തെ വിമർശിക്കുന്നത് ന്യായമായിരിക്കാം; മുഴുവൻ ലോകകപ്പ് ഒരു രാജ്യത്തിന് നൽകുന്ന മഹാഗൂഢാലോചനയാണെന്ന് പറയാൻ തെളിവ് വേണം. തെളിവില്ലാത്ത ആരോപണം ഫുട്ബാളിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നില്ല. അത് കളിയെ കൂടുതൽ വിഷമയമാക്കുന്നു. റഫറിമാരെയും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളെയും പോലും അപകടത്തിലാക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള ആരോപണങ്ങൾ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവയാണെന്ന് കോളീന മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

കളി ഒടുവിൽ മൈതാനത്താണ് തീരുന്നത്

അർജൻ്റീന ജയിച്ചാൽ അത് ഫിഫയുടെ സമ്മാനമല്ല; അവരുടെ കളിയുടെ ഫലമായിരിക്കാം. അവർ തോറ്റാൽ അത് ഫിഫയുടെ മനസ്സുമാറ്റമല്ല; എതിരാളിയുടെ മികവായിരിക്കാം. ബ്രസീൽ തോറ്റാൽ ഫുട്ബാൾ മരിക്കുന്നില്ല. പോർച്ചുഗൽ തോറ്റാൽ നീതി അവസാനിക്കുന്നില്ല. ഫ്രാൻസ്, ഇംഗ്ലണ്ട്, ജർമനി, സ്പെയിൻ, നെതർലൻഡ്സ് — ആരായാലും ജയവും തോൽവിയും മൈതാനത്ത് തന്നെയാണ് എഴുതപ്പെടുന്നത്.

ഫുട്ബാളിന് ഗൂഢാലോചനകളേക്കാൾ വലിയ മായാജാലമുണ്ട്. ഒരു പാസ്. ഒരു തെറ്റായ ടച്ച്. ഒരു വഴുതി വീഴൽ. ഒരു അവസാന മിനിറ്റ് ഹെഡർ. ഒരു ഗോൾകീപ്പറുടെ വിരൽത്തുമ്പ്. ഒരു കുട്ടിക്കാല സ്വപ്നം പെട്ടെന്ന് ലോകകപ്പ് സെമിഫൈനലിൽ പൂക്കുന്നത്. ഇത്രയും അനിശ്ചിതത്വമുള്ള കളിയെ മുൻകൂട്ടി എഴുതി വെച്ച നാടകമെന്ന് വിളിക്കുന്നത് അതിൻ്റെ ആത്മാവിനെ ചെറുതാക്കലാണ്.

ലോകകപ്പ് അട്ടിമറിക്കാനാവുമോ എന്ന ചോദ്യം ഒടുവിൽ മറ്റൊരു ചോദ്യമായി മാറുന്നു: നമ്മൾ കളിയെ കാണുന്നുവോ, അതോ നമ്മുടെ തോൽവിയുടെ അമർഷം മാത്രം കാണുന്നുവോ?

ഫുട്ബാൾ ചിലപ്പോൾ അനീതിപോലെ തോന്നും. പക്ഷേ അതുകൊണ്ട് ഓരോ ജയവും കവർച്ചയാകില്ല. ഓരോ വിസിലും ഗൂഢാലോചനയാകില്ല. ഓരോ അർജൻ്റീന വിജയവും ഫിഫയുടെ സമ്മാനപ്പൊതിയാകില്ല.

ചിലപ്പോൾ, വളരെ ലളിതമായി, നല്ല ടീം ജയിക്കും.
ചിലപ്പോൾ, ഭാഗ്യവും കഴിവും ഒരേ ജേഴ്സി ധരിക്കും.
അതാണ് ഫുട്ബാൾ. അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് ലോകം ഇപ്പോഴും അതിനെ സ്നേഹിക്കുന്നത്.